MAKAMIN SARHOŞLUĞU, MENFAATİN ESARETİ VE VİCDANIN SESSİZLİĞİ

Bir dost sohbetinde dile getirilen şu söz, üzerinde uzun uzun düşünülmesi gereken bir toplumsal değişimi anlatıyor:

“Mücahit (mücahide) olarak yola çıktılar, ilerleyen süreçte müteahhit oldular; şimdi de her şeye müsait oldular!”

Biraz hiciv, biraz sitem, biraz da acı bir toplumsal gerçek!

Elbette her müteahhit böyle değildir. Helâl kazancıyla çalışan, alın teri döken, işini dürüstçe yapan insanlarımız başımızın tacıdır.

Buradaki eleştiri mesleğe değil, inanç ve dava söylemini kişisel menfaatin basamağına dönüştüren zihniyetedir. Çünkü mesele yalnızca zenginleşmek değildir. Mesele, hangi değerlerle yola çıkıldığı ve yolun sonunda hangi değerlere sırt çevrildiğidir.

Dün hak, adalet, ahlâk ve mücadele söylemiyle toplumun karşısına çıkanların bir kısmı, bugün makamın, servetin ve gücün cazibesine kapılıyorsa burada ciddi bir muhasebe ihtiyacı vardır.

İnsan değişebilir. Fakat insanın değişmesiyle birlikte ölçüleri de değişiyorsa, orada durup düşünmek gerekir.

GURUR VE KİBİR, İNSANIN ÖNCE VİCDANINI, SONRA MUHAKEMESİNİ KÖRELTİR.

ÖNCE KENDİ GÖZÜMÜZDEKİ MERTEĞE BAKALIM!

Toplumda giderek yaygınlaşan bir başka alışkanlık da kendi kusurlarını görmezden gelip başkalarının kusurlarını büyütmektir.

Kendi gözündeki merteği çıkarmak yerine başkasının gözündeki saman çöpünü arayanlar çoğalıyor.

Kendi sorumluluğunu sorgulamak yerine başkalarını suçlamak, kendi yanlışlarını örtmek için algı oluşturmak, hakikatin üzerini propaganda ile kapatmak bir maharet değildir. Başkalarının kusurlarını teşhir etmek, insanın kendi kusurlarını aklamaz. Üstelik hakikati araştırmadan yapılan suçlamalar da adaletsizliğin başka bir biçimidir.

Kur’an, İsrâ Suresi 36. ayette şöyle uyarıyor:

“Hakkında bilgin olmayan şeyin ardına düşme! Çünkü kulak, göz ve gönül, bunların hepsi ondan sorumludur.” (İsrâ 36).

Hucurât Suresi 6. ayette de gelen haberlerin araştırılması emrediliyor. 

Demek ki dinimiz yalnızca haksızlığı yapanı değil, araştırmadan hüküm veren ve iftiraya ortak olanı da sorumlulukla karşı karşıya bırakıyor.

ADALETİN YERİNİ BİAT, LİYAKATİN YERİNİ SADAKAT ALIRSA…

Bir toplumun temel direkleri adalet, ehliyet, liyakat ve güven duygusudur. Bunlardan biri zedelendiğinde diğerleri de zamanla sarsılır.

Kur’an’ın Nisâ Suresi 58. ayetindeki emir son derece açıktır:

“Allah size, emanetleri mutlaka ehline vermenizi ve insanlar arasında hükmettiğiniz zaman adaletle hükmetmenizi emrediyor.” (Nisâ 58).

Bu ayet, yalnızca bireysel ilişkiler için değil, kamu yönetimi için de temel bir ahlâk ölçüsüdür.

Devlet makamları kimsenin şahsî mülkü değildir. Kamu kaynakları kimsenin yakınlarına, dostlarına veya siyasi çevresine dağıtılacak ganimet değildir.

KAMU GÖREVİ EMANETTİR.

 MAKAM İMTİHANDIR.

 YETKİ İSE HESAP SORUMLULUĞUDUR.

Liyakat yerine biatın, ehliyet yerine yakınlığın, hukuk yerine kişisel sadakatin geçerli ölçü hâline gelmesi bir ülkenin geleceğini tehlikeye atar. Çünkü bir kuruma işini en iyi bilen değil, en çok itaat eden yerleştirilirse o kurum zamanla işlevini kaybeder.

Devletin kurumları şahıslara değil, hukuka ve millete hizmet etmelidir.

ADALETİN TERAZİSİ, KİŞİYE GÖRE TARTMAZ!

Kur’an, Mâide Suresi 8. ayette çok önemli bir ölçü koyuyor:

“Bir topluluğa olan kininiz sizi adaletsiz davranmaya itmesin. Adaletli olun; bu, takvâya daha uygundur.” (Mâide 8).

Bu emir, bizim için siyasi ve toplumsal hayatın da vazgeçilmez ölçüsü olmalıdır.

Bizden olanın yanlışına göz yummak, bizden olmayanın doğrusunu görmezden gelmek adalet değildir.

Haksızlık kimin tarafından yapılırsa yapılsın karşısında durabilmek gerekir.

Adalet, dostluğa göre eğilip bükülen bir terazi değildir.

Bugün toplumun en çok ihtiyaç duyduğu şeylerden biri de budur:

Herkese aynı hukuk, herkese aynı ölçü, herkese aynı hesap verme sorumluluğu!

FONLAR, VURGUN İDDİALARI VE KAMU VİCDANI

Ülkenin ekonomik kaynakları, milletin alın terinden ve geleceğinden oluşur.

Kamu kaynaklarının, yardım fonlarının, vakıfların ve çeşitli finansman mekanizmalarının amacı dışında kullanıldığına ilişkin iddialar varsa bunlar görmezden gelinemez.

Ancak iddia ile ispatı birbirinden ayırmak da hukuk devletinin gereğidir.

Yapılması gereken açıktır: İddialar bağımsız biçimde araştırılmalı, para hareketleri denetlenmeli, kamuoyuna şeffaf bilgi verilmeli, suç sabit olduğunda sorumlular hukuk önünde hesap vermelidir.

Ne siyasi kimlik dokunulmazlık sağlar ne de makam hukukun üstünde bir zırhtır.

Milletin bir kuruşunun dahi hesabı sorulabilmelidir. Çünkü kamu malı, sahipsiz mal değildir. O malın sahibi millettir.

DİNİMİZİN UYARISI: KİBİR DEĞİL, MUHASEBE!

Kur’an, Nisâ Suresi 36. ayette: “Şüphesiz Allah kibirlenen ve övünen kimseleri sevmez.” buyuruyor. 

Bu uyarı, makam sahibi için de, servet sahibi için de, sıradan bir vatandaş için de geçerlidir.

İnsan makamıyla büyümez. İnsan, ahlâkıyla büyür.

Servetiyle üstün olmaz. Adaletiyle, merhametiyle ve dürüstlüğüyle değer kazanır.

Kibir, insanın kendisini başkalarından üstün görmesidir. Oysa insanın gerçek büyüklüğü, gücünü başkalarını ezmek için değil, onların hakkını korumak için kullanmasındadır.

Kur’an’ın Rûm Suresi 41. ayeti de toplumsal ve çevresel bozulmanın sebepleri üzerinde düşünmeye çağırır:

“İnsanların kendi elleriyle yapıp ettikleri yüzünden karada ve denizde düzen bozuldu.” 

Bu ayet, insanın yaptıklarından sorumlu olduğunu hatırlatan güçlü bir ikazdır.

SUSMAK MI, HAKİKATİ DİLE GETİRMEK Mİ?

Burada önemli bir sorumlulukla karşı karşıyayız.

Haksızlık karşısında susmak, yanlışın üzerini örtmek, kul hakkını görmezden gelmek toplumun vicdanını yaralar.

Elbette her vatandaşın her konuda hüküm vermesi beklenemez. Ancak herkesin doğruluğu araştırılmış bilgiyi paylaşma, yanlış gördüğünde meşru yollarla itiraz etme ve adalet talep etme sorumluluğu vardır.

Bu sorumluluğu dinimizin iyiliği emretme, kötülükten sakındırma ilkesiyle birlikte değerlendirmeliyiz.

Burada söz konusu olan, kimseyi suçlamak veya hedef göstermek değildir.

Hakikati savunmak, delile dayanmak ve adaleti istemektir.

Bu nedenle kamu yararını ilgilendiren konuları yazmak, sorgulamak ve toplumun dikkatine sunmak bizim açımızdan sıradan bir tercih değil, ciddi bir vicdanî sorumluluktur.

PEKİ, ÇARE NEREDE?

Şikâyet etmek yetmez, çözüm üretmek gerekir.

Türkiye’nin yeniden güven kazanması için:

Hukukun Üstünlüğü: Hiç kimsenin makamı, kimliği ve siyasi gücü hukukun üzerinde olmamalıdır.

Liyakat Düzeni: Kamu görevlerine atamalarda akrabalık, yakınlık ve biat değil; bilgi, tecrübe ve ehliyet esas alınmalıdır.

Şeffaf Kamu Yönetimi: İhaleler, fonlar, bağışlar ve kamu harcamaları denetlenebilir olmalıdır.

Bağımsız Denetim: Denetleyenler, denetlediklerinden emir almamalıdır.

Hesap Verebilirlik: Kamu gücünü kullanan herkes yaptığı işin hesabını vermelidir.

Özgür ve Sorumlu Basın: Gazetecilik, algı üretmenin değil, gerçeği araştırmanın aracı olmalıdır.

Ahlâk ve Eğitim: Çocuklarımıza yalnızca başarılı olmayı değil, dürüst ve adil olmayı da öğretmeliyiz.

Toplumsal Vicdan: Yanlış, kimin tarafından yapılırsa yapılsın yanlış kabul edilmelidir.

Bunlar bir siyasi partinin değil, adil bir devlet ve huzurlu bir toplumun ortak ihtiyaçlarıdır.

SON SÖZ: TÜNELİN UCUNDAKİ IŞIK, VİCDANIMIZI KAYBETMEZSEK GÖRÜNÜR!

Bir zamanlar mücadele ve dava söylemiyle yola çıkanların, zamanla makam ve menfaatin cazibesine kapılması düşündürücüdür.

Fakat asıl tehlike, bu değişimi toplumun normal kabul etmeye başlamasıdır.

Yanlışın alışkanlığa, alışkanlığın mesleğe, menfaatin de başarı ölçüsüne dönüştüğü yerde toplumsal çürüme başlar.

Unutmayalım:

MÜCAHİTLİK BİR MAKAM DEĞİL, BİR AHLÂK VE MÜCADELE DURUŞUDUR.

MÜTEAHHİTLİK BİR MESLEKTİR; AYIP DEĞİLDİR.

MÜSAİTLİK İSE HER DEĞERE, HER İLKEYE VE HER MENFAATE BOYUN EĞMEK ANLAMINA GELİYORSA İŞTE ASIL TEHLİKE BURADADIR.

Bir ülkeyi yalnızca ekonomik krizler yıkmaz.

Güvenin kaybolması, adaletin zedelenmesi, liyakatin tasfiye edilmesi ve ahlâkın menfaate teslim olması da ülkeleri içten içe çökertir.

Tünelin ucunda görünen ışığın umut mu, yoksa yaklaşan bir felaketin işareti mi olduğunu zaman gösterecek.

Ama bir gerçek var:

KENDİ GÖZÜNDEKİ MERTEĞİ GÖRMEYENLER, BAŞKALARININ GÖZÜNDE SAMAN ÇÖPÜ ARAYARAK HAKİKATİ SONSUZA KADAR ÖRTEMEZLER.

Çünkü hakikat gecikebilir ama kaybolmaz.

Adalet ertelenebilir ama sonsuza kadar susturulamaz.

Ve hiçbir makam, hiçbir servet, hiçbir güç insanı hesap verme sorumluluğundan kurtaramaz.

ÖNCE VİCDANLARIMIZI TAMİR EDELİM Kİ ÜLKEMİZİ DE YENİDEN İNŞA EDEBİLELİM.

Recep Yavuz

Mirat Haber – YouTube