Türkiye Cumhuriyet tarihi; ideolojik spektrumun neresinde durursa dursun, ürettiği fikirler ve kaleme aldığı yazılar sebebiyle hapis hayatı yaşamak zorunda kalmış sayısız entelektüel, şair ve siyasetçinin varlığıyla şekillenen bir süreç niteliği taşımaktadır. Erken dönemden itibaren devlet erki, fikrî çoğulculuğu organik bir zenginlik olarak görmek yerine, idarî ve kanunî yaptırımlarla kontrol altında tutulması gereken bir güvenlik meselesi olarak ele almıştır.

Nâzım Hikmet’ten Necip Fazıl’a, Sabahattin Ali’den Nihal Atsız’a ve Kemal Tahir’e uzanan bu geniş mağduriyet yelpazesi; devletin meşruiyetini hukukun üstünlüğü ve insan onuru (Kerâmet-i İnsaniye) yerine, fikrî tektipleştirme üzerinde kurmaya çalıştığı dönemlerin acı bir bilançosudur. Merhum Şeyhmuş Durgun da maalesef bu kervana katılan islâm düşünürlerinden sadece birisidir.

Fikirlerin cezalandırıldığı bir idarede devlet, topluma insan sıcaklığı sağlayan canlı bir organizma olmaktan uzaklaşarak, kendi ahlaki zeminini aşındıran soğuk bir mekanizmaya dönüşmektedir (Prof. Dr. Ali Seyyar).