MÜSLÜMANLARIN NE YAPMASI GEREKİR?

Kur’an-ı Kerim, modern anlamıyla “teşkilatçılık” kelimesini doğrudan kullanmaz. Ancak, bir toplumun veya bir grubun organize bir şekilde, belirli hedefler doğrultusunda, birlik ve düzen içinde hareket etmesini teşvik eden ve bunun temel ilkelerini ortaya koyan çok sayıda ayet bulunmaktadır.

​İşte teşkilatçılığın temelini oluşturan ilkelere göre sınıflandırılmış bazı önemli ayetler:

​1. BİRLİK, BERABERLİK VE BÜTÜNLÜK VURGUSU

​Teşkilatçılığın en temel şartı, bireylerin bir araya gelerek bir bütün oluşturmasıdır. Kur’an, tefrikayı (ayrılıkçılığı) yasaklar ve birliği emreder.

​Âl-i İmrân Suresi, 103. Ayet:

​”Hep birlikte Allah’ın ipine (Kur’an’a) sımsıkı sarılın. Parçalanıp bölünmeyin…”

Açıklama: Bu ayet, bir topluluğun dağılmaması için ortak bir “ipe”, yani ortak bir ilkeye ve amaca (İslam’a) tutunması gerektiğini vurgular. Bu, organize olmanın anahtarıdır.

​Enfâl Suresi, 46. Ayet:

​”Allah’a ve Resûlü’ne itaat edin ve birbirinizle çekişmeyin; sonra zayıflarsınız ve gücünüz gider. Sabredin, çünkü Allah sabredenlerle beraberdir.”

Açıklama: İç çekişmelerin ve anlaşmazlıkların, bir teşkilatın veya toplumun gücünü (rüzgarını) alıp götüreceğini, zayıflatacağını net bir şekilde ifade eder. Organize bir yapının devamı için iç barış ve uyum şarttır.

​2. İSTİŞARE (ŞÛRÂ) VE ORTAK AKIL PRENSİBİ

​Sağlam bir teşkilat, kararlarını ortak akılla ve danışarak alır. Kur’an, istişareyi Müslümanların temel bir özelliği olarak belirtir.

​Şûrâ Suresi, 38. Ayet:

​”Onlar (o müminler), Rablerinin davetine icabet ederler ve namazı dosdoğru kılarlar. Onların işleri, aralarında istişare (danışma) iledir…”

Açıklama: Bu ayet, Müslüman bir toplumun veya yönetimin işleyiş prensibinin “istişare” olduğunu açıkça ortaya koyar. Bu, her türlü organizasyon için hayati bir yönetim ilkesidir.

​Âl-i İmrân Suresi, 159. Ayet:

​”…(Ey Muhammed!) İş hakkında onlara danış. Kararını verdiğin zaman da artık Allah’a tevekkül et. Şüphesiz Allah, tevekkül edenleri sever.”

Açıklama: Allah, Peygamberine bile ashabıyla istişare etmesini emrederek, liderin ekibiyle veya halkıyla görüş alışverişinde bulunmasının önemini göstermiştir. Bu, kararlara katılımı ve aidiyeti güçlendirir.

​3. İTAAT VE LİDERLİK (HİYERARŞİ)

​Teşkilatın işlemesi için belirlenmiş bir otoriteye ve bu otoriteye bağlılığa ihtiyaç vardır. Kur’an, meşru yönetime itaati emreder.

​Nisâ Suresi, 59. Ayet:

​”Ey iman edenler! Allah’a itaat edin. Peygamber’e ve sizden olan ulü’l-emre (emir sahiplerine, yöneticilere) de itaat edin…”

Açıklama: Bu ayet, toplumsal ve kurumsal düzenin sağlanması için bir liderliğe (dini kullanmayan, okuduğu ayetin gereğini yapan ulü’l-emr) ve bu liderliğe uymanın gerekliliğine işaret eder. Bu, teşkilat içindeki hiyerarşinin ve disiplinin temelidir.

​4. YARDIMLAŞMA VE DAYANIŞMA (KOLEKTİF SORUMLULUK)

​Teşkilat, ortak hedefler için üyelerinin birbirine destek olmasıyla güçlenir.

​Mâide Suresi, 2. Ayet:

​”…İyilik ve takva (Allah’a karşı gelmekten sakınma) üzere yardımlaşın. Ama günah ve düşmanlık üzere yardımlaşmayın…”

Açıklama: Bu ayet, organize çabaların hangi yönde olması gerektiğini belirler. Teşkilatlanma, hayırlı ve meşru amaçlar için bir araya gelmektir. Bu, kolektif eylemin ahlaki çerçevesini çizer.

​5. ORTAK HEDEF VE DÜZEN İÇİNDE HAREKET ETME

​Teşkilat, belirli bir hedef doğrultusunda, disiplinli ve düzenli bir şekilde hareket eden bir yapıdır.

​Saff Suresi, 4. Ayet:

​”Şüphesiz Allah, kendi yolunda, sanki birbirine kenetlenmiş bir yapı gibi saf bağlayarak savaşanları sever.”

Açıklama: Ayette geçen “bünyânun mersûs” (kenetlenmiş/sağlam yapı) ifadesi, teşkilatçılık için en güçlü metaforlardan biridir. Bir hedefe ulaşmak için bireylerin organize, disiplinli ve sarsılmaz bir bütünlük içinde hareket etmesinin Allah katındaki değerini gösterir.

​ÖZET VE SONUÇ

​Kur’an-ı Kerim, doğrudan “bir dernek kurun” veya “bir vakıf oluşturun” demese de, başarılı ve etkili bir teşkilatın ruhunu oluşturan tüm temel ilkeleri ortaya koyar:

​Ortak bir inanç ve amaç etrafında birleşmek (Tevhid).

​Ayrılığa düşmemek, bütünlüğü korumak.

​İşleri danışarak, ortak akılla yürütmek (Şûrâ).

​Belirlenmiş liderliğe uymak (İtaat).

​İyilik yolunda birbirine destek olmak (Teavün).

​Belirli bir hedef için düzen ve disiplin içinde hareket etmek (Nizam).

​Bu ayetler, hem küçük bir çalışma grubundan hem de devlet yönetimine kadar her ölçekteki organizasyon için geçerli evrensel ilkeler sunmaktadır.

PROF. DR. NAKİ ERDEMİR

İSLAMİ HABER “MİRAT”  -YOUTUBE-