Afrika’yı Çalmak: İngiltere Kıtanın Sanatını Nasıl Yağmaladı? – 9

Üçüncü Bölüm: Çalınan Kafatasları ve Altın

Britanya’nın kölelik karşıtı misyonları süresince, birçok değerli Afrika eseri, Avrupalı koleksiyonculara ve müzelere satılmak üzere Londra’ya ulaştı.

O zamanlar, bilim adamları “ilkel” Afrikalıların bu tür eserler oluşturabileceklerinden şüphe duyuyorlardı. 1910’da kutsal bir Yoruba Ife kafasını çalmakla suçlanan Alman arkeolog Leo Frobenius, bunların Afrika kökenli değil, Yunan kökenli olduklarını iddia etti. Frobenius 1913’te yayınlanan Voice of Africa (Afrika’nın Sesi) adlı kitabında, “Bu yozlaşmış ve geri zekalı nesiller topluluğunun böylesine bir sevimliliğin meşru koruyucuları olması gerektiği düşüncesiyle sessiz bir melankoliye kapıldım.” diye yazmıştı.

1880 ve 1921 yılları arasında British Museum küratörü olan Charles Read, Benin Bronzlarına benzer bir tepki gösterdi. Read “Böyle beklenmedik bir buluntu karşısında hem hayrete düştük hem de Bini gibi tamamen barbar bir ırkta bu kadar yüksek düzeyde gelişmiş bir sanatı açıklama noktasında şaşkına döndük.” dedi. Read, müzeyi “Britanya İmparatorluğu’nun merkezi bir parçası olarak” gördü.

Ganalı yetkililer ayrıca İngiliz askerlerinin Ashanti olarak da bilinen Asante krallığından yağmaladıkları altın hazineleri geri almaya çalıştılar.

1872’de Britanya, Hollanda Altın Kıyısı’nı (Hollanda Gine’si) satın alarak Batı Afrika’daki alanını genişletti. Alan, köle ticaretinin kaldırılmasından sonra Hollandalılar için daha az karlı hale gelmişti. Fakat İngiliz Milletvekili Charles Adderley tarafından “Afrika kabilelerinin en savaşçısı” olarak tabir edilen Asante, İngiliz yönetimini kabul etmeyi reddetti ve 1874 yılının Şubat ayında 2.500 İngiliz askeri kullanılarak bir “cezalandırma seferi” düzenlendi. Kumasi kraliyet sarayı patlayıcılarla tahrip edildi ve şehir yağmalandı ve yakıldı.

İngiliz kuvvetleri komutanı Sir Garnet Wolseley’in 1878 senesinde yayınlanan hatıratına göre, “Ganimet satışından elde edilen miktar önemsiz olduğundan, askerler ve denizciler, para ödülü yerine otuz günlük bir bahşiş aldılar.”

Kumasi kraliyet sarayından İngiliz askerleri tarafından çalınan eşyalar, Kumasi’nin yıkılmasından üç aydan kısa bir süre sonra, Kraliyet Kuyumcusunda (İngiliz hükümdarı tarafından atanan Kraliyet ailesinin bir üyesi), Garrard’da açık artırmaya çıkarıldı. Garrard bugün Londra’nın West End bölgesinde faaliyet gösteriyor.

Çeviren: Zehra Kaya

Kaynak: https://www.aljazeera.com/features/2021/10/12/stealing-africa-how-britain-looted-the-continents-art