ODTÜ Fizik Bölümü mezunu Dr. Fulya Kıroğlu’nun iki projesi NASA tarafından kabul edildi. Araştırmalar, kara delik-yıldız etkileşimlerine ve erken evrende kara deliklerin büyümesine odaklanıyor.

Orta Doğu Teknik Üniversitesi (ODTÜ) Fizik Bölümü mezunu Dr. Fulya Kıroğlu’nun kara delikleri inceleyen iki araştırma projesi NASA tarafından kabul edildi. Milliyet’in haberine göre, ABD’de Northwestern Üniversitesi bünyesinde çalışmalarını sürdüren Kıroğlu, Fermi ve Nancy Grace Roman uzay teleskoplarının gözlemleriyle ilişkilendirilecek araştırmalarında kara delik-yıldız etkileşimlerini ve erken evrendeki yoğun gaz ortamlarının etkisini ele alacak. İlk proje, NASA’nın Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu ile kara delik-yıldız etkileşimlerinin oluşturabileceği son derece parlak gama ışını kaynaklarını araştıracak. Kıroğlu’nun açıklamasına göre, bu olayların Dünya’dan çok uzak mesafelerden fark edilebilmesi, evrenin bugünkünden çok daha genç olduğu dönemlerdeki kara delikleri incelemek için kullanılacak. İkinci çalışma, “Gaz Bakımından Zengin Erken Evrende Gelgit Parçalanma Olayları: Roman ile Kara Delik Büyümesine Yeni Bir Pencere” başlığını taşıyor. Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu’nun ilk gözlem dönemi kapsamında kabul edilen proje, erken evrendeki galaksi merkezlerinin gaz bakımından zengin yapısına odaklanıyor. Kıroğlu’nun aktardığına göre, bu merkezler bugüne kıyasla çok daha fazla gaz içeriyordu. Araştırmanın yanıt aradığı soru ise yoğun gazın kara deliklerin beslenmesini ve parçalanan yıldızlardan yayılan ışığı nasıl etkilediği. Kıroğlu, bu ortamlardaki olayları üç boyutlu hidrodinamik simülasyonlarla modelleyecek. Ardından Roman’ın kızılötesi gözlemleriyle karşılaştırılabilecek sentetik ışık eğrileri üretecek. Böylece hesaplamalarla öngörülen sonuçlar ile teleskop gözlemleri arasında bir karşılaştırma zemini kurulması hedefleniyor. Kıroğlu, lisans eğitimi boyunca Türk Eğitim Vakfı (TEV) bursiyeriydi; 2019’da Fulbright bursuyla ABD’ye gitti. Milliyet’e yaptığı açıklamada TEV desteğinin, maddi kaygılar yerine derslerine ve araştırmaya odaklanmasını sağladığını anlattı. Bursun yalnızca ekonomik güvence sunmadığını, sonraki adımları atabilmesi için kendisine cesaret de verdiğini belirtti. Bugün Northwestern Üniversitesi’ne bağlı Disiplinlerarası Astrofizik Keşif ve Araştırma Merkezi’nde (CIERA) doktora sonrası araştırmacı olarak çalışan Kıroğlu, Gökyüzü için Yapay Zekâ Enstitüsü’nde (SkAI) de araştırmalarını sürdürüyor. Bundan sonraki hedefleri arasında yapay zekâ yöntemlerini astrofizik simülasyonlarıyla birleştirerek yıldızların ve kara deliklerin evrimini daha hızlı ve kapsamlı modelleyen araçlar geliştirmek var. Kıroğlu ayrıca birkaç yıl içinde kendi araştırma grubunu kurmayı ve NASA ile çalışmalarını ilerletmeyi planlıyor. Genç Türk araştırmacıların yetişmesine katkıda bulunmak ve deneyimlerini paylaşmak da açıkladığı hedefler arasında yer alıyor. İlk proje Fermi Gama Işını Uzay Teleskobu ile yürütülecek. İkinci proje Nancy Grace Roman Uzay Teleskobu’nun ilk gözlem dönemi kapsamında kabul edildi ve Roman’ın kızılötesi gözlemleriyle karşılaştırılabilecek simülasyon çıktıları üretmeyi amaçlıyor. Erken evrendeki yoğun gazın kara deliklerin beslenmesini ve parçalanan yıldızlardan yayılan ışığı nasıl etkilediği araştırılacak. Kıroğlu bu amaçla üç boyutlu hidrodinamik simülasyonlar kullanacak.İki araştırmanın temel noktaları
Gama ışınlarıyla hangi kara delikler incelenecek?
Roman projesi yoğun gaz ortamlarını modelleyecek
Burs desteğinden genç araştırmacı yetiştirme hedefine
Sık sorulan sorular
Fulya Kıroğlu’nun projeleri hangi teleskoplarla bağlantılı?
Roman projesinde hangi bilimsel soruya yanıt aranıyor?