ABD, İran’a Müdahale Seçeneğini Değerlendiriyor

ABD, İran’daki Protestolar Nedeniyle Müdahale Seçeneğini Değerlendiriyor

İran’da Aralık 2025 sonundan itibaren ekonomik kriz, rialin değer kaybı ve hayat pahalılığı nedeniyle başlayan protestolar ülke geneline yayıldı. Gösteriler sırasında en az 17 ila 35 kişinin öldüğü, binlerce kişinin gözaltına alındığı bildiriliyor. Protestolar, 2022’deki Mahsa Amini olaylarından sonraki en büyük kitlesel hareket olarak nitelendiriliyor.

ABD Başkanı Donald Trump, 2 Ocak 2026’da Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, İran yönetiminin barışçıl protestoculara şiddet uygulaması halinde ABD’nin müdahale edeceğini belirtti. Trump, “Eğer İran barışçıl göstericileri vurur ve öldürürse, ABD onların yardımına koşacaktır. Silahlarımız hazır ve hedefe kilitli” ifadelerini kullandı. Bu açıklama, tam ölçekli askeri işgalden ziyade sınırlı seçenekleri (örneğin internet desteği veya hedefli operasyonlar) içerebileceği şeklinde yorumlandı.

Beyaz Saray ve Pentagon yetkilileri, şu ana kadar bölgedeki ABD asker sayısında büyük değişiklik yapılmadığını ve doğrudan eylem alınmadığını açıkladı (CNN, Reuters). Ancak Trump’ın açıklaması, kısa süre önce Venezuela’da Nicolás Maduro’nun ABD özel kuvvetleri tarafından yakalanması operasyonunun ardından geldiği için Tahran’da endişe yarattı. Bazı İranlı yetkililer, bu gelişmenin İran’a yönelik benzer bir müdahale sinyali olabileceğini belirtti.

İran’ın Tepkisi: İran Ulusal Güvenlik Konseyi Sekreteri Ali Laricani, Trump’ın sözlerini “bölgeyi kaosa sürükleyecek müdahale” olarak nitelendirdi ve ABD üslerinin meşru hedef olabileceğini ima etti. Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ve Hamaney danışmanı Ali Şemhani de benzer uyarılar yaptı: Herhangi bir müdahale durumunda İran’ın sert karşılık vereceği vurgulandı. İran Dışişleri Bakanlığı, Trump’ın açıklamalarını “içişlerine karışma ve şiddeti teşvik” olarak kınadı.

Arka Plan ve Değerlendirmeler:

• Protestolar ekonomik kökenli olsa da siyasi sloganlara evrildi. İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, halkın taleplerini kabul ettiklerini ancak dış güçleri suçlamamaları gerektiğini söyledi.
• Uluslararası kaynaklar (Reuters, BBC, NYT), ABD’nin tam askeri müdahale yerine diplomatik baskı ve destek seçeneklerini ön planda tuttuğunu belirtiyor. İsrail basınında (Jerusalem Post) ise Venezuela operasyonu sonrası İran’a sınırlı müdahale senaryolarının tartışıldığı iddia edildi, ancak resmi doğrulama yok.
• Uzmanlar, Trump’ın açıklamalarının caydırıcılık amacı taşıdığını, ancak İran’ın iç istikrarsızlığını artırabileceğini değerlendiriyor.

Gelişmeler yakından izleniyor; şu aşamada somut askeri hazırlık belirtilmedi, ancak gerilim yüksek. Kaynaklar: Reuters, CNN, BBC, NYT, AP ve İran resmi açıklamaları.