
Sabahın ilk ışıklarında, henüz güneş şehrin üzerine tam doğmadan ev tekstili ve dekorasyon ürünlerinin ucuz etiketleri uğruna kaldırımlara taşan kalabalıklar, birbirini itip kakan insanlar, tartıştıkça gerginleşen yüzler ve felç olan trafik… Avcılar’da bir mağaza açılışında yaşanan izdiham haberini okuyunca, insanın zihninde modern dünyanın hızına ve iştahına dair acı bir tablo canlanıyor. İşte ilgili haber:
Bir yanda “kaçırılmayacak fırsat” denilerek, pompalanan tüketim hırsının tetiklediği o hararetli koşturmaca; diğer yanda ise günde beş vakit kapıları ardına kadar açık olan, huzurun, tefekkürün ve kardeşliğin mekânı mescitlerin çoğu zaman beklenen kalabalıklardan uzak, sessiz sakin halleri…
Bu tezatı düşündüğümde, aklıma doğrudan Medine çarşısında yaşanan o meşhur sahne geliyor. Hz. Ebû Hüreyre (r.a.), çarşıda alışveriş ve ticaretle meşgul olan insanlara seslenir: “Siz burada dururken Mescid’de Hz. Peygamber’in (s.a.v.) mirası taksim ediliyor, gidip payınızı alsanız ya!” Çarşıdakiler, altından, gümüşten ya da dünyevî bir maldan pay kapmak ümidiyle işlerini bırakıp koşa koşa Mescid-i Nebevî’ye varır. Ancak içeride altın ya da mal bölüştürüldüğünü değil; kimisinin namaz kıldığını, kimisinin Kur’ân okuduğunu, kimisinin de helal ile haramı, yani ilmi müzakere ettiğini görürler. Geri döndüklerinde Ebû Hüreyre onlara “İşte Hz. Muhammed’in (s.a.v.) mirası budur” diyerek, gerçek sermayenin ve kalıcı kazancın nerede aranması gerektiğini hatırlatır.
Bugün modern kapitalist sistem, insanı sürekli bir eksiklik duygusuyla besleyip tüketmeye zorluyor. İndirim kampanyaları, açılış fırsatları ve vitrinlerin parıltısı, insana “daha fazlasına sahip olursan tamamlanırsın” fısıltısını veriyor. Oysa bu koşturmaca çoğu zaman sabrı tüketiyor, komşuyu ve yoldan geçeni rakibe dönüştürüyor, küçük bir fiyat avantajı uğruna toplumsal nezaketi ve sükûneti zedeliyor. Üstelik hadis-i şeriflerde çarşı ve pazarların dünyevî hırsların, aldanışların ve çekişmelerin yoğunlaştığı yerler olarak zikredilmesi, mescitlerin ise kalbin dinlendiği ve Allah’a yaklaşılan merkezler olarak öne çıkarılması bu gerilimi daha da görünür kılıyor.
Mesele elbette alışveriş yapmak ya da ihtiyaçları uygun fiyata karşılamak değildir. İnsan çalışacak, kazanacak ve helal dairesinde ihtiyacını görecektir. Asıl sorgulanması gereken, iştahımızın yönü ve önceliklerimizin sırasıdır. Bir indirim kuyruğunda saatlerce beklemeye ve tartışmaya göze aldığımız o büyük enerjiyi, kendi iç dünyamızı onarmaya, ilme ve duaya, en kalıcı miras olan manevî değerlere ne kadar ayırabiliyoruz?
Avcılar’daki o kalabalık ve oluşan kuyruklar, yalnızca bir kampanyanın yoğunluğu değil; modern insanın neye koştuğuna ve neleri geride bıraktığına dair çarpıcı bir ayna. Belki de bugün en çok ihtiyacımız olan şey, vitrinlerin önündeki o telaşlı kalabalıklardan bir anlığına çekilip, Ebû Hüreyre’nin (r.a.) çağrısına kulak vermek ve asıl mirasın peşine düşmektir.