ABD–İran Müzakereleri Türkiye’de Değil Umman’da Yapılacak

Müzakerelerde Yer Değişikliği Kararı

6 Şubat’ta Türkiye’nin arabuluculuğunda İstanbul’da yapılması planlanan ABD–İran temasları, İran’ın son anda talep ettiği yer ve format değişikliğiyle Umman’a taşındı. ABD yönetimi, Tahran’ın bu talebini kabul ederken, görüşmelerin kapsamı ve niteliği de önemli ölçüde yeniden şekillendi. Uluslararası haber ajansları ve diplomatik kaynaklar, bu hamlenin İran’ın hem iç siyasi dengeleri hem de müzakere sürecini daha sıkı kontrol etme isteğiyle bağlantılı olduğuna dikkat çekiyor.

Başlangıçta görüşmelerin İstanbul’da, Türkiye’nin ev sahipliğinde ve bölgesel aktörlerin dolaylı ya da doğrudan katılımına açık bir formatta yapılması öngörülüyordu. Masada İran’ın nükleer programı, balistik füze faaliyetleri ve ABD’nin olası askerî senaryoları bulunacaktı. Görüşmede İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Türkiye Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ve ABD Ortadoğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff’un bir araya gelmesi bekleniyordu. Türkiye, bu temasları çok taraflı bir diplomatik sürecin başlangıcı olarak konumlandırmayı amaçladı.

Ancak Tahran yönetimi, görüşmelerin İstanbul’da yapılmasına ve bölgesel aktörlerin sürece dâhil olmasına mesafeli yaklaştı. Reuters, Financial Times ve Axios gibi kaynaklara göre İran, temasların Umman’da, düşük profilli ve ikili bir formatta gerçekleştirilmesini talep etti. ABD bu öneriyi kabul etti ve görüşmelerin Umman’ın başkenti Maskat’ta yapılması kararlaştırıldı.

Diplomatik kulislerde bu tercih, İran’ın müzakere alanını daraltma ve gündemi kendi öncelikleriyle sınırlama stratejisi olarak yorumlanıyor. İran tarafı, görüşmelerin esas olarak nükleer dosya etrafında şekillenmesini, füze programı ve bölgesel vekil unsurlar gibi başlıkların masaya taşınmamasını istiyor. Çok taraflı bir zeminin, bu konuların gündeme gelme ihtimalini artıracağı değerlendiriliyor.

Uzmanlara göre kararın bir diğer boyutu İran iç siyasetiyle doğrudan bağlantılı. ABD ile açık, geniş katılımlı ve kamuoyunun yakından izleyeceği bir masanın, Tahran’daki sertlik yanlısı çevrelerin tepkisini çekme riski taşıdığı belirtiliyor. Umman’da yürütülecek daha kapalı ve sessiz bir diplomasi hem iç kamuoyunda oluşabilecek baskıyı sınırlıyor hem de görüşmelerin başarısızlıkla sonuçlanması durumunda siyasi maliyeti azaltıyor.

Umman’ın tercih edilmesi tesadüf olarak görülmüyor. Maskat, geçmişte de ABD ile İran arasında gizli ve dolaylı temaslara ev sahipliği yaptı. Tarafsız, düşük profilli ve kamuoyu baskısının sınırlı olduğu bu diplomatik zemin, iki tarafın doğrudan iletişim kurmasını kolaylaştıran bir alan olarak biliniyor. Bu yönüyle Umman, müzakerelerin dikkat çekmeden yürütülmesine imkân tanıyor.

Türkiye cephesinde ise gelişme, Ankara’nın bölgesel arabuluculuk rolü açısından dikkatle izleniyor. Türkiye, İstanbul’da planlanan görüşmelerle yalnızca iki ülke arasındaki gerilimi azaltmayı değil, aynı zamanda bölgesel aktörlerin dâhil olduğu daha geniş bir diplomatik süreci başlatmayı hedefliyordu. Görüşmelerin Umman’a taşınması, bu çok taraflı vizyonun şimdilik askıya alındığına işaret ediyor.

Uluslararası ajansların ortak değerlendirmesi, İran’ın bu hamlesinin ani bir geri çekilmeden ziyade hesaplanmış bir stratejik tercih olduğu yönünde. Tahran, müzakere sürecini daha kontrollü bir zeminde yürütmeyi, iç siyasi riskleri sınırlamayı ve gündemi kendi öncelikleri çerçevesinde tutmayı amaçlıyor. 6 Şubat’ta Umman’da yapılması beklenen temaslar, bu yaklaşımın somut bir yansıması olarak görülüyor.

Mirat Haber – YouTube