KUR’AN’DA ADI GEÇEN BESİNLER “REYHAN”

KUR’AN’DA ADI GEÇEN BESİNLER “REYHAN”

“Sapları ve yaprakları hayvanlara yiyecek olarak kullanılan taneler ve (hoş kokulu) reyhan bitkileri  vardır.” (Rahman 12)

Reyhan veya fesleğen (Ocimum basilicum) Ballıbabagiller familyasından yıllık otsu bir bitkidir. Anavatanı Güney Asya olarak bilinen bu bitki Akdeniz havzası ülkeleri ile Türkiye’de Ege ve Akdeniz kıyı şeridinde sıkça yetiştirilmektedir. Elliye yakın çeşidi bulunan reyhan 50 cm boylarında narin yapıda bir bitkidir.

Reyhanın batıda daha yaygın olan ve İngilizcede “sweet basil” olarak bilinen yeşil renkli türleri fesleğen olarak adlandırılmaktadır. Reyhan dünyanın önemli uçucu yağ içeren bitkilerinsanayinde baharat olarak den biridir. Bu bitki gıda veya uçucu yağı alkolsüz içeceklerde, fırın ürünlerinde, şekerlemelerde, dondurma üretiminde, sirkelerde, et ve çeşni ürünlerinde, ayrıca parfümeri alanında kullanılmaktadır.

Reyhan Hristiyanlıkta da kutsal sayılmıştır. Adı Yunanca “^{Βασιλιάς}” kelimesinden köken alıp “Kral” demektir. Azize Helen’e eşlik edenin reyhan kokusu olduğu rivayet edilmiştir.

Besin Değeri

Reyhan, kalori değeri düşük, özellikle Vitamin K içeriği yüksek bir besindir.

100 gram reyhandaki besin öğeleri.

Reyhanla İlgili Tıbbi Araştırmalar

Reyhan hakkında bilimsel literatür araması yapılmıştır. PubMed’de (https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/) 4 Ocak 2019 tarihinde “Ocimum basilicum» anahtar kelimesiyle yapılan bir aramada 677 adet makale bulunmuştur. Bunların arasından tam metin erişimine açık olan derleme tarzındaki 9 adet makale incelenmiş, ayrıca bu makalelerin kaynaklarında belirtilen makalelerden yararlanılmıştır.

Reyhanda linalool, 1,8 cineole (ökaliptol), metilka vikol, metilsinamat ve yüksek miktarda östragol içeren bir esansiyel yağ bulunur ^[6]1,8 cineole (eucalyptol.

Emzirmeye olan etkisi

Geleneksel tıpta reyhanın süt artırıcı etkisinin olduğu, hatta aşırı süt salgısını da dengelediği iddia edilmişse de bu konuda bir bilimsel araştırma bulunmamaktadır.

Ağrı kesici

Reyhan çok eskilerden beri anti inflamatuvar ve ağrı kesici olarak kullanılagelmiştir. Reyhan geleneksel tababette baş ağrısı, ishal, kabızlık, sindirim bozuklukları ve öksürük için kullanılmaktadır

Antioksidan etki

Birçok diğer sebze gibi reyhanda da antioksidan etki vardır . Reyhan yağında 38 farklı bileşen olduğu tespit edilmiştir. Reyhan ekstresinin kalıntı (rezidü) kısmının önemli miktarını östragol (%17), metil ögenol (%11) ve linoleik asit (%11) oluşturmaktadır. Bu rezidü kısmının belirgin bir şekilde 2,2-diphenyl-1-picrylhydrazyl (DPPH) ve 2,2′-azino-bis(3-ethylbenzothiazoline-6-sulfonic acid) (ABTS) radikallerini temizlediği gösterilmiştir

Anti mikrobik etki

Reyhanın verem mikrobu gibi aside dirençli bakterilerin bulaşmasını önleyici etkisinin olduğu gösterilmiştir. Bu etkilerinden dolayı reyhan gıda üretiminde, özellikle pastanelerde, et konservelerinde ve sosis üretiminde kullanılmaktadır. Mikrop öldürücü (antiseptik) etkilerinden dolayı reyhan bazı diş ürünlerinde de etken madde olarak kullanılagelmiştir.

Reyhan, karanfil, kekik, tarçın ve kimyon gibi pek çok baharatın, Bacillus subtilis ve Pseudomonas fluorescens gibi patojenler, Staphylococcus aureus ve Vibrio parahaemolyticus gibi zararlı patojenler, Aspergillus flavus gibi zararlı mantarlar ve hatta metisiline dirençli Staphylococcus aureus gibi mikroorganizmalara karşı anti bakteriyel ve anti fungal etki gösterdiği saptanmıştır.

Kalp ve damar hastalıkları

Reyhanın antiplatelet ve antitrombotik (pıhtılaşmayı önleyici) etkilerinin olduğu ve bu etkisini prostasiklin üretimini artırıp tromboksan üretimini azaltarak gerçekleştirdiği ispatlanmıştır ^[15]. Ayrıca hipertansif hayvan deneylerinde reyhan ekstresinin doza bağımlı olarak kan basıncını düşürdüğü bulunmuştur ^[16]. Bu özelliklerine dayanarak reyhanın kalp ve damar hastalıklarında koruyucu ve tedavi edici etkisi olduğu söylenebilir.

Böcek kovucu etkisi

Diğer taraftan, içerisindeki linolol ve bunun böcek kovucu etkisinden dolayı özellikle çocuklar için uygun böcek kovucu ürünlerin geliştirilmesinde de reyhandan faydalanılmaktadır. Reyhanın yanında sarımsak (Allium sativum), pelin otu (Artemisia absinthium), Ebu Cehil karpuzu (Citrullus colocynthis), defne (Laurus nobilis), yarpuz (yabani nane – Mentha pulegium), mersin (Myrtus communis), zakkum (Nerium oleander) ve mercanköşkün de (Origanum majorana) böcek kovucu etkileri vardır. Reyhanın böcek ve parazit kovucu etkisini içeriğindeki ögenol maddesiyle sağladığı bilinmektedir.

Yaşlanmayı önleyici etkisi

Reyhanla birlikte başka bitki karışımlarının da kullanıldığı bir fomülasyonun ultraviyole radyasyondan kaynaklanan yaşlanmaya bağlı etkileri gidermede etkili olduğu bulunmuş olmakla birlikte, bu konudaki kanıtların yetersiz olduğu ve etkinin hangi maddeden kaynaklandığının araştırılması gerektiği bildirilmiştir.

Diğer etkileri

Geleneksel İran tıbbında reyhan tohumlarının enflamatuvar bağırsak hastalığının tedavisinde kullanıldığı bildirilmiş olmakla birlikte, bu etkisiyle ilgili bilimsel kanıtlar yetersizdir.

Toksik etkisi

Reyhanın içeriğindeki metil ögenol ve estragol sitotoksik ve kanserojen etkilere sahiptir. Bu nedenle Avrupa Konseyi estragol’ün gıdalarda hiç bulunmamasını, ögenol’ün ise %0,05mg/kg sınırını aşmaması şartını getirmiştir.

MİRATYOUTUBE

MİRATHABER.COM