Teknoloji Devlerine Şok Suçlama: Çocukların Beynini Yıkıyorsunuz

ABD’nin teknoloji devleri Meta (Instagram ve Facebook’un sahibi) ile Google‘a (YouTube’un sahibi) bağlı platformların, çocukların beyin yapısını hedef alarak “bağımlılık yapıcı” algoritmalar tasarladığı iddiasıyla tarihi bir dava süreci başladı. Los Angeles’ta görülen davada, sosyal medya şirketlerinin kasıtlı olarak platformlarını çocuklar için bağımlılık yaratan “dijital kumarhaneler” gibi tasarladığı öne sürülüyor.

Davanın açılış konuşmasında davacı avukatı Mark Lanier, jüriye hitaben şu çarpıcı ifadeleri kullandı: “Bu dava, tarihin en zengin iki şirketinin çocukların beyinlerinde bağımlılık yarattığı” bir süreçle ilgili. Şirketlerin “çocukların beyinlerini bağımlı hale getirmek” (addicting the brains of children) amacıyla sonsuz kaydırma (infinite scroll), otomatik video oynatma (autoplay), kişiselleştirilmiş öneri algoritmaları ve bildirimler gibi özellikleri bilinçli olarak geliştirdiği iddia ediliyor. Bu özellikler, dopamin salınımını tetikleyerek kumar makinelerine benzer bir bağımlılık döngüsü yarattığı savunuluyor.

Davanın Detayları

• Davacı: K.G.M. adlı 20 yaşındaki genç kadın (gerçek adı gizli tutuluyor). Çocukluğundan itibaren YouTube (6 yaşından), Instagram (11 yaşından) ve diğer platformları aşırı kullanarak anksiyete, depresyon, beden dismorfisi ve intihar düşünceleri yaşadığını iddia ediyor.
• Sanıklar: Meta ve Google (YouTube). TikTok ve Snap (Snapchat) benzer iddialarla dava edilmiş ancak bu davacıyla uzlaşma yoluna gitmişti.
• İddialar: Şirketler, kâr amacıyla çocukları daha uzun süre platformda tutacak algoritmalar tasarladı. Bu, gençlerde ruh sağlığı krizine (depresyon, yeme bozuklukları, kendine zarar verme) yol açtı. İçerik önerileri çocukların savunmasızlığını istismar ederek onları zararlı içeriklere maruz bıraktı.
• Durum: Dava, Şubat 2026’da jüri önünde açıldı ve 6-8 hafta sürmesi bekleniyor. Bu, yüzlerce benzer davanın (1.600’den fazla aile ve okul bölgesi) öncüsü “bellwether” (test) davası niteliğinde. Karar, sosyal medya düzenlemeleri ve çocuk koruması için emsal olabilir.

Meta ve Google suçlamaları reddediyor. Şirketler, platformlarının gençler için güvenli hale getirmek üzere çalıştıklarını, ebeveyn kontrolleri eklediklerini ve iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirtiyor.

Bu dava, sosyal medya bağımlılığının nörobiyolojik etkilerini (dopamin yolaklarının değişimi) ve etik sorumluluğu tartışmaya açıyor. ABD’de 40+ eyaletin benzer davaları devam ederken, sonuç teknoloji devlerinin çocuk güvenliği politikalarını kökten değiştirebilir.