Nikâhı Fesh Dâvası Açmak Hakkını Veren Müşterek Hastalıklar

Nikâhı Fesh Dâvası Açmak Hakkını Veren Müşterek Hastalıklar^[1]

Bunlar iki kısımda incelenebilir.

Cinsel Nitelikli Olan ve Olmayan Hastalıklar

Cinsel nitelikli olan hastalıklar Frengi, Bel soğukluğu, Yumuşak çıban ve Aids’dir. Cinsel nitelikli olmayan hastalıklar ise Beres, Cüzzam ve Delilik’tir.

Hanbelî mezhebi müctehidlerine göre daimî ishal, sürekli sidik akıntısı ve cinsî münâsebet sırasındaki barsak boşalması da, nikâhı fesh sebebi olan hastalıklar arasındadır.

Ana konumuzun dışına sapma olabileceği için bu hastalıklarla ilgili bilgi vermeyi gerekli görmüyoruz. Bizim burada değineceğimiz husus; hayatı, özellikle cinsel hayatı olumsuz yönde etkileyecek ve cinsel hayatın sürdürülmek istenmesi halinde çeşitli tıbbî hastalıklara marûz bırakabilecek olan bu hastalıkların ayrılma sebebi olduğu husûsudur.

Bir kadın evlendiği kocasında bu hastalıkların bulunduğunu nikâhtan sonra öğrense veya bu hastalıklar evlilik içinde iken oluşsa, kadın mahkemeye baş vurarak ayrılma talebinde bulunabilir.

Hâkim, genel olarak kocaya bir yıl tedâvi olma imkânı tanır. Hastalık giderilemezse ayrılma kararı verir.

Ancak kocada giderilmesi mümkün olmayan sürekli bir delilik hali varsa hâkim süre vermeksizin koca ile kadın arasını ayırabilir.^[2]

“Kocada böylesine hastalıklardan birinin oluşması halinde mahkemeye başvurma, insanî değerlerle bağdaşabilir mi?” şeklinde bir itiraz vâki olabilir. Ancak İslâm Hukûku’nda tanınan bu hakkı kullanıp kullanmamak kadının elindedir. Dilerse kullanmaz, mükâfatını

Allah’dan alacağına îmanla sabredebilir.

Bu da saygı duyulan ve sevaba erdirecek olan bir amel olur.

Burada amaç, râzı olamayacağı bir mağdûriyete kadını mahkûm etmemektir. Kaldıki, mağdûriyet, cinsel arzularını bastırmada sabır gösteremeyen kadını cinsel haramlara da itebilir.

Cinsel kusurlar‐hastalıklar üzerinde farklı görüşler ve sebepleri

Yukarıda açıklamaya çalıştığımız üzere, erkekle kadın arasındaki müşterek cinsel kusurlar ve hastalıklar yanısıra, erkekde veya kadında oluşan cinsel kusurlar da taraflara yargı yoluyla nikâhı fesh/evliliği sona erdirme dâvası açmak hakkı sağlar.

İslâm hukûkçuları nikâhı fesih sebebi olan cinsel kusurlar ve hastalıklar üzerinde değişik görüşler ileri sürmektedirler. Çünkü onlar bu fesih sebeblerini nikâh akdinden önce veya sonra oluşanlarla, cinsel münâsebetten önce ve sonra oluşanlar şeklinde ayırıma tâbi tutmaktadırlar. Bazıları kadına fesih talebi hakkı verirken, boşama hakkı olması sebebiyle erkeğe bu hakkı vermemektedirler. Ayrıca bazıları bir kısım sebebleri fesih için yeterli bulmakta, diğerleri de bulmamaktadırlar.

Bütün bu farklı içtihadlar meselemizle doğrudan veya dolaylı olarak ilgili bulunan âyetleri, hadîsleri ve sahâbe tatbikatını farklı yönleriyle değerlendirmeleri sebebiyledir. Pek tabîidir ki farklı içtihadlar, İslâm Hukûku’na kendine özgü bir zenginlik kazandırmaktadır.

Bu bahsi bitirirken, bir husûsu daha açıklamakta fayda vardır.

Fesih hakkı hiç şüphesiz erkekten çok kadın için önemlidir. Zira erkeğin her zaman boşama hakkı vardır. Ne var ki boşama ile fesih arasında manevî ve maddî olmak üzere bazı mühim farklar vardır

Nikâhı fesh ile boşama arasındaki bazı farklar

a‐ Fesih yolu erkeğin toplum içindeki saygınlığını korumasına yardımcı olur. Bu da geleceğini olumlu yönde etkiler. Çünkü boşama; insanların da, Allah’ın da sevmediği bir işlemdir. Boşayan erkek ikinci defa evlenirken, kendisine gereğince güven duyulamayacağından, her aile tarafından kabul görmeyebilir.

b‐ Fesihle ayrılan eşler isterlerse yeniden anlaşarak evlenebilirler.

c‐ Kusurlar‐hastalıklar sebebiyle ve fesih yoluyla ayrılmalarda, özellikle cinsî münâsebette bulunmaksızın ayrılmalarda, erkek kadına ödediği mehri veya yarısını kadının kendisinden veya velîsinden geri alabilir.³

Kocanın Ğaib, Mefkûd ve Mahbûs olması/terk etmesi, kaybolması ve tutuklu olması

İslâm Dîni’nde, kocasındaki bazı cinsel kusurlar ve hastalıklar sebebiyle kadına mahkeme yoluyla evliliği sona erdirme yetkisinin verilmesi, şüphesiz onun haklarını korumak ve özellikle cinsel mağdûriyetini önlemek içindir.

Kocasının ğaib, mefkud veya mahbûs olması halinde ise kadın büsbütün mağdûr olabileceğinden, İslâm’da kadına bu durumlarda da kullanabileceği bir hak verilmişdir.

Ğaib; evini‐karısını terkeden fakat hayatta olduğu bilinen kişidir.

Mefkûd; kaybolup kendisinden haber alınamayan ve ölü mü diri mi olduğu bilinmeyen kimsedir.

Mahbûs; ise suçu sebebiyle ceza giyerek hapsedilen şahısdır.

Ğaib, mefkûd ve mahbûs kişinin karısının durumunu sırasıyla fakat ayrı ayrı inceleyelim:

a‐ Kocası tarafından mazeretsiz olarak bir yıl veya daha fazla bir süre terkedilen kadın, nafakası sağlanmış olsa bile, zarar gördüğü gerekçesiyle mahkemeye baş vurarak hâkimden kendisini boşamasını isteyebilir.^[4]

Kocaya haber vermek imkânı varsa, hâkim belirli bir müddet içinde geriye dönerek karısıyla ikamet etmesini veya karısını yanına aldırtmasını ya da karısını boşamasını gâib kocadan ister. Belirlenen müddet içinde koca mazeret göstermeksizin bu üç yoldan birine baş vurmazsa, hâkim kadını kocasından ayırır. Ancak kocaya haber ulaştırmak mümkün değilse, hâkim beklemeksizin de boşamaya karar verebilir.

b‐ Savaş halinde bulunmayan bir İslâm ülkesinde kaybolan (mefkûd) kişinin karısı mahkemeye başvurarak ayrılık talebinde bulunabilir. Hâkim araştırma yapar. Kişinin nerede olduğunu öğrenemez, sağ mı ölü mü olduğuna dair de bir bilgi edinemezse, haber alınabileceği ümidinin kesildiği andan itibaren, dört yıl erteleme yapar. Dört yıl içinde de bir haber alınamaz ve kadın da ayrılık talebinde ısrar ederse, hâkim koca ile karısı arasını ayırır.

Kişi eğer savaş halinde iken kaybolursa, savaşçıların ve esirlerin yerlerine dönüşünden bir sene geçtikten sonra hâkim ayırma kararı alabilir…

Kadın, her iki durumda da hâkimin kararından sonra, dört ay on gün iddet bekler.

c‐ Üç sene veya daha fazla hürriyeti bağlayıcı kesin hüküm giymiş mahbûs/tutuklu kişinin karısı da, kocasının hapse girişinden bir yıl sonra zarar gördüğü gerekçesiyle hâkime başvurabilir.^[5] Kendisini boşamasını talep edebilir.6

((Devam Edecek)

ALİ RIZA DEMİRCAN

İSLAMİ HABER “MİRAT”

MİRATYOUTUBE

DİP NOTLAR

[1] Konumuz özelinde Fesih, yargı yoluyla evliliği sona erdirmedir.

[2] Bak. Hukûk‐ı Aile Kararnamesi Madde 122

(3) “Evliliği Sona Erdirici Cinsel Kusurlar‐Hastalıklar ve Diğerleri” bölümü ile ilgili olarak başvurduğumuz kaynaklar aşağıda gösterilmiştir: el‐Fıkh Alel‐Mezahibil Erbaatı, 4/180198, H. İ. ve İ. Fıkhiyye Kamûsu, 2/344‐359, Bidayetül‐Müctehid Ter. Ahmet Meylânî, 2/67‐9, et‐Tac, 2/327, Zadül‐Meâd Nikâh, Faslün fi hukmihi ve hulefaihi fi ehadiz‐zevceyni…

[4] Evini terketmediği halde zarar verme kasdıyla dört ay veya bir yıl cinsel yaklaşımda bulunmayan kişinin karısı da mahkemeye başvurup ayrılık talebinde bulunabilir.

[5] Ğaib, mefkûd ve mahbûsa âit sunduğumuz bilgiler Mâliki mezhebi müctehidlerinindir. Bak. Hukûk‐u Aile Kararnamesi Madde 127, H. İ. ve İ. F. Kamûsu 7/222, Mukayeseli Mezhepler Hukûku Mahmut Şeltut, M. Ali Sayis İlim Yay. İstanbul sh. 138‐9, 165‐172 ⁶ Tutukluluk halinde cinsel ilişki izni:

İslâm ceza hukûkunda hapis cezası varsa da istisnaî hallere özgüdür. Hanefî mezhebi müctehidlerinden İmam Muhammed gibi bazı İslâm hukûkçuları, mahkûmiyet öncesi tutukluluk süresinin uzaması halinde bu durumun meşrû cinsel hayatı büsbütün mahkûm edici olmaması ve cezaların ferdiliği ilkesini aşarak, eşin mağduriyetine sebebiyet vermemesi için belirli sürelerde tutuklularla eşlerinin bir araya getirilmesi içtihadında bulunmuşlardır. Hapishanelerin homoseksüellik ve sevicilik gibi cinsel suçlara fidelik olabildiği gerçeği düşünülürse, mezkûr ictihadın insanîliği ve önemi daha iyi kavranılmış olur. Bak. Yusuf Kerîmoğlu Fıkhî Meseleler 2/140.

(6) Ğaib, mefkûd ve mahbûsa âit sunduğumuz bilgiler Mâliki mezhebi müctehidlerinindir. Bak. Hukûk‐u Aile Kararnamesi Madde 127, H. İ. ve İ. F. Kamûsu 7/222, Mukayeseli Mezhepler Hukûku Mahmut Şeltut, M. Ali Sayis İlim Yay. İstanbul sh. 138‐9, 165‐172 ⁶ Tutukluluk halinde cinsel ilişki izni:

İslâm ceza hukûkunda hapis cezası varsa da istisnaî hallere özgüdür. Hanefî mezhebi müctehidlerinden İmam Muhammed gibi bazı İslâm hukûkçuları, mahkûmiyet öncesi tutukluluk süresinin uzaması halinde bu durumun meşrû cinsel hayatı büsbütün mahkûm edici olmaması ve cezaların ferdiliği ilkesini aşarak, eşin mağduriyetine sebebiyet vermemesi için belirli sürelerde tutuklularla eşlerinin bir araya getirilmesi içtihadında bulunmuşlardır. Hapishanelerin homoseksüellik ve sevicilik gibi cinsel suçlara fidelik olabildiği gerçeği düşünülürse, mezkûr ictihadın insanîliği ve önemi daha iyi kavranılmış olur. Bak. Yusuf Kerîmoğlu Fıkhî Meseleler 2/140.