Birleşik Krallık’ta Ayrılık Rüzgârı: Üç Liderden Ortak Mutabakat

İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın ayrılık yanlısı liderleri, milletlerin kendi geleceklerini belirleme hakkını savunan ortak bir mutabakat metnine imza attı. İngiliz hükûmetine anayasal değişimin önünü açma çağrısı yapıldı.

Birleşik Krallık’ın siyasi geleceğini yakından ilgilendiren önemli bir gelişme yaşandı. İskoçya Bölgesel Başbakanı John Swinney, Galler Bölgesel Başbakanı Rhun ap Iorwerth ve Kuzey İrlanda Bölgesel Başbakanı Michelle O’Neill, Galler’in başkenti Cardiff’te düzenlenen toplantıda bir araya geldi.

Liderlere Sinn Féin Başkanı Mary Lou McDonald da eşlik etti. Görüşmenin ardından taraflar, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın kendi geleceklerini belirleyebilmesi gerektiğini vurgulayan ortak mutabakat metnini imzaladı.

“Westminster’ın dönemi sona yaklaşıyor”

Mutabakat metninde, Birleşik Krallık’taki siyasi tablonun değişmekte olduğu belirtilerek şu değerlendirmeye yer verildi:

“Milletlerimizin kendi kaderini tayin etme hakkı vardır. Hiçbir Westminster hükûmeti demokrasiyi engelleme veya halklarımızın kendi geleceklerini belirlemesi ilkesini zayıflatma hakkına sahip değildir.”

Üç ülkedeki yönetimlerin ilk defa Birleşik Krallık’tan ayrılmayı savunan siyasi liderlerin idaresinde olduğuna dikkat çekilen metinde, “Westminster’ın döneminin sona yaklaştığı” ileri sürüldü. İmzacı taraflar, her ülkenin anayasal geleceğini kendi şartları ve takvimi içerisinde belirleyeceğini kaydetti. İngiliz hükûmetine ise İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’da yaşanabilecek anayasal değişikliklere hazırlanma ve demokratik süreçleri kolaylaştırma çağrısı yapıldı.

Bağımsızlık referandumları gündemde

İskoçya lideri John Swinney, İskoç halkının anayasal geleceği konusunda söz sahibi olması gerektiğini söyledi. Galler lideri Rhun ap Iorwerth ise Birleşik Krallık bünyesindeki ilişkilerin köklü biçimde yeniden düzenlenmesine ihtiyaç bulunduğunu savundu. Kuzey İrlanda lideri Michelle O’Neill ve Sinn Féin Başkanı Mary Lou McDonald da İrlanda’nın birleşmesi konusunda referandum yapılmasını öngören Hayırlı Cuma Anlaşması’na işaret etti.

Kuzey İrlanda’da yönetimin güç paylaşımı esasına dayandığı ve Birleşik Krallık yanlısı DUP mensubu Emma Little-Pengelly’nin O’Neill ile eşit yetkiye sahip başbakan yardımcılığı görevini yürüttüğü biliniyor. Dolayısıyla O’Neill’in imzası, Kuzey İrlanda hükûmetinin tamamının ortak kararı anlamına gelmiyor.

Siyasi çağrı niteliğinde

İmzalanan belge, İskoçya, Galler ve Kuzey İrlanda’nın Birleşik Krallık’tan hemen ayrıldığı veya hukuken ayrılma sürecinin resmen başladığı anlamına gelmiyor. Mutabakat, ayrılık yanlısı partilerin referandum taleplerini ortaklaştıran siyasi bir çağrı niteliği taşıyor. Bununla birlikte üç ülkenin liderlerinin aynı masa etrafında birleşerek İngiliz hükûmetine anayasal değişime hazırlanma çağrısı yapması, Birleşik Krallık’ın bütünlüğüne ilişkin tartışmalarda yeni ve dikkat çekici bir aşama olarak değerlendiriliyor.