KENDİ DEĞERLERİNE YABANCILAŞAN TOPLUM

Bir milletin bağımsızlığı yalnızca sınırlarını korumasıyla değil, kendi değerleri doğrultusunda hukukunu, yönetim anlayışını ve toplumsal düzenini oluşturabilmesiyle anlam kazanır. Kendi inançlarından, tarihinden, kültüründen ve ahlaki birikiminden hareketle bir sistem geliştiremeyen toplumlar, zamanla başkalarının düşünce dünyasında üretilmiş kanunlarla yaşamaya başlar. Böylece yalnızca hukuk kuralları değil, o kuralların dayandığı insan, toplum, aile, özgürlük ve devlet anlayışı da ithal edilmiş olur. Bu durum, bir milletin kendi değerleriyle düşünme ve geleceğini kendi iradesiyle belirleme yeteneğini zayıflatır.

Türkiye’nin modernleşme sürecinde Batı hukukunun esas alınması bunun tarihsel örneklerinden biridir. Cumhuriyet döneminde 1926 yılında İsviçre Medeni Kanunu’nun, İtalya Ceza Kanunu’nun ve başka Avrupa hukuk düzenlerinden çeşitli düzenlemelerin alınması, yalnızca teknik bir hukuk değişikliği değildir. Bu tercihler, toplumun geleneksel değerleriyle devletin hukuki yapısı arasındaki ilişkinin yeniden kurulması anlamına gelmiştir. Anayasal düzenin şekillenmesinde de Batı kaynaklı devlet ve hukuk anlayışlarının etkisi görülmüştür. Ancak burada asıl sorgulanması gereken, bir kanunun hangi ülkeden alındığından çok, hangi değerleri esas aldığı ve toplumun inançlarıyla ne ölçüde bağdaştığıdır. Müslüman bir toplumun hukuk düzeninin kendi inanç kaynaklarından uzaklaştırılması, yalnızca kanunların değil, hayatı belirleyen temel ölçülerin de değiştirilmesidir.

Bir toplumun hukuku ile değerleri arasındaki mesafenin büyümesi, toplumsal aidiyeti ve ortak kimliği zayıflatır. İnsanların doğru, yanlış, hak, adalet ve sorumluluk anlayışlarıyla devletin benimsediği ilkeler çatıştığında, toplum ile kurumlar arasında yabancılaşma başlar. İnsanlar kendi inançlarını ve kültürlerini özel hayatlarında yaşatırken kamusal alanda başka bir değerler sisteminin kurallarıyla karşılaşır. Böyle bir ayrışma, ortak toplumsal bilinci zedeler. İnanç ile hukuk, ahlak ile yönetim, toplumun değerleri ile devletin ilkeleri birbirinden uzaklaştıkça milletin kendi medeniyet anlayışı da etkisini kaybeder.

Bu durum insanın kimlik ve aidiyet dünyasında da derin çelişkiler meydana getirir. Kendi değerlerinin kamusal hayatta karşılık bulmadığını gören birey, zamanla kültürünü geri kalmışlığın, dışarıdan alınan değerleri ise ilerlemenin ölçüsü olarak görmeye başlar. Bu anlayış, kişinin kendi tarihine ve medeniyet birikimine güvenini zayıflatır. Daha önemlisi, toplumun kendi sorunlarına kendi düşünce kaynaklarından çözüm üretebileceğine ilişkin inancını aşındırır. Böylece zihinsel bağımlılık, siyasi ve hukuki bağımlılıktan daha kalıcı hâle gelir. İnsanlar kendi değerleriyle düşünmek yerine başkalarının doğrularıyla düşünmeye, kendi medeniyetlerini geliştirmek yerine başka medeniyetlerin oluşturduğu düzenleri benimsemeye yönelir.

İslam açısından hukuk ve adaletin temel ölçüsü, insanların değişken düşünceleri değil, Allah’ın ortaya koyduğu hükümlerdir. İslam, insanın bireysel ve toplumsal hayatına ilişkin temel ilkeleri, hakları ve sorumlulukları belirlemiştir. Müslüman bir toplumun hukukunu, İslam’ın hükümleriyle bağdaşmayan beşerî sistemlerin temel ilkelerine dayandırması, kendi inancıyla çelişen bir düzen oluşturur. Kur’an’ın hak ve adalet anlayışı, batıl düşünce sistemlerinin hükümlerine tabi kılınamaz. İslam, başka ideolojilerin ölçülerine göre şekillendirilecek bir inanç ve hayat anlayışı değildir. Müslüman bir toplumun sorumluluğu, İslam’ı başka sistemlere uyarlamak değil, hukukunu ve toplumsal düzenini İslam’ın ortaya koyduğu ilkeler doğrultusunda oluşturmaktır. Çünkü hak ile batılın ölçülerini birbirine karıştıran bir anlayış, toplumun inancı ile hayatı arasındaki bağı koparır.

Bir anayasa yalnızca devletin kurumlarını düzenleyen hukuki bir metin değildir. Aynı zamanda insanın devlet karşısındaki konumunu, toplumun hangi ilkeler üzerinde yaşayacağını ve siyasi otoritenin sınırlarını belirleyen temel bir düzenlemedir. Bu nedenle Müslüman bir toplumun anayasa ve kanunları, kendi inancından, ahlaki değerlerinden ve adalet anlayışından bağımsız oluşturulmamalıdır. Hukukun kaynağı ile toplumun inanç değerleri arasında kurulan bağ, yalnızca kültürel bir tercih değil, medeniyetin kimliğini belirleyen temel meseledir. İslam’ın adalet anlayışı, yöneticilerin yetkilerini sınırlandırmayı, insanların haklarını korumayı ve farklı inançlara sahip kimselere karşı da adaletle davranmayı gerektirir.

Bir milletin asıl bağımsızlığı, yalnızca kendi yöneticilerini seçebilmesi değil, hangi değerlerle yönetileceğine ilişkin iradeyi de ortaya koyabilmesidir. Kendi medeniyetini kurmak isteyen bir toplum, başkalarının ürettiği kanunları uygulamakla yetinemez. Kendi inanç ve ilkelerinden hareketle hukukunu, yönetim anlayışını ve toplumsal düzenini oluşturmalıdır. Müslüman bir toplum için bu iradenin temel kaynağı Kur’an’ın rehberliği ve Hz. Muhammed’in örnekliğidir.

Çünkü kendi değerlerine güvenmeyen bir toplum, zamanla kendi geleceğini de başkalarının düşünce dünyasında aramaya başlar. Kendi inancını hayatın ölçüsü olmaktan çıkaran bir millet ise bağımsızlığını yalnızca siyasi sınırlar içerisinde yaşamaya mahkûm eder.

İslam Başaran

Yazarımızın Diğer Yazılarını Okumak İçin Lütfen Bu Linki Ziyaret Ediniz.

Mirat Haber – YouTube