Hasan Karademir

ÖLÇÜLER VE ANLAYIŞ OLARAK “ÇÖLE İNEN NUR” — I — Üstad Necip Fazıl’ın “gaye-eserim” ve “baş eserim” diyerek mühürlediği Çöle İnen Nur, alelâde bir kronoloji, sığ bir tarihçilik veya dış hatlarıyla dondurulmuş bir siyer kitabı değildir. Büyük Doğu diyalektiğinin nirengi...

ARNAVUTLUK’UN ATATÜRK’Ü (2) Birinci bölümde de gördüğümüz üzere, Ahmet Zogu’nun Arnavutluk’ta başlattığı dönüşüm, yalnızca devletin hukuki yapısını değiştirmekle sınırlı kalmadı; dinî kurumları, eğitim sistemini ve toplumun geleneksel dokusunu da hedef aldı. Devletin din üzerindeki hâkimiyetini pekiştiren bu süreç, zamanla Müslüman...

ARNAVUTLUK’UN ATATÜRK’Ü (1) Ahmet Zogu (I. Zog), 1922 ile 1939 yılları arasında sırasıyla Başbakan, Cumhurbaşkanı ve nihayetinde Arnavutluk Kralı olarak ülkeyi yönetmiş, modern Avrupa tarihinin tek Müslüman kralı olan aristokrat ve siyasetçidir. Asıl adı Ahmet Muhtar Bey Zogolli olup, Osmanlı...

YARGININ BAĞIMSIZLIĞI SORUNU Yargının tarafsızlığı ve bağımsızlığı, toplumsal aktörler ile siyasal erkin sınırlandırılması hususunda bir meşruiyet zemini teşkil eder. Hukuk, modern toplumda kendi kurallarını kendi üreten ve kendi içinde kapalı işleyen otopoietik (autopoietic) bir alt sistemdir. Hukuk sisteminin kodları (haklı/haksız,...

AHLÂKÎ İKTİSADIN GEREKLİLİĞİ VE ELEŞTİRİSİ Siyaset ve sosyolojideki “devrim”lere sebep olabilecek en önemli meselelerden biri, yaşanan iktisadî problemlerdir. İktisat dediğimiz mefhumun önemi, onun “insana göre kıymet hükmü”nün olmasından ileri gelmektedir. Halkımız arasında dilden dile yayılan “Boş tencerenin yıkamayacağı iktidar yoktur!”...

CEMİLE Y. ÇETİN VE ODATV’YE CEVAP “Marksist Müslüman Olmaz!” tespiti, Cemile Y. Çetin’in iddia ettiği gibi Soğuk Savaş kalıntısı bir ajitasyon veya sığ bir imtihan sorgulaması değildir. Bu tespit, İslam’ın tavizsiz ve mutlak diyalektiğinin tabii bir neticesidir. İslam, zıt kutuplar...

MARKSİST MÜSLÜMAN OLMAZ! Son devrin en vahim ruh felaketlerinden ve zihniyet marazlarından biri, Doğu ve Batı tefekkürünün asliyetinden bihaber olan yüzeysel bilgiyle yetinen aydınların, hakikat-i mutlakayı beşerî izmlerin dar parantezlerine hapsetme yanılgısıdır. “Marksist Müslüman”, “İslam Sosyalizmi” yahut “İslam Demokrasisi” gibi...

TÜRKİYE’DE POPÜLİST İKTİDAR VE MUHALEFET Mudde, popülizmi “toplumun nihai kertede iki homojen ve antagonist gruba bölündüğünü varsayan ‘ince’ (thin-centered) bir ideoloji” olarak tanımlar: “saf halk” (pure people) karşısında “yozlaşmış elit” (corrupt elite) (Mudde, 2004, s. 543). Popülizmin “ince” bir ideoloji...

ÖZ-BİÇİM ÇELİŞKİSİ Ruh ile madde, öz ile biçim arasındaki o mahrem münasebeti kaybetmiş, hakikati kendi sığ idrakine hapsetmiş bir zamanın yetimleriyiz. Bugün dindarlık, özün biçimden, ruhun bedenden ayrıldığı ve hakikatin bir “kışır” (kabuk) ezberciliğine mahkûm edildiği bir trajedinin sahnesidir. Bir...

PERSONA VE GÖLGE: FETHULLAHÇILIK ÖRNEĞİ Carl Gustav Jung’un analitik psikoloji kuramında persona ve gölge, psişenin dinamik yapısını şekillendiren, bilincin adaptasyon yeteneği ile bilinçdışının bastırılmış dinamikleri arasında diyalektik bir köprü kuran iki temel tip ve anlayıştır. Bu iki tip ve anlayış,...

DEVLETİN MEŞRULUĞU SORUNU: İSRAİL ÖRNEĞİ Siyaset bilimi ve hukuk literatüründe meşruiyet (legitimacy), bir siyasi otoritenin veya devlet aygıtının, yönetilenler nezdinde ve uluslararası toplumda yönetim/egemenlik hakkının gerekçelendirilmesi ve kabul görmesi durumunu ifade eder. Meşruiyet, salt kaba kuvvete dayalı bir iktidar (potestas)...

KORKU TEMELLİ DİNDARLIK Aşk korkuya peçedir, korku da aşka perde; Allah’tan nasıl korkmaz, insan O’nu sever de? Korku, sadece basit bir ürperti değil; eşya ve hâdiselerin verâsına sarkmak isteyen şuurun, Mutlak Hakikat karşısında duyduğu o muazzam “haşyet” ve “heybet” duygusudur....

ÜSTAD’A YAPILAN İTİBAR SUİKASTI Üstad, hayatı iki perde halinde yaşamış bir insandır.  İlk perdesi, Paris sokaklarından Beyoğlu’nun karanlık dehlizlerine kadar uzanan, her köşesinde mutlak hakikati arayan fakat bulamayıp çıldıran, varoluşun dehlizlerinde kıvranan bir gençliğin bohem hayatıdır. Üstad, geçmişini hiçbir zaman...

FAZLUR RAHMAN VE TARİHSELCİLİĞİN ELEŞTİREL PORTRESİ Fazlur Rahman Malik (1919–1988), 20. yüzyıl İslam düşüncesinde geleneksel yapıyı en kökten sarsan, hem Doğu’da hem Batı’da fırtınalar koparmış bir “neo-modernist” filozoftur. Onun entelektüel projesi; İslam’ı geleneksel ulemanın “lafızcı/şekilci” kıskacından ve Batı kökenli sekülerizmin...

KIVILCIMLI’NIN ÇIKMAZI 24 Nisan’da yayımlanan ‘Hikmet Kıvılcımlı’nın Dini Anlayışının Eleştirisi’ başlıklı yazıma, Aydınlık’tan Mirza Çelik’in getirdiği eleştirilere burada cevap vermeye çalışacağım. Mirza Çelik, Hz. Muhammed’i ve İslâm’ı “gerçeklikten, tarihten ve maddeden” koparmanın dine zarar verdiğini iddia etmektedir. Elbette, İslâm’ın “maddeden...

HİKMET KIVILCIMLI’NIN DİNİ ANLAYIŞININ ELEŞTİRİSİ Modern düşünce tarihinde İslam, pek çok seküler ideoloji tarafından kendi kavramsal setleri dahilinde yeniden yorumlanmaya çalışılmıştır. Bu çabalar içerisinde en nev-i şahsına münhasır ve sistemli olanlardan biri, kuşkusuz Hikmet Kıvılcımlı’nın “Tarih Tezi” bağlamında geliştirdiği İslam...

SOYOLOJİK BİR BAKIŞLA DEYİM Dil, bir toplumun yalnızca iletişim kurmasını sağlayan bir araç değil, aynı zamanda o toplumun tarihsel süreç boyunca biriktirdiği tüm deneyimlerin, gözlemlerin, korkuların ve zaferlerin saklandığı devasa bir kültürel depodur. Bu deponun en kıymetli ve anlam yoğunluğu...

SIR İDRAKİ VE MÂNÂ Sır idraki denen keyfiyet, aslında maneviyatın ve aczin idrakidir. İmân; bedahet… Vahy ve ilhâmda… İslâm kalbin yoludur ve zıt kutuplar arası muvazene sırrının hakikati. Ruhsuz insan, cesettir… Ruhsuz fikrin çapı da kuru ekmek, kuru akıldır. Ruha...

MÜSLÜMAN VE PARA Eski çağların mitolojik karanlığında, hiçbir kavim kendi efsaneleri arasına bir “para tanrısı” yerleştirmemiştir. İnsanlık; fırtınaya, aşka, savaşa veya ateşe ilahlık atfetmiş fakat 19. ve 20. yüzyılın o “müzmin şahsiyetsizlik” hastalığına tutulana dek, cebindeki metali mabetlerin başköşesine oturtmamıştır....

BEDİÜZZAMAN’IN TENKİD METODU  TAKDİM  Bediüzzaman’ın tenkit metodunun temel taşı “müsbet hareket”tir. Bu prensip, düşmanlık üzerine değil, muhabbet ve hakikat arayışı üzerine kuruludur. Nursî, tenkidi “insaf” ve “gurur” ekseninde ikiye ayırır. Eğer tenkidi insaf işletirse hakikati parlatır; ancak gurur ve tarafgirlik...

“SUMMUN, BUKMUN, UMYUN” İnsanoğlunun dimağında fikir bir kez söndü mü, geriye sadece et ve kemikten ibaret birer posa kalır. Kur’ân’ın o muazzam ve mühürleyici ifadesiyle “Summun, bukmun, umyun”; yani sağırdırlar, dilsizdirler, kördürler! Bu, fiziksel bir engel değil; ruhun ve idrakin...

Yakın tarihimizin zeminini çizen kara hatlar, İttihat ve Terakki dönemiyle başlamış, Cumhuriyet yıllarıyla kemikleşmiştir. Bu, doğrudan doğruya “İslâm nefretinin zeminini” oluşturmaktadır. Büyük kanuni döneminden Tanzimat’a uzanan süreçte “din bağlarının ruhunu kaybettiği devir” yaşanmışken, Tanzimat ve Meşrutiyet arası, din bağlarının “kasıtla...

BATI’NIN DEVŞİRME PROJESİ Bu projenin temel gayesi, Türk ruhunu, Garp’tan alınması gereken ilim ve tekniğe uygun bir entegrasyona değil, doğrudan doğruya “körükörüne Batıya itiliş ve kökümüzü kurutuş macerasının Türk ruhuna sindirilmek istenen maymunvâri taklit ruhiyatına” teslim etmektir. Bu, fikirsizliğin ve...

KÜRT MESELESİ: MINTIKA HASİSLİĞİ VE İSLÂMIN MERKEZÎ KRİZİ ​Türkiye’de “Kürt Meselesi” denilen yara, çoğu zaman yanlış yerde tedavi edilmeye çalışılmıştır. Mesele, devletin merkezinde yahut dağdaki silahın namlusunda değil; cemiyetin ruhunda, insanın kendine yabancılaşmasında düğümlüdür. Necip Fazıl’ın İdeolocya Örgüsü’nde belirttiği gibi,...

Etnosentrizmin Türkiye’deki siyasal ve toplumsal alandaki yayılımı, onu yalnızca yüzeysel bir önyargı fenomeni olmaktan çıkarıp, derin yapısal ve psikolojik ihtiyaçları karşılayan bütüncül bir ahlaki kompansasyon sistemi haline getirmiştir. Bu makale, sunulan temel metinleri kullanarak, Türkiye’de etnosentrizmin rasyonel kaynak rekabetinden (Realistik...

Batı, asırlardır dünyaya “medeniyet” dersi verirken, arkasında yakılmış şehirlerin, sömürülmüş halkların, köleleştirilmiş zihinlerin külleriyle oturuyor. “İnsan hakları”, “demokrasi”, “barış” gibi kelimeleri birer maskeye çevirmiş; o maskelerin ardında yatan yüz ise, sömürünün, çıkarın ve zulmün yüzüdür. Bugün adına “uluslararası sistem” dedikleri...

Üstad Necip Fazıl’ın “İdeolocya Örgüsü”nde işaret ettiği “Beklenen İnkılap”, sadece bir yönetim biçimi değişikliği değil, kökü derinlerde bir ruh ve mana hamlesidir. Bugün, insanlığın içine düştüğü buhranlar, madde ile mana arasındaki kopukluğun, Batı’nın akıl merkezli fakat ruhsuz medeniyetinin bir sonucudur....

“Ben ki, toz kanatlı bir kelebeğim, / Minicik gövdeme yüklü Kafdağı, / Bir zerreciğim ki, Arş’a gebeyim, / Dev sancılarımın budur kaynağı!” Üstad’ın bu dizeleri, onun fikri ve ruhi macerasının da bir özeti gibidir. Büyük Doğu, işte bu “dev sancılar”ın...

Kaderin Vapuru: Üstad Necip Fazıl ve Abdülhakim Arvâsî Buluşmasının Psiko-Biyografik Tahlili Türk irfanının en derunî ve çilekeş dehâlarından Üstad Necip Fazıl Kısakürek’in hayatı, 1934 senesinde, sıradan bir vapur yolculuğunun perde arkasında tecelli eden bir iç devrimle paramparça oldu ve yeniden...