Çocukluğumuzdan beri bazı isimleri “kahraman”, bazılarını “hain”; bazı olayları “zafer”, bazılarını ise “gericiliğin ve ihanetin göstergesi” olarak öğrendik. Cumhuriyet’in kuruluşundan bugüne uzanan resmî tarih anlatısı, yakın geçmişimizin birçok önemli olayını belirli bir bakış açısıyla yorumladı. Bu yorumlar zaman içinde ders kitaplarına, törenlere, filmlere ve toplumsal hafızaya yerleşti; öyle ki artık sorgulanmaksızın “malumun ilanı” gibi tekrar edilir oldu.
Tarih, geçmiş ile bugün arasında kurulan bir hafıza ve anlam dünyasıdır. Bazen bir olayın kendisinden çok, o olay hakkında yıllar boyunca bize anlatılanlar zihnimizde yer eder. Zamanla bazı yorumlar “değişmez gerçekler” gibi kabul edilir, bazı sorular ise hiç sorulmadan geçilir. İşte tam da bu sorulardan hareketle Beyan Yayınları, yakın tarihimize farklı pencerelerden bakmak, yerleşmiş kabulleri yeniden değerlendirmek ve tartışmalı meseleleri daha yakından ele almak amacıyla “Tarihin Gerçek Yüzü” serisini okurlarla buluşturuyor.
Serinin editörü Prof. Dr. Mehmet Ali Beyhan, projenin çıkış noktasını “olgu” ile “algı” arasındaki ayrıma dayandırıyor. Tarih, milletlerin birliğini sağlayan, vatan sevgisini geliştiren, geleceğe yön veren güçlü bir bilgi alanıdır; ama aynı zamanda müdahaleye en açık beşerî bilim dallarından biridir. Belge ve bilginin görmezden gelinip hatıralarda anlatılanların sorgusuzca aktarılması, bazı olayların üstünün örtülmesi, bazı komutan ve kahramanların unutturulmaya çalışılması, bazı tarihi şahsiyetlerin itibarsızlaştırılması ya da tam tersine gerçeküstü bir kimliğe büründürülmesi gerçeğin yerini bir “algı”nın almasına yol açar. Beyhan’ın vurguladığı gibi, algı üzerine inşa edilen tarih ideolojik kavgaya malzeme olmaya son derece müsaittir; milleti ayrıştıran, kavgayı büyüten bir tefrika aracına dönüşebilir. Oysa tarihin asıl birleştirici rolünü algılarla berhava etmek, tarihe ve millete karşı işlenmiş büyük bir kusurdur.
Kitaplar, tarihî şahsiyetlerin ne övgüye ne de körü körüne korunmaya ihtiyacı olduğunu hatırlatıyor: Kişilikleri ve icraatları, dönemin şartları içinde, eleştiriye tabi tutularak değerlendirilmelidir. Sövgü sövenin kimliğidir; oysa gerçek eleştiri, nedenini, niçinini ve nasılını araştıran, doğrusunu ortaya koyan bir çabadır.
Bu 21 kitaplık dizi, yalnızca geçmişte ne olduğunu anlatmakla yetinmiyor; daha önemlisi, geçmişin bize neden böyle anlatıldığını sorgulamaya çağırıyor. Tarih, kazananların kaleme aldığı tek bir hikâyeye indirgenemeyecek kadar zengin ve karmaşıktır; bir dönemi gerçekten anlamak için resmî söylemin yanı sıra dönemin belgelerine, hatıralarına, siyasi mücadelelerine ve susturulmuş ya da geri planda bırakılmış seslerine de kulak vermek gerekir.
Üzerinden bir asırdan fazla zaman geçmiş olsa da etkisini hâlâ sürdüren, bugün bile konuşulan, tartışılan ve toplumsal hafızamızda derin izler bırakan önemli dönüm noktaları bu seride yeniden ele alınıyor.
Osmanlı’nın son dönemini sadece “çöküş ve gerilik” kavramlarıyla açıklamak mümkün mü?
Millî Mücadele’nin bütün aktörlerini yalnızca “iyi” ve “kötü” şeklinde sınıflandırabilir miyiz?
Saltanatın kaldırılması ve Cumhuriyet’in ilanı, tarihin kaçınılmaz ve tartışmasız sonucu muydu?
Yoksa o günlerde farklı ihtimaller, farklı siyasi tercihler ve farklı gelecek tasavvurları da var mıydı?
Sultan Vahdettin gerçekten “hain” miydi? Yoksa hakkında verilen bu hüküm, dönemin şartları ve farklı tarihî belgeler ışığında yeniden değerlendirilmesi gereken bir mesele mi?
Mustafa Kemal’in Nutuk’u, yaşananların tartışmasız ve tek anlatımı olarak mı kabul edilmeli? Yoksa onu, belirli bir tarihsel dönemde ve belirli bir siyasi bakış açısından kaleme alınmış bir anlatı olarak mı okumalıyız?
Lozan, bize yıllardır anlatıldığı gibi kusursuz bir diplomatik zafer miydi? Yoksa yeni kurulan devletin karşı karşıya bulunduğu şartlar içinde verilmiş tavizleri ve tartışmalı yönleri de bulunan bir anlaşma mıydı?
Batılılaşma adına gerçekleştirilen köklü dönüşümler bizi gerçekten ileri mi götürdü?
Yoksa modernleşme adına kendi tarihimizden, kültürümüzden, medeniyet birikimimizden ve toplumsal hafızamızdan giderek uzaklaşmamıza mı sebep oldu?
Kıyafetlerden eğitim sistemine, hukuk düzeninden dil ve kültür politikalarına kadar uzanan büyük dönüşümleri yalnızca “ilerleme” kavramıyla açıklamak yeterli olabilir mi?
“Tarihin Gerçek Yüzü”, yıllardır zihnimize yerleşmiş kabullere karşı kaleme alınmış bir sorgulama çağrısıdır. Yakın tarihimizin tartışmalı sayfalarını yeniden açmaya, Cumhuriyet döneminin yerleşik anlatılarına farklı bir pencereden bakmaya, Osmanlı’dan Cumhuriyet’e uzanan büyük kırılmaları yeniden düşünmeye ve yıllardır anlatılanların arkasındaki farklı gerçeklikleri keşfetmeye hazır mısınız?
MODERN VAKIANIN NASSLA İLİŞKİSİ: NEGATİF ETKİLENME VE POZİTİF DİKKATE ALMA AYIRIMI Giriş Modern dönem, İslâm…
Türkiye ve Mısır arasında savunma sanayii alanında tarihi bir dönüm noktası olabilecek çok önemli bir…
KAMUDA VE GÜNLÜK YAŞAMDA "EN ÇOK ŞİKÂYET EDİLENLER" LİSTESİ Vatandaşların devletten ve yerel yönetimlerden beklentileri,…
İNSANLIK VİCDANI BU KADAR MI SUSTU? Kanser hastalarının şifa umudunu kazanç kapısına dönüştüren vicdansızlık! İnsan…
KUM GİBİ: BOMBALAR ALTINDA BİLE YAŞAMAK! Bir şarkı bazen sizi geçmişe götürür, bazen hiç gitmediğiniz…
Amsterdam’da İnsanlık Dalgalandı: 200 Bini Aşkın Vicdan Sahibi Gazze İçin “Kırmızı Çizgi” Çekti Hollanda’nın başkenti…
View Comments
Gelecekte bir islam devrimi gerçekleşecekse,bu devrim sıloganla değil,birikimle gerçekleşir.sorun birikimden önce istikamette.eğer her yol islama çıkıyorsa sorun yok.endişem,uzlaşarak erimeye devam etmemizde.hayal edin:üç boş bardak var.birinci bardak yarıyakadar temiz su,ikinciye yarıya kadar kirli su koyalım. Sonra ikisini üçüncü bardağa boşaltalım,ortaya çıkan su temizmidir yoksa kirlimidir?uzlaşmak kirlenmektir.