
Fed’in faiz politikası, doların yükselişi ve küresel satış baskısı altın fiyatlarını aşağı çekiyor. Ancak piyasanın görünmeyen bir tarafı daha var: Fiziki altın karşılığı belirli olmayan hesaplar ve kâğıt üzerinde gerçekleştirilen milyarlarca dolarlık altın işlemleri!
Yastık altında birkaç gram, birkaç çeyrek veya yılların birikimini saklayan vatandaş, altın fiyatlarındaki sert düşüşü endişeyle izliyor. Güvenli liman olarak görülen altın neden değer kaybediyor? Bu düşüşü yalnızca Fed’in faiz politikası ve doların güçlenmesiyle açıklamak yeterli mi?
Elbette Fed’in faiz artırımı beklentisi, ABD tahvil getirilerindeki yükseliş ve doların güçlenmesi altını baskılayan önemli faktörler. Nitekim Reuters’ın 16 Kasım 2026 tarihli haberinde ons altının 3.830 dolar seviyesine gerilediği ve yıl başındaki rekor seviyesinden önemli ölçüde uzaklaştığı bildirildi.
Ancak asıl üzerinde durulması gereken başka bir konu var: Kâğıt altın piyasası!

Bugün bankalar müşterilerine gram, ons veya kilogram üzerinden altın hesabı açıyor. Müşteri ekranında 100 gram altın gördüğünde bunun kendi adına ayrılmış 100 gram fiziki altın olduğu düşüncesine kapılabiliyor. Oysa her altın hesabı böyle işlemiyor.
Uluslararası piyasada tahsis edilmiş ve tahsis edilmemiş olmak üzere iki farklı altın hesabı bulunuyor.
Tahsis edilmiş hesapta belirli külçeler, seri numaralarıyla sahibine ayrılıyor. Tahsis edilmemiş hesapta ise müşterinin belirli bir külçe üzerinde mülkiyeti bulunmuyor; bankadan veya hesap sağlayıcısından altın cinsinden alacağı bulunuyor.
BIS ve IMF‘nin yayımladığı teknik açıklamalar da bu ayrımı doğruluyor. Üstelik uluslararası altın piyasasındaki işlemlerin önemli bölümü bu ikinci yöntem üzerinden gerçekleştiriliyor.
Yani piyasada altın olarak görünen her işlem, kasadan çıkan veya alıcının adına ayrılan fiziki bir külçe anlamına gelmiyor.
Dünya Altın Konseyi‘nin 2026 tarihli piyasa değerlendirmesine göre küresel yatırım amaçlı altın piyasası yaklaşık 15 trilyon dolarlık büyüklüğe sahip. Bunun yaklaşık 1,5 trilyon dolarlık kısmını türev işlemler oluşturuyor.
Bu tablo bize altının yalnızca fiziki alım satımla sınırlı olmadığını gösteriyor.
Bankalar altın bulundurabiliyor, müşterilerine altın borçlanabiliyor, altın ödünç verebiliyor ve fiziki teslimat gerektirmeyen finansal sözleşmeler yapabiliyor. Böylece aynı fiziki altın üzerinden farklı zamanlarda ve farklı taraflar arasında çok sayıda finansal işlem gerçekleştirilebiliyor.
Burada önemli olan, bu işlemlerin tamamının karşılıksız olduğunu iddia etmek değil; fiziki altın miktarıyla altın üzerinden oluşturulan finansal hak ve yükümlülüklerin aynı şey olmadığını görmektir.
İşte asıl soru bu!
Vadeli piyasalardaki yoğun satışlar, kaldıraçlı işlemler ve büyük finans kuruluşlarının pozisyon kapatmaları fiziki altın piyasasını da etkileyebiliyor. Üstelik bunun için kasalardan tonlarca altının çıkarılması gerekmiyor. Finansal piyasalarda oluşan satış baskısı, ons fiyatının düşmesine neden olabiliyor.
Dolayısıyla altın fiyatlarını değerlendirirken yalnızca madenlerden çıkarılan altına, merkez bankalarının rezervlerine veya vatandaşların kuyumculardan yaptığı alımlara bakmak yeterli değil.
Kâğıt altın piyasasının büyüklüğü ve işleyişi de mutlaka hesaba katılmalı.
Kısa vadede Fed’in faiz politikası, dolar ve tahvil getirileri altını baskılayabilir. Orta vadede merkez bankalarının altın talebi ve küresel ekonomik belirsizlikler fiyatlara destek sağlayabilir. Uzun vadede ise dünya genelindeki borç yükü, para birimlerinin satın alma gücü ve rezerv politikaları altının önemini korumasını sağlayabilecek unsurlardır.
Ancak finansal piyasalardaki altın pozisyonlarının büyüklüğü ve fiziki teslimat talepleri de yakından izlenmelidir.
Bugün vatandaş dişinden tırnağından artırdığı parayla bir gram altın aldığında elinde gerçek bir değer bulunduruyor. Buna karşılık küresel finans piyasasında altın, çoğu zaman fiziki külçeler el değiştirmeden de alınıp satılabiliyor.
Bu nedenle altının fiyatındaki düşüşü yalnızca Fed’e, dolara ve faizlere bağlamak eksik bir değerlendirme olur.
Dünyada ne kadar fiziki altın bulunduğu kadar, bu altın üzerinden ne kadar finansal alacak ve satış pozisyonu oluşturulduğu da sorgulanmalıdır.
Çünkü asıl mesele yalnızca altının kaç dolar olduğu değil, ekranda satılan altının ne kadarının gerçekten fiziki karşılığının bulunduğudur.
Küresel yatırım amaçlı altın piyasasındaki türev işlemlerin yaklaşık büyüklüğü.
Dünya üzerinde bugüne kadar çıkarılmış altının yaklaşık toplamı.
İSLAMİ HABER “MİRAT”