islami haberdini haberortadoğu haberleriislam coğrafyası
DOLAR
32,8221
EURO
35,1421
ALTIN
2.449,46
BIST
10.771,36
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Açık
28°C
İstanbul
28°C
Açık
Pazar Parçalı Bulutlu
29°C
Pazartesi Parçalı Bulutlu
30°C
Salı Az Bulutlu
29°C
Çarşamba Az Bulutlu
28°C

NEOM: SUUDİ ÇÖLÜNDE ÇEVRE DOSTU BİR ŞEHİR PLANININ ARKASINDAKİ GERÇEK NEDİR?

NEOM: SUUDİ ÇÖLÜNDE ÇEVRE DOSTU BİR ŞEHİR PLANININ ARKASINDAKİ GERÇEK NEDİR?
1 Mart 2022 11:04
A+
A-

Aydınlık kumsallar karanlıkta parlıyor, çöllerin egemen olduğu bir ülkede milyarlarca ağaç, havada asılı duran demiryolları, yapay bir ay, çölde 100 mil boyunca düz bir çizgi üzerine kurulmuş, arabasız, karbonsuz bir şehir. Bunlar, Suudi Arabistan’ın çevre dostu olma çabasının bir parçasını oluşturan fütürist bir şehir olan NEOM’un planlarından bazıları. Ancak yakıcı soru şu: Uzun zamandır beklenen bu şehir gerçek olamayacak kadar iyi görünüyor mu?

NEOM, bu şehrin “insanlığın gezegenin bütünlüğünden ödün vermeden ilerleyeceği gelecek için bir plan” olduğunu iddia ediyor. Bu, krallığın ülke ekonomisinin petrole bağımlı olmasını önlemeye yönelik vizyon 2030’un bir parçası olan 500 milyar dolarlık (366 milyar sterlin) bir proje.

Muhtemel şehir, toplamda 26.500 kilometrekareden (10.230 mil kare) fazla bir alanı kapsıyor- bu onu Kuveyt veya İsrail’den daha büyük yapıyor- ve geliştiriciler NEOM’un tamamen mevcut Suudi yargı sisteminin sınırlarının dışında yer alacağını iddia ediyor. Nitekim bu şehrin yatırımcılar tarafından hazırlanmış bağımsız bir hukuk sistemi tarafından yönetileceğini de söyledi.

Şu anda NEOM’un danışma kurulunda yer alan eski bir bankacı olan Ali al-Shihabi, mega bölgenin çöl boyunca düz bir yol uzatacak olan Za Line Hattı isimli 170 kilometrelik bir şehri içereceğini söylüyor.

Al-Shihabi, hattın aşamalar halinde, blok blok inşa edileceğini açıklıyor ve şöyle diyor: “Bazıları bunu çılgın bir proje olarak görüyor ve çok büyük meblağlara mal olacağını söylüyor. Ancak bir şekilde, işe yarar bir yolla bir bir inşa edilecek”

Barselona’nın trafiğe kapalı “büyük blokları” gibi, her blok kendi kendine yetecek ve beş dakikalık bir yürüyüş veya bisikletle ihtiyaç duyulan her şeyle mağazalar ve okullar gibi olanaklar içerecek. Geliştiriciler, tamamlandığında, Hat boyunca seyahatin yüksek hızlı trenlerle olacağını ve en uzun yolculuğun “20 dakikadan fazla olmayacağını” söyledi.

Ayrıca NEOM 7 kilometre boyunca uzanan su üzerinde yüzen ve onu dünyanın en büyük yüzen binası yapan Oxagon’a ev sahipliği yapacak. NEOM CEO’su Nazmi Al-Nasr, liman kentinin “2022’nin başında ilk kiracılarını ağırlayacağını” söyledi.

Bu “sanayi merkezinden” Kızıldeniz kıyısında çok uzak olmayan NEOM, dünyanın en büyük mercan resifi rehabilitasyon projesi için planlarını açıkladı. Bazen bir bilim kurgu romanından fırlamış gibi görünen web sitesi, mega bölgenin ilk aşamasının 2025 yılına kadar tamamlanacağını iddia ediyor. Ancak bu henüz sadece bir vizyon. Gerçeğe gelince, en azından şimdilik, çok daha mütevazı görünüyor.

Uydu görüntüleri şu anda çölde sıra sıra evlerin yanı sıra iki yüzme havuzu ve bir futbol sahası olan bir meydanın inşa edildiğini gösteriyor. Ali al-Shihabi, bunun NEOM çalışanları için bir apartman kompleksi olduğunu söylüyor. Ancak, çölün ortasında çevre dostu (büyük ölçüde sürdürülebilir enerjiye bağımlı) olma vaadini yerine getiren bir şehir inşa etmek ne kadar mümkün?

Oxford Üniversitesi’nde enerji uzmanı olan Dr Manal El Shehabi, NEOM’un sürdürülebilirliğini değerlendirirken dikkate alınması gereken birçok şey olduğunu söylüyor. Büyük miktarda kaynak kullanmayan bir sistemde gıdanın yerel olarak üretilip üretilmeyeceğini bilmeliyiz? Yoksa yurt dışından gıda ithalatına mı bağlı olacak?

Site, NEOM’un “dünyada gıda konusunda kendi kendine en fazla yeten şehri” olacağını iddia ediyor ve şu anda yiyeceğinin yaklaşık yüzde 80’ini ithal eden bir ülke için devrim niteliğinde olan dikey tarım ve seralar (seralar) vizyonunu çiziyor. Bunun sürdürülebilir bir şekilde sağlanıp sağlanamayacağına dair sorular var. Eleştirmenler, NEOM projesinin arkasındaki itici güç olan Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Salman’ı, gerçeklerden uzaklaşmak için çevre hakkında büyük vaatlerde bulunmakla “yeşil yıkama” yapmakla suçluyor.

“Mega proje”, veliaht prensin Suudi Arabistan’ı daha yeşil ve daha sürdürülebilir bir yer olarak görme vizyonunun bir parçası. COP26 iklim zirvesi müzakerelerinden bir hafta önce, 2060 yılına kadar karbon emisyonlarını sıfıra indirme hedefini açıklayan Suudi Yeşil Girişimi’ni de başlattı.

Cambridge Üniversitesi’nden iklim değişikliği müzakereleri uzmanı Dr Joanna Dipledge, bu başlangıçta iklim alanında ileriye doğru atılmış büyük bir adım olarak görülüyordu, ancak incelenip analiz edildiğinde ulaşılabilir bir hedef olarak görünmüyor, dedi. Küresel ısınmayı 1,5 santigrat derecede tutmak için, yıllık küresel petrol üretiminin şimdiden itibaren 2030’a kadarki süreç arasında yaklaşık yüzde 5 oranında düşmesi gerektiğine dikkat çekiyor.

Ancak buna rağmen, Suudi Arabistan bu yılki COP26 iklim zirvesinde yeşil girişimini açıkladıktan sadece haftalar sonra petrol üretimini artırma sözü verdi. Basında çıkan haberlere göre, Enerji Bakanı Prens Abdülaziz bin Salman, Suudilerin petrol pompalamayı bırakmayacaklarını söyledi: “Petrol üretimini son bırakan biz olacağız ve topraklarımızdan son hidrokarbon atomunu çıkaracağız.” Dr. Dipledge, “Suudi Arabistan’ın hala bu petrolü sömürmeye ve mevcut bağlamda çıkarmaya devam edebileceğini düşünmesinin korkunç olduğunu düşünüyorum” diyor.

Bir ülkenin emisyonları ürettiği yakıttan değil, yaktığı yakıttan kaynaklanır. Yani Suudi Arabistan gibi bir ülke yılda milyonlarca varil üretiyorsa ve bunları yurtdışına başka ülkelere gönderiyorsa krallığın onları saymasına gerek yok.

Ancak, son hedefi 2030 yılına kadar elektriğinin yüzde 50’sini yenilenebilir enerji kullanarak üretmek olmasına rağmen, Suudi Arabistan’ın yurt içinde bile kat etmesi gereken uzun bir yol var, 2019’da elektriğin yalnızca yüzde 0,1’i bu şekilde üretildi.

 ‘YARATICI DÜŞÜNCE

NEOM savunucuları, karbon nötr tuzdan arındırma tesislerinden gelen suyla, rüzgâr ve güneş enerjisiyle çalışan akıllı, sürdürülebilir bir şehir inşa etmenin ve yeniden başlamanın gerekli olduğunu söylüyor. NEOM’un danışma kurulundan Ali Al-Shihabi, “Suudi Arabistan’ın biraz yaratıcı düşünmeye ihtiyacı var çünkü Orta Doğu’daki su tükeniyor” diyor.

Suyu bu şekilde tuzdan arındırma işlemi pahalı bir işlemdir ve tuzlu su ve toksik kimyasalların bir karışımı olan yan ürün denize atılır ve bu da deniz ekosistemleri için ciddi sonuçlar doğurabilir. Al-Shihabi, NEOM’un “tamamen deneysel bir proje olduğunu, ancak Ortadoğu’daki su sorununu çözebilirsek, sadece bu proje başarılı olursa, o zaman NEOM projesi üzerindeki tüm çalışmalara değer” olduğunu kabul ediyor.

Ancak iklim uzmanları, kanıtlanmamış teknolojilere güvenmenin iklim değişikliğinin etkilerine karşı önemli icraatları engelleyebileceğinden endişe duyuyor. Bu nedenle proje bazen “teknolojik iyimserlik” olarak tanımlanıyor. Aslında, NEOM’un ne olduğu hakkında büyük sorular var.

Kızıldeniz kıyısı ile Ürdün’ün dağlık sınırı arasındaki ıssız arazi, küçük bir ulus inşa etmek için mükemmel bir boş tuval gibi görünebilirdi. Ancak, aslında o bölgede yaşayan insanlar var, onlar da geleneksel eski Al-Huwaitat Bedevi kabilesi. Proje, bu az gelişmiş bölgede istihdam yaratma ve refah üretimi vaat etse de, yerel nüfus henüz herhangi bir fayda görmedi.

İnsan hakları aktivistleri, mega kenti inşa etmek için iki kasabanın boşaltıldığını ve el-Huwaitat kabilesine mensup yaklaşık 20.000 kişinin, uygun bir tazminat ödenmeden zorla götürüldüğünü söylüyor. Democracy in the Arab World Now direktörü Sarah Leah Whitson, “Yerli halkları zorla transfer etme çabaları, uluslararası insan hakları hukukunun tüm kurallarını ihlal ediyor” diyor.

NEOM’un ünlü PR çabaları- Suudi ekonomisini çeşitlendirmek için turistleri cezbetme çabasının bir parçası – eleştiriye alan açtı. Gösterişli tanıtım videoları, Suudi Arabistan’ı yöneten eski muhafızlardan bağımsız olan, yasaları ve güvenlik güçleri ile kozmopolit bir şehrin tüm cazibesini gösteriyor. Ancak eleştirmenler, projenin çoğunlukla zenginlere fayda sağlayacağını söylüyor. Ülkenin kraliyet ailesi için saraylar inşa edildiğine dair raporlar var ve uydu görüntülerinde ilk inşaat projeleri arasında bir helikopter pisti ve bir golf sahası görülüyor.

ZORLU SEÇİM

Suudi Veliaht Prensi Muhammed bin Salman, “Daha yeşil bir geleceğe giden bu yolculuğa başlamak kolay değildi, ancak zor seçimlerden kaçınmıyoruz. Ekonomiyi korumak veya çevreyi korumak arasında kötü bir seçime tabi olmayı reddediyoruz.” NEOM açıkça bu vizyonun bir parçasıdır. Ancak şimdiye kadar Suudiler, en zor seçenek olan fosil yakıt üretiminden vazgeçmekten kaçındı.

Oxford Üniversitesi’nde enerji uzmanı olan Manal Shehabi, yakıta güvenmeyi bırakmanın zor olacağını söylüyor. “Petrol ve gaza bu kadar bağımlı olan herhangi bir ülkenin bunları kullanmayı ve sahip oldukları kaynakları sömürmeyi bırakmasını beklemenin ekonomik açıdan çok zor olacağını düşünüyorum.” Suudiler, dünyanın enerji ihtiyaçlarına cevap verdiklerini söylüyorlar. Suudi büyükelçiliği sözcüsü Fahad Nazer, “Gerçek şu ki, dünya çapında hidrokarbon talebi hala var” dedi.

Dr. Dipledge, perde arkasında, Suudiler ve fosil yakıtlara bağımlı olan diğer ülkelerin sürekli olarak uluslararası iklim taahhütlerinin tonunu yumuşatmaya çalıştıklarını söylüyor. Bu, COP26 İklim Zirvesinde açıkça gösterildi. Glasgow’daki müzakereleri yakından takip eden Dipledge, “Suudi Arabistan, iklim değişikliği sorununu küçümsemek için belirsizliklere, maliyetlere ve doğal etkilere dikkat çekmeye çalışarak çok yoğun bir şekilde çabalıyor” dedi. “Bu, Suudi Arabistan’ın iklim değişikliği müzakerelerinin başlangıcından beri teşvik ettiği türden bir söylem.”

Ancak Suudi hükümeti sözcüsü Fahd Nazer, kara para aklama iddialarını reddediyor ve Suudi Arabistan’ın daha yeşil bir geleceğe doğru ilerlediği konusunda ısrar ediyor. NEOM’un vaatlerini yerine getirip getiremeyeceği konusunda sorular devam etse de, Ali Al-Shihabi, diğerleri bizimle bunlar için yarışmadan önce bizi “The Line” hattında bir daire ayırmaya davet ediyor.

 

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.