Etiket: Tefsir

NEREDEN BAŞLAYALIM? Hep yeniden iman etmekten söz ediyorum da peki nasıl iman edelim? “Ey iman edenler! Allah’a, Peygamberine, Peygamberine indirdiği kitaba ve daha önce indirdiği kitaba iman edin.” (Nisâ, 136). Bu ayet, hâlihazırda iman etmiş olan müminleri yüzeysel bir inançtan kurtulmaya; imanlarını daha derin, şuurlu, samimi ve güçlü bir seviyeye...

TEBLİĞ, NASİHAT VE BİLGİNİN SINIRI أُبَلِّغُكُمۡ رِسَـٰلَـٰتِ رَبِّی وَأَنصَحُ لَكُمۡ وَأَعۡلَمُ مِنَ ٱللَّهِ مَا لَا تَعۡلَمُونَ “Size, rabbimin mesajlarını ulaştırıyorum, size öğüt veriyorum ve ben Allah katından sizin bilmediğiniz şeyleri biliyorum.” (el-A‘râf 7/62) Bir insan, kendisini haksız biçimde suçlayanlara karşı nasıl konuşmalıdır? Hz. Nûh’un kavmi, onu “apaçık sapıklık”la itham...

KUR’AN’DA TOPLUMSAL NÜFUZ VE HAKİKATE DİRENÇ قَالَ ٱلۡمَلَأُ مِن قَوۡمِهِۦۤ إِنَّا لَنَرَىٰكَ فِی ضَلَـٰلࣲ مُّبِینࣲ Kavminin ileri gelenleri, “Biz seni açık bir sapıklık içinde görüyoruz.” dediler. (el-A`râf 7/60) A‘râf sûresinin 60. ayetinde Hz. Nûh’un tevhid ve uyarı çağrısına ilk cevap kavminin önde gelenlerinden gelir: “Kavminin ileri gelenleri, ‘Biz seni...

BİR NİFÂK PROTOTİPİ TU’ME BİN ÜBEYRİK Tu’me bin Übeyrik nifâk konusunda saaâdet asrının en çarpıcı örneklerinden birisidir. Sahâbeden ensar arasında bulunan bu kişinin adı bir “zırh yolsuzluğuna” bulaşmıştır. Tarihsel rivâyetlere göre Tu’me bin Übeyrik, Katâde bin Numân adlı komşusundan çaldığı bir zırhı, “bir süre sende emânet kalsın” diyerek yahudi bir komşusu olan Zeyd...

HZ. NÛH’UN ÇAĞRISI VE MERHAMETİ لَقَدۡ أَرۡسَلۡنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوۡمِهِۦ فَقَالَ یَـٰقَوۡمِ ٱعۡبُدُوا۟ ٱللَّهَ مَا لَكُم مِّنۡ إِلَـٰهٍ غَیۡرُهُۥۤ إِنِّیۤ أَخَافُ عَلَیۡكُمۡ عَذَابَ یَوۡمٍ عَظِیمࣲ Biz Nûh’u kavmine gönderdik. O da “Ey kavmim! Allah’a kulluk edin. Sizin O’ndan başka ilahınız yoktur. Ben sizin için büyük bir günün azabından korkuyorum.”...

MÜRŞİD OLAN KUR’AN’IN EŞSİZ OLMASI AÇISINDAN ÖZELLİKLERİ 1. Mutlak Hakikat (Hak) Olması Hak bazen, gerçek, sâbit, doğru gibi manalarla Kur’an’ı ve İslâm’ı ifade eder.  “Elif. Lâm. Mîm. Ra. Bunlar, Kitab’ın âyetleridir. Sana Rabbinden indirilen haktır, fakat insanların çoğu inanmazlar.” (Ra’d 13/1; Bir benzeri: Ra’d 13/19) “Bunun içindir ki, hangi soruyla...

AHAD’I VE VAHÎD’İ DÜŞÜN Sûrede üzerine yemin edilen üçüncü gerçeklik çokluk ve tekliktir: “Çok olanı ve Tek olanı düşün!” veya başka bir çeviri ile “çift’e ve tek’e yemin olsun!”. Âyette geçen “eş-şef” kelimesi “çift” ve “el-vetr” kelimesi de “tek” anlamındadır. “On gece” konusunda olduğu gibi bu “çift ve tek” ifâdelerinin...

TOPRAĞIN KADERİ VE KALBİN HÂLİ وَٱلۡبَلَدُ ٱلطَّیِّبُ یَخۡرُجُ نَبَاتُهُۥ بِإِذۡنِ رَبِّهِۦۖ وَٱلَّذِی خَبُثَ لَا یَخۡرُجُ إِلَّا نَكِدࣰاۚ كَذَ ٰ⁠لِكَ نُصَرِّفُ ٱلۡـَٔایَـٰتِ لِقَوۡمࣲ یَشۡكُرُونَ Güzel bir beldenin bitkisi rabbinin izniyle çıkar. Çoraklaşmış olan beldeden ise ancak çok zorlukla (veya yararsız) bitki çıkar. Şükreden bir topluluk için ayetleri işte böyle genişçe açıklarız....

MÜRŞİD OLAN KUR’AN’IN KAYNAĞI AÇISINDAN ÖZELLİKLERİ Kur’an da canlı bir mürşidtir ve genelde insanları, özelde mü’minleri irşâd etmek onun, yani Vahyin hedefidir. Kur’an, hidâyeti, sırat-ı müstakim’i (doğru yolu) göstermektedir. İnsanı ‘rüşd’e ulaştırabilecek tek ilâhî kitaptır. İçinde bulunan hükümler, haberler, ölçüler ve hikmetler insanları doğru yola götürmeye, irşad etmeye yöneliktir. Dalâlet...

KUR’AN’DA SEBÎLÜ’R-RÜŞD ve SEBÎLÜ’R-REŞÂD KAVRAMLARI – Reşed ve Reşâd Bunlar, ‘raşide’ fiilinin diğer masdarlarıdır ve doğru yolu bulup ona sülûk etme, girme anlamındadır. Kur’an bunları doğru olan, en iyi olan, maksada en uygun olan ve iyilik manasında da kullanıyor. Üç âyette geçen ‘reşed’ kelimesi Allah’a izâfe ediliyor: Ashab-ı Kehf şöyle...

TOPRAĞIN DİRİLİŞİNDEN İNSANIN DİRİLİŞİNE وَهُوَ ٱلَّذِی یُرۡسِلُ ٱلرِّیَـٰحَ بُشۡرَۢا بَیۡنَ یَدَیۡ رَحۡمَتِهِۦۖ حَتَّىٰۤ إِذَاۤ أَقَلَّتۡ سَحَابࣰا ثِقَالࣰا سُقۡنَـٰهُ لِبَلَدࣲ مَّیِّتࣲ فَأَنزَلۡنَا بِهِ ٱلۡمَاۤءَ فَأَخۡرَجۡنَا بِهِۦ مِن كُلِّ ٱلثَّمَرَ ٰ⁠تِۚ كَذَ ٰ⁠لِكَ نُخۡرِجُ ٱلۡمَوۡتَىٰ لَعَلَّكُمۡ تَذَكَّرُونَ Rüzgârları rahmeti öncesinde müjdeci olarak gönderen O’dur. Nitekim bunlar ağır bulutları taşıdıklarında onları ölü bir beldeye...

KUR’AN’DA İRŞÂD VE MÜRŞİD KAVRAMLARI Giriş Bir yazının girişinde şöyle demiştik: Türkçe’de Kur’an bağlamından kopartılarak yanlış veya eksik anlaşılan, yani kendisine yazık edilen kavramlardan ikisi de ‘irşâd’ ve ‘mürşid’ kavramlarıdır. Bunlarla aynı kökten gelen rüşd, râşid, reşîd kavramlarını geçen yazıda işlemiştik. Bu yazıda ise irşâd ve mürşid kavramlarını Kur’an açısından...

FECR’İ YAŞAMAK Fecr Sûresi, Kur’ân’ın resmî dizilişine göre 89, iniş sırasına göre ise 10. sûresidir. Mekkî olan ve adını ilk âyette geçen “fecr” kelimesinden alan bu sûre, 30 âyetten meydana gelmiştir. Fecr Sûresi, Leyl Sûresi’nin ardından ve muhtemelen Habeşistan’a yapılan birinci hicretten sonra inmiştir. Sûrenin genel içeriği -tüm Mekkî surelerde...

ISLAH EDİLMİŞ YERYÜZÜNDE İFSAT YASAĞI وَلَا تُفۡسِدُوا۟ فِی ٱلۡأَرۡضِ بَعۡدَ إِصۡلَـٰحِهَا وَٱدۡعُوهُ خَوۡفࣰا وَطَمَعًاۚ إِنَّ رَحۡمَتَ ٱللَّهِ قَرِیبࣱ مِّنَ ٱلۡمُحۡسِنِینَ “Düzene sokulmasından sonra yeryüzünde fesat çıkarmayın. O’na korku ve ümit ile dua edin. Muhakkak ki Allah’ın rahmeti iyilik edenlere yakındır.” (el-A`râf 7/56) İnsanoğlu, üzerinde yaşadığı yeryüzünü zaman zaman sınırsız...

KUR’AN’DA RÜŞD KAVRAMI Giriş Türkçe’de Kur’an bağlamından kopartılarak yanlış veya eksik anlaşılan, yani kendisine yazık edilen kavramlardan biri de, rüşd, reşid, râşid ile aynı kökten gelen ‘irşad’ ve ‘mürşid’ kavramlarıdır. Bu yazıda ilk üçünü, bir sonraki yazıda da irşad ve mürşid’i açıklamaya çalışacağız.     Sözlükte Rüşd ‘Rüşd’, ‘reşid’, ‘râşid’ ve...

RABBE GİDEN YOLU TUTMAK Sûrenin başında buraya gelinceye kadar, büyük haber olarak nitelendirilen “ölümden sonra dirilişin” nasıllığı üzerine konuşanlara, Allah düşünmeleri için yeryüzünden ve semâdan birçok örnek vermişti. Sonra da “ayrım/fasl günü”nden bahsetmiş ve “sur’a” üflenmesiyle başlayacak âhiret yaşamının cezâ ve müfâkat yeri olan cennet ve cehennemin özellikleri tasvir edilerek...

RÛH’UN KIYAMI Sûrenin başında verilen büyük haberden sonra Nebe/5. âyet “elbette zamanı geldiğinde anlayacaklar” uyarısını bize yapmıştı. Şimdi anlaşılıyor ki; süreç işlemiş ve hesap/mahşer/ayrım/idrâk gününde artık her şey “anlaşılma” noktasına gelmiştir. Bu geri dönülmez sahnenin değişmez/sabit oyuncuları/karakterleri son tanıklıklarını yapmak üzere Rahmân’ın huzurunda saf saf dizilmişlerdir: “O gün Rûh ve...

SABRIN VE FESADI ÖNLEMENİN DEĞERİ Hûd sûresi 115.-116. ayetlerinin klasik ve modern dönem tefsirlerinin projeksiyonunda yorumlanmasıyla sınırlı bu yazıda amaçlanan şey, insanî erdemlerden sabrın ve bozgunculuğa engel olmanın önemine dikkat çekmektir. Bu iki ayet, insan davranışlarının sonuçlarına odaklanmaktadır. Ayrıca, yazıda fesadın toplumlar üzerindeki olumsuz etkileri ve erdemli insanların kötülüğe mani...