ÖZBEKİSTAN’DAN TÜRK DÜNYASIYLA ALFABE BİRLİĞİNE TARİHÎ ADIM

Özbekistan Senatosu, Latin esaslı Özbek alfabesinin yeniden düzenlenmesini öngören kanunu kabul etti. Düzenlemeyle çift harflerin yerine Ö, Ğ, Ş ve Ç karakterleri kullanılacak. Böylece Özbek alfabesi, Türk dünyasının üzerinde uzlaştığı 34 harfli Ortak Türk Alfabesiyle daha uyumlu hâle gelecek.

Özbekistan, Türk devletleri arasındaki dil ve kültür birliğini güçlendirecek önemli bir adım attı. Özbekistan Âli Meclisi Senatosunun 19. Genel Kurul toplantısında, Latin esaslı Özbek alfabesinde değişiklik yapılmasını öngören kanun kabul edildi. 7 Temmuz 2026’da parlamentonun alt kanadı Yasama Meclisi tarafından kabul edilerek Senatoya gönderilen düzenleme, burada da onaylanmasının ardından Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in değerlendirmesine sunuldu.

Çift Harflerin Yerine Tek Karakter Kullanılacak

Yeni düzenlemeye göre Özbekçede kullanılan bazı harf ve harf birleşimleri şu şekilde değiştirilecek:

Ayrıca mevcut alfabede ayrı bir harf birleşimi olarak yer alan “ng” kaldırılacak. Yeni Özbek alfabesi, 26 harf ve üç harf birleşimi yerine 28 harf ile bir kesme işaretinden oluşacak.

Ortak Türk Alfabesiyle Uyum Güçlenecek

Değişikliğin, yalnızca yazımı kolaylaştırması değil, Türk halkları arasındaki yazılı iletişimi ve karşılıklı anlaşılabilirliği artırması da bekleniyor.

Türk dünyasından dil bilimciler, Eylül 2024’te Bakü’de yapılan toplantıda 34 harften oluşan Ortak Türk Alfabesi üzerinde uzlaşmıştı. Özbekistan’ın kabul ettiği Ö, Ğ, Ş ve Ç harfleri de bu ortak alfabe içerisinde bulunuyor.

Özbekistan’ın kararı; Türkiye, Azerbaycan ve diğer Türk devletleriyle alfabe yakınlaşması bakımından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.

Sovyet Döneminin İzleri Siliniyor

Özbekistan, Sovyetler Birliği döneminde kullanılan Kiril alfabesinden Latin alfabesine geçiş kararını 1993 yılında almıştı. Ancak ülkede Latin ve Kiril alfabelerinin birlikte kullanımı uzun yıllar devam etti.

Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesi için Cumhurbaşkanı Mirziyoyev tarafından imzalanması gerekiyor. Reformun tamamlanmasıyla Özbekistan’ın Latin alfabesine geçiş sürecinde yeni bir aşamaya ulaşması bekleniyor.