Borca Dayalı Para Sistemi ve Kumar (Bahis, Kripto vb) Davranışının Toplumsal ve Ekonomik Kökenleri

Borca Dayalı Para Sistemi ve Kumar (Bahis, Kripto vb) Davranışının Toplumsal ve Ekonomik Kökenleri

Bu yazımızda tüm dünyada artan kumar, bahis, kripto vb spekülasyonlar ve yüksek riskli finansal davranışların bireysel ahlaki zaaflardan ziyade; borca dayalı para sisteminin doğrudan sonuçlarından kaynaklandığını izah etmeye çalışacağım.

Özetle; kredi yoluyla yaratılan paranın faiz yüküyle birlikte geri talep edilmesi, borçları matematiksel olarak ödenemez hale getirmekte; bu durum toplumu, gerçek varlıklar ve üretimden kopararak bir hayatta kalma mücadelesi maskesi altında bir fitneye sürüklemektedir.

Borca Dayalı Para Sistemi ve Matematiksel Çıkmaz: (Fitnenin İktisadi-Ekonomik temeli)

Modern para sistemi, parayı gerçek varlığın tanımlanmasında ve üretim sonucunda değil; borçlanma anında var etmektedir. Bankalar her kredi verdiklerinde yeni paralar yaratmakta, ancak bu paralar faiziyle birlikte geri istenmektedir.

Sistemin temel açmazı da buradadır:

Bu yolla ana para üretilirken, faiz için gerekli olan para üretilmemektedir.

Bu durum, borçların toplamda matematiksel olarak ödenememesine yol açar. Bir kesimin borcunu faiziyle ödeyebilmesi, ancak başka bir kesimin borcunu ödeyememesiyle mümkündür. Böylece; mevcut sistem, zorunlu olarak kazananlar ve kaybedenler üretir.

İşte bu nokta, yüce kitabımız Kur’an’ın “fitne” olarak tanımladığı sürecin ekonomik karşılığıdır. Bu karşılık, iktisat kavramını dışlamış, finans adı altında yeni bir alanı kavramsallaştırmıştır. Borca Dayalı sistem esasen iktisatla beraber para kavramını da dışlamıştır. Çünkü bu sistem paraya dair bir emare de içermemektedir. Doğrudan finans ve devamında tüketim ve ifsadı bir değere dönüştürme vetiresini başlatmıştır.

Yüce kitabımız Kur’an-ı Kerim, fitneyi yalnızca inançla ilgili bir sapma olarak değil; toplumsal düzeni bozan, insanları birbirine düşüren bir durum olarak ele alır:

“… Fitne, öldürmekten daha kötüdür. …” (Bakara, 191)

Borçların ödenemez hale gelmesi, toplumda şöyle bir zincir oluşturur:

Paranın sisteme borçla girişi gereği devletler de dahil herkes borçludur. Geri ödemeleri yetiştirebilmek için borçlu, diğer borçluyu ezer. Dolayısıyla; güçlü olanlar, zayıf düşenleri sıkıştırır. Bir fırsat ekonomisi doğar. Akabinde; sermaye, emeği baskılar hale gelir ve devletler vatandaşlarını vergiyle boğar.

Objektif olarak bakmaya çalıştığımızda bu durumun bireysel kötülüklerden ziyade; matematiksel zorunluluktan doğduğunu görebiliriz. Fitne unsuru, burada niyet kaynaklı olmanın ötesinde, paranın üretim biçimiyle ilişkilidir.

Zira; Kur’an’ı Kerim’in faiz (ribâ) uyarısı tam da bu noktaya işaret eder:

 “Allah faizi tüketir, sadakaları ise arttırır ve Allah hiçbir inkarcı günahkarı sevmez.” (Bakara, 276)

Faiz, yalnızca finans kaynaklı bir araç değil; toplumu içten içe çürüten bir mekanizma olarak karşımıza çıkar. Bu nedenle Kur’an, faiz barındıran nizamları sıradan bir hata olarak değil, toplumu ifsada sürükleyen bir yapı olarak görür.

Reel Para Daralması ve Hayatta Kalma Mücadelesi: Toplumun Çözülmesi

Faizli borçlar geri çağrıldıkça, piyasada dolaşan reel para azalır. Gerçek ve gerçeğe yakın paralar üretim ve paylaşım alanlarından çekilir, finansal merkezlerde yoğunlaşır. Sonuçta toplum, sınırlı para için birbirine karşı konumlandırılır. Artık; toplum kendi içindeki bireyleri dayanışma içinde olan insanlar olarak değil, birbirine rakip bireyler olarak kodlar. Artık; toplum yapısı ve birey olma farklı bir protokole bağlanmış ve bu şartlara kodlanmıştır. Bu aşamada ekonomi artık üretim düzeni olmaktan çıkmış; bir hayatta kalma mücadelesine dönüşmüştür.

İnsanlar çalıştığı için değil, başkasının kaybettiği için ayakta kalmaya başlar. Bu da, Kur’an’ın açıkça uyardığı bir toplumsal bozulmadır:

“… (servet) içinizden sadece zenginler arasında dönüp dolaşan bir şey olmasın diye böyle hükmedilmiştir….”

(Haşr, 7)

Çünkü; reel paralarda daralma meydana geldiğinde, dayanışma biter. Toplum içinde insanların birbirine olan güvenleri kaybolur, rekabet bir süre sonra düşmanlığa dönüşür. Böylece; fitnenin toplumsal safhası da kendini gerçekleştirmiş olur.

 “Sadece içinizden zulmedenlere dokunmakla kalmayacak olan fitneden sakının ve bilin ki Allah’ın cezası şiddetlidir.”

(Enfâl, 25)

Tabii ki; hayatta kalma mücadelesi, yalnızca borçluyu değil; bütün toplumu bozar. Ahlak, merhamet ve adalet gibi değerler; finansal ve ekonomik baskılar altında çözülür. İnsanlar kötü oldukları için değil, başka çareleri kalmadığı için birbirine zarar vermeye başlarlar.

Emek Gelirinin İşlev Kaybı ve Zorunlu Davranış Değişimi

Böyle bir ortamda emek, toplumu ayakta tutan bir değer olmaktan çıkar. Çalışma karşılığı kazanılan ücretler borcu bitiremez, birikim sağlayamaz, bir gelecek kuramaz. Böylece bireyler için rasyonel davranış modelleri de değişmek zorunda bırakılır.

Uzun vadeli, istikrarlı çalışma karşılığı verilen emek, yerini kısa vadeli risklere bırakır. Üretim yerine kaldıraçlı olasılıklar, sabır yerine ise hız tercih edilir.

Zira Borca Dayalı Sistem bunu emreder. Dolayısıyla bu durum bireylerin tercih ettiği bir ahlak probleminden ziyade; zorunlu bir adaptasyon zemini haline getirilmiştir.

Bu sorunun çözülmesine yönelik planlamalar yapılırken, birincil özne kişinin eğitilmesinden, cezalardan ya da müfredatlardan önce finansal sistemin yeniden yapılandırılmasını zorunlu kılar.

Kripto Paralar: Hız, Makine Yarışı ve Dijital Kumar Mantığı

Kripto para üretimi, özellikle dijital para madenciliği, bu zihinsel dönüşümün teknolojik zeminidir. Sistem, madencilerin makinelerini birbirine karşı yarıştırdığı bir yapıyla kendini var etmiştir.

Bu yapı: Emeği değil hızı ödüllendirir. Gerçek mal ve hizmet üretimini değil, enerji israfında dayalı teknoloji tabanlı bir yarış, rekabet üretir. Kazanan tarafı, kaybedenlerin kaybı üzerinden var ederek hak karmaşasına yol açar.

Örneğin; Bitcoin madenciliği, ekonomik olarak at yarışları gibi kumar mantığına birebir uymaktadır. Herkes kendi “atını” yarıştırır; hızlı olan bilgisayar kazanır, düşük hızda olanlar kullanılır, toplu israfı körükler.

Keyfi bir Zorluk, Enerji İsrafı ve Ahlaki Sınır

Kripto para madenciliğinde gerçekleşen yarışların sürdürülebilmesi için sistem, işlem zorluğunu algoritmik olarak sürekli artırır. Bu artışın toplumsal bir karşılığı yoktur; yalnızca bilgisayarları zorlama üzerinden daha fazla enerji tüketimi doğurur.

Kur’an-ı Kerim, bu tür bir üretime elbette caiz demez:

 “Ey Âdemoğulları! Her namaz kılacağınızda güzelce giyinin, yiyin için fakat israf etmeyin. Çünkü Allah israf edenleri sevmez.”

(A‘râf, 31)

“Çünkü savurganlar şeytanların dostlarıdır. Şeytan da rabbine karşı çok nankördür. Saçıp savuranlar şeytanların kardeşleridir.” (İsrâ, 27)

Para üretiminin israf üzerine kurulması, iktisadi olduğu kadar ahlaki bir sınır ihlalidir.

Kumar, Belirsizlik ve Kur’anî Yasak

Kumar, emeksiz kazanç ve ihtimale dayalı sonuç üretir. Borçla sıkışmış toplumlarda yayılması da muhakkak kaçınılmazdır.

Kur’an-ı Kerim kumarı kesin biçimde yasaklamıştır:

“Ey iman edenler! İçki, kumar, dikili taşlar, fal okları şeytan işi iğrenç şeylerden ibarettir. Bunlardan kaçının ki kurtuluşa eresiniz.”

(Mâide, 90)

Kumar da israf gibi fitnenin bireysel davranışa dönüşmüş hâlidir.

Ez cümle; Allah’a savaş açmış finans modellerinin hiç biri diğerine tercih edilir nitelikte değildir. Bu tip para üretim modelleri çatısı altında çalıştırılan hiçbir kanunun da kumar bahis vb faaliyetlere karşı muktedir olması olağan dışıdır. Dolayısıyla; Paranın üretim biçimi düzeltilmediği sürece fitne çeşitli kılıklarda toplumu bozacak zemini bulmakta zorlanmayacaktır.

Sadık USLU

YAZARIMIZIN DİĞER YAZILARINI OKUMAK İÇİN LÜTFEN BU LİNKİ ZİYARET EDİNİZ

İSLAMİ HABER “MİRAT”

MİRATYOUTUBE