Etiket: ontoloji

ANLAMIN ONTOLOJİK VE EPİSTEMOLOJİK TEMELLERİ: İLAHİ EDİM VE BEŞERİ TECRÜBE İLİŞKİSİ Giriş: Anlamın Mahiyeti ve Aşkınlık Boyutu Anlam, doğası gereği aşkın (transcendent) bir mahiyeti haizdir; bu, bir olayı veya olguyu maddi sınırlarının ötesine taşıyarak ona hakiki değerini bahşeden ilahi bir niteliktir. Anlamın olguyu aşan bu yapısı, beşeriyetin kendi eylemlerine müstakil...

AMEL, NİYET VE İMAN: EYLEMİN ONTOLOJİK MAHİYETİ VE İNSANİ SORUMLULUK ÜZERİNE BİR İNCELEME Giriş: Amel ve İmanın Kavramsal Çerçevesi Sözlük anlamı itibarıyla iş, eylem ve fiil olarak tanımlanan amel, İslam düşüncesinde ve kelam ontolojisinde bir failin (yapanın) varlığını dış dünyaya yansıtan, onu görünür kılan en temel unsurdur. Amel, sadece fiziksel...

İSLAMCILIK ÖLDÜ, YAŞASIN MÜSLÜMANLIK! İnsanlık tarihinin büyük kırılma ve buhran dönemleri, entelektüel zihnin en hararetli çalıştığı, kurulu düzenlerin sorgulandığı ve kaçınılmaz olarak “kurtuluş nazariyelerinin” ortaya çıkmaya başladığı dönemlerdir. Ancak bu nazariyelerin trajik bir ortak yazgısı vardır: Doğdukları iklimin panik havası, aceleciliği ve psikolojik baskısı dolayısıyla bir tarafları sakat doğar. Kriz...

İNSAN İLİŞKİLERİNİN ONTOLOJİK TEMELİ: ADALET, GÜVEN VE KOLAYLAŞTIRMA ÜZERİNE BİR İNCELEME Giriş: İlişkilerin Dört Boyutlu Yapısı  İnsanın varlık âlemindeki konumu, dört temel ilişki biçimi üzerinden şekillenir. Bunlar; insanın ‘Rabbiyle olan ilişkisi, ‘ ‘kendisiyle olan ilişkisi’, ‘diğer insanlarla olan ilişkisi’ ve ‘yaratılmış varlık, doğa ile ilişkisi’dir. İnsanın Rabbiyle ilişkisi hamd ve...

VİCDAN VE İNSAN RUHUNUN MİMARİSİ: KENDİYLE YÜZLEŞMENİN ONTOLOJİSİ 1. Bölüm: Varlık Katmanları ve İnsanın Ontolojik Yapısı Varlığın çok katmanlı yapısı ile insanın çok katmanlı yapısı arasında birebir bir ilişkinin varlığı tartışılmaz görülmektedir. ‘İnsanın küçük evren, evrenin büyük insan’ olarak betimlendiği bir zeminde varlıktaki çoğul yapının insanda da mevcut olduğunu söylemek...

İNSANIN VARLIK SERÜVENİ Giriş: İnsanı Anlama Çabasının Sürekliliği İnsan, tarih boyunca kendisini anlamaya çalışan tek varlık olmuştur. Bu çaba, felsefenin, dinin, sanatın ve bilimin temel motivasyonlarından biridir. İnsanın kim olduğu, nereden geldiği, neyi amaçladığı ve nereye yöneldiği soruları, sadece teorik değil aynı zamanda varoluşsal bir zorunluluk olarak ortaya çıkar. İnsan,...

VARLIĞIN TEMİNATI VE OLGUNLAŞMANIN ANAHTARI: FARK KAVRAMI Giriş: Biricikliğin ve Algının Temeli Olarak Fark İnsan zihninin varlığı, hayatı ve eşyayı anlamlandırma çabasında üzerinde durması gereken en temel, belki de ilk kavram ‘Fark’ kavramı olmalıdır. Dünyayı algılamak, idrak etmek ve bir şuur düzeyine ulaşmak, ancak farkın doğasını kavramakla mümkündür. Çünkü yaratılışın...

GERÇEK ÖZGÜRLÜK: MODERN PRANGALARDAN MANEVİ ÖZ’E YOLCULUK Her kavram kendi dünya görüşü içinde yeniden anlam kazanır. Özgürlük kavramı da kendi modern dünya görüşü içinde yeniden bir anlam dizgesine sahip olmuştur. Bu yeni anlamı dikkate almadan özgürlük kavramını içeriklendirmek yanlış olacaktır. O yüzden özgürlük kavramının farklı dünya görüşleri bağlamında farklı anlamlar...

KENDİNBİLMEK Yunus’a atfedilen “ilim ilim bilmektir, ilim kendin bilmektir, sen kendini bilmezsin, bu nice okumaktır”, 1826 devrimine kadar hâkim Muhiddin el-Arabî düşüncesinin sadeleşmiş haliydi. Eski Anadolu Türkçesiyle ‘kendinbilmek’, Kuran diliyle ‘şuur’, Ankara bürokratının sabah Cumhuriyet’ini okuyup öğleden sonra kahvesini içerken imâl ettiği dille ‘bilinç’, ilimden önde gelir, “bu olmadan bilgide...

İSLAM DÜŞÜNCESİNDE HAK KAVRAMI: ONTOLOJİK TEMELLER VE BÜTÜNCÜL HAKİKAT Giriş: Kuran’ın Merkezinde Bir Kavram Olarak Hak Hak kavramı, Kuran-ı Kerim’de en sık zikredilen ve İslam düşünce atlasının merkezinde yer alan kavramlardan biridir. Kur’an’da bu kavram; cennetin, cehennemin, kıyametin, hesabın ve vahyin birer gerçeklik (hak) olduğunu vurgulamak için kullanılır. Ancak “hak”,...

DÜŞÜNCENİN ONTOLOJİSİ VE İSLAMİ ZİHNİN YENİDEN İNŞASI Giriş: Düşüncenin Mahiyeti ve Tanımı Düşünce, salt bir zihinsel faaliyetin ötesinde, belirli öncüller üzerinden hareketle bilişsel, duyusal ve sezgisel süreçlerin harmanlandığı, varlığa dair tasvir, tanım ve değer üretme sürecidir. Bu süreç, somut olayların soyutlaştırılarak anlam dünyasına taşınması ve ardından yeniden somut bir ifadeye...