SEMÂNIN YERYÜZÜNE İNDİĞİ GECE: KADİR GECESİ

SEMÂNIN YERYÜZÜNE İNDİĞİ GECE: KADİR GECESİ

Allahu Teâlâ, bu ümmet-i merhûmeye pek çok fazîlet ve keremde bulunmuştur. Bunların en büyüklerinden biri; ömrü kısa, günahı çok olan bu ümmetin önüne, tek başına bir ömre denk gelen bir gece koymasıdır. O gece Leyletü’l-Kadr’dir.

Rabbimiz Kur’ân-ı Kerîm’de şöyle buyurur:

إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةِ الْقَدْرِ ۞ وَمَا أَدْرَاكَ مَا لَيْلَةُ الْقَدْرِ ۞ لَيْلَةُ الْقَدْرِ خَيْرٌ مِّنْ أَلْفِ شَهْرٍ

“Şüphesiz biz onu (Kur’an’ı) Kadir gecesinde indirdik. Kadir gecesinin ne olduğunu sen ne bileceksin! Kadir gecesi bin aydan daha hayırlıdır.” (el-Kadr, 1-3)

Bin ay… Yâni seksen üç yıl dört ay. Müfessirler bu ifadenin hakiki manasının beşer idrakinin ötesinde olduğunu söylerler. Zira “bin” sayısı Arap dilinde çokluk ifade eden bir kinayedir. Yani bu gecenin fazileti sayıyla sınırlanamaz, akılla kuşatılamaz.

Resûlullah ﷺ efendimiz bu geceyi şöyle müjdelemiştir:

مَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ

“Kim Kadir gecesini inanarak ve sevabını Allah’tan bekleyerek ihyâ ederse, geçmiş günahları bağışlanır.” (Buhârî ve Müslim)

Bu geceye “Kadr” denilmesi boşuna değildir. Âlimlerimiz bu kelimenin üç anlam taşıdığını söylemişlerdir:

Birincisi: Kadr, yani şeref ve yücelik. Bu gece gecelerin en şereflisidir.

Çünkü:
Değeri büyük olan Kur’ân,
Değeri büyük olan Peygamber’e,
Değeri büyük olan ümmete
bu gecede indirilmiştir.

İkincisi: Kadr, yani takdir.
İbn Abbas (radıyallahu anh)’dan rivayet edildiğine göre o yıl kulların rızıkları, ecelleri ve mukadderatları bu gecede meleklere bildirilir.

Nitekim Rabbimiz şöyle buyurur:

… فِيهَا يُفْرَقُ كُلُّ أَمْرٍ حَكِيمٍ

“O gecede her hikmetli iş katımızdan bir emirle ayırt edilir.” (ed-Duhân, 4-5)

Üçüncüsü: Kadr, yani darlık.
Çünkü o gece melekler o kadar çok iner ki yeryüzü onlara dar gelir. İmam Kurtubî bu manayı tefsirinde geniş şekilde ele almıştır.

Kadir gecesi sıradan bir zaman dilimi değil; ilâhî rahmetin yeryüzüne indiği, duaların kabulüne vesile olan ve müminler için büyük bir fırsat kapısı olan müstesna bir gecedir.

Bazı geceler vardır ki zamanın sıradan akışı o gecelerde durur.

Bazı anlar vardır ki Allah kullarına rahmet kapılarını sonuna kadar açar.

İşte Kadir Gecesi böyle bir gecedir.

Bu gece semânın yeryüzüne indiği gecedir.
Bu gece meleklerin yeryüzünü doldurduğu gecedir.
Bu gece kaderimizin yeniden yazıldığı gecedir.

Düşünün…

Bin ay…

Bu bir ömre denktir. Bir insanın neredeyse bütün hayatı kadar ibadet, Allah katında bir tek geceye sığdırılmıştır.

Bu, Allah’ın kullarına olan sonsuz merhametinin bir tecellisidir.

KADİR GECESİNİN HİKMETİ

Allahu Teâlâ hiçbir şeyi boşuna yaratmamış, hiçbir emri boşuna indirmemiştir. Kadir Gecesi’nin bu kadar yüce tutulmasının da derin bir hikmeti vardır.

Bu hikmetin özü şudur:
Bu gece Kur’an’ı Kerim’in Levh-i Mahfuz’dan dünya semasına (Beytü’l-İzzet) indirildiği gecedir.

Rabbimiz şöyle buyurur:

إِنَّا أَنزَلْنَاهُ فِي لَيْلَةٍ مُّبَارَكَةٍ

“Şüphesiz biz onu mübarek bir gecede indirdik.” (ed-Duhân, 3)

شَهْرُ رَمَضَانَ الَّذِي أُنزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ هُدًى لِّلنَّاسِ وَبَيِّنَاتٍ مِّنَ الْهُدَىٰ وَالْفُرْقَانِ

“Ramazan ayı; insanlar için hidâyet rehberi olan, doğruyu eğriden ayıran ve apaçık hükümler içeren Kur’ân’ın kendisinde indirildiği aydır.” (el-Bakara, 185)

Kadir Gecesi’nin fazileti bizatihi gecenin kendisinden değil, o gece indirilen Kelâmullah’tan kaynaklanmaktadır.

Yani bu geceye şeref veren, onu bütün gecelerden üstün kılan şey Kur’ân’dır. Kur’ân olmasaydı bu gece de bu kadar kıymetli olmazdı.

Düşünün…

Peygamberimiz ﷺ gönderilmeden, Kur’an’ı Kerîm ona indirilmeden önce yeryüzü cehaletin, zulmün ve putperestliğin en koyu karanlığını yaşıyordu.

Ve o geceye bir nûr indi.

Hak ile bâtıl o geceden itibaren birbirinden ayrıldı.

Rabbimiz şöyle buyurur:

الر ۚ كِتَابٌ أَنزَلْنَاهُ إِلَيْكَ لِتُخْرِجَ النَّاسَ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ بِإِذْنِ رَبِّهِمْ

“Bu Kur’ân, insanları Rablerinin izniyle karanlıklardan aydınlığa çıkarman için sana indirdiğimiz bir kitaptır.” (İbrâhîm, 1)

MELEKLERİN İNDİĞİ GECE

Bu gecede gerçekleşen ilâhî tecellîler Kadir Sûresi’nde şöyle bildirilmektedir:

تَنَزَّلُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ فِيهَا بِإِذْنِ رَبِّهِم مِّن كُلِّ أَمْرٍ ۞ سَلَامٌ هِيَ حَتَّىٰ مَطْلَعِ الْفَجْرِ

“O gece melekler ve Rûh —Cebrâil aleyhisselam— Rablerinin izniyle her türlü iş için inerler. O gece tan yeri ağarıncaya kadar bir esenliktir.” (el-Kadr, 4-5)

İbn Kesîr rahimehullah bu âyette geçen “külli emrin” —her iş— ifadesini tefsir ederken İbn Abbas’tan (r.a) şunu nakleder: Melekler, Levh-i Mahfuz’dan alınan yıllık takdirleri yüklenmiş olarak inerler; rızıklar, eceller hayırlar, musibetler ve diğer ilâhî hükümler o gece karara bağlanır.

Müfessirler “selâm” ifadesini de üç vecihle açıklamıştır: Şeytanın tasallutunun kesilmesi, meleklerin mü’minlere selâm vermesi ve gecenin tamamının hayır ve bereket üzere olması.

İşte bu yüzden Kadir gecesinde yapılan dua, dökülen gözyaşı ve edilen tövbe son derece kıymetlidir.

Çünkü kul tam da kaderin yazıldığı bir vakitte Rabbine yönelmektedir.

PEYGAMBERİMİZ ﷺ BU GECEYİ NASIL ARARDI

Müminlerin annesi Âişe validemiz (radıyallahu anhâ) şöyle buyuruyor:

كَانَ رَسُولُ اللّٰهِ صَلَّى اللّٰهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ إِذَا دَخَلَ الْعَشْرُ شَدَّ مِئْزَرَهُ وَأَحْيَا لَيْلَهُ وَأَيْقَظَ أَهْلَهُ

“Ramazan’ın son on gecesi girdiğinde Resûlullah belini sıkıca bağlar, (hanımlarına yaklaşmaz) gecesini ihyâ eder ve ailesini uyandırırdı.” (Buhârî ve Müslim)

Bu hadis-i şerifte üç fiil var.

Belini bağlamak: Dünyadan el etek çekmek, kendini tamamen ibadete vermek demektir.

Geceyi ihyâ etmek: O geceyi namaz, Kur’ân, zikir ve dua ile diriltmek demektir.

Ailesini uyandırmak: Bu fazîleti yalnız yaşamamak, sevdiklerini de bu rahmetten nasiplendir­mek demektir.

Resûlullah bunu bir gece değil, on gece yaptı. Yorulmadan, usanmadan, son ana kadar.

Resûlullah bu on gecede önceki gecelerde yapmadığı şekilde kendini ibadete verirdi. Sanki bu geceler onun için ayrı bir âleme açılan kapı gibiydi.

Peki Resûlullah efendimiz bu gecelerde ne yapıyordu? İtikâfa giriyordu. Mescidden ayrılmıyordu. Dünya işlerini bırakıyordu. Ve Leyletu’l-Kadr’i arıyordu.

Neden aranması gerekiyor, diye sorabilirsiniz. Çünkü Rabbimiz bu geceyi Ramazan’ın hangi gecesinde olduğunu kesin olarak bildirmemiştir.

Resûlullah efendimiz (sav) şöyle buyuruyor:

الْتَمِسُوهَا فِي الْعَشْرِ الْأَوَاخِرِ مِنْ رَمَضَانَ فِي الْوِتْرِ

“Kadir gecesini Ramazan’ın son on gecesinin tek sayılı gecelerinde arayınız.” (Buhârî ve Müslim)

KADİR GECESİ’NİN GİZLİ TUTULMASININ HİKMETİ

Rasûlullah Efendimiz’in (s.a.v.) hayatından bize miras kalan en temel düsturlardan biri, ibâdette devamlılık ve istikamettir. Kadir Gecesi’nin belirli bir gece olarak açıklanmayıp Ramazan içinde aranması gereken bir sır olarak bırakılması da bu düsturu pekiştirme hikmetine dayanmaktadır.

Müfessir İmam Fahreddin er-Râzî bu konuda şöyle der:

Allah Teâlâ, rızasının hangi ibâdette saklı olduğunu gizlemiştir ki kul bütün ibâdetlere yönelsin.

Gazabının hangi günahta gizli olduğunu bildirmemiştir ki her günahtan kaçınılsın.

Dostlarını insanlar arasında gizlemiştir ki herkese hürmetle muamele edilsin.

İsm-i âzamını gizlemiştir ki bütün isimleri tâzîmle anılsın.

Orta namazın (Salâtül-vüstâ) hangisi olduğunu gizlemiştir ki bütün namazlar huşûyla kılınsın.

Ölüm vaktini gizlemiştir ki her an ölüme hazır olunduğu şuuruyla yaşansın.

Kadir Gecesi’ni de Ramazan geceleri arasında gizlemiştir ki bütün Ramazan gecelerine gereken îtinâ gösterilsin. (Râzî, Tefsîr-i Kebîr)

Resûlullah bu geceyi ararken, Hz. Âişe annemiz de bu gecenin duasını sordu:

“Yâ Resûlallah, Kadir Gecesine denk gelirsem ne diyeyim?”

Resûlullah efendimiz (s.a.v.) şöyle buyurdu:

اللّٰهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ كَرِيمٌ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي

“Allah’ım! Sen çok affedicisin, cömertsin, affetmeyi seversin; beni de affet.” (Tirmizî)

Bu dua kulun acziyetini ve Rabbinin merhametini en güzel şekilde ifade eder.

Resûlullah sallallahu aleyhi ve sellem yine bir hadisinde şöyle buyurmuştur:

مَنْ قَامَ لَيْلَةَ الْقَدْرِ إِيمَانًا وَاحْتِسَابًا غُفِرَ لَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْ ذَنْبِهِ

“Kim Kadir gecesini, inanarak ve sevabını yalnızca Allah’tan bekleyerek ihyâ ederse, geçmiş günahları bağışlanır.” (Buhârî ve Müslim)

“Geçmiş günahları bağışlanır” buyuruluyor. Belki yıllardır taşıdığınız bir yük var. Belki içinizde bir vicdan sızısı var. Belki çok uzun zaman önce yapılmış, bir türlü unutulamayan bir hata var. İşte o yük, bu gece bırakılabilir. O sızı, bu gece dinebilir.

Ama şartı var: İmânen ve’htisâben. Yani inanarak ve yalnızca Allah rızası için. Gösteriş için değil. Âdet için değil. Yalnızca “Rabbim, bu geceyi bana bahşettin, ben de sana geldim, beni bağışla!” diyerek.

Ey kardeşim!

Geç iş işten geçmiş değil. Kapı açık. Rahman olan Rabbimiz, kulunun dönmesini bekliyor.

وَهُوَ الْغَفُورُ الْوَدُودُۙ

“O; (tevbe edenleri) çok bağışlayandır, (dostlarını) çok sevendir.” (el-Burûc, 14)

KADİR GECESİ NASIL İHYA EDİLİR?

1. Namaz

Kaza namazı olanlar öncelikle kazalarını kılmalı, akabinde nafile namaza devam etmelidir. Yatsı ve sabah namazlarını cemaatle kılan kimse, o gecenin tamamını ihya etmiş gibi sevap kazanır. (Müslim)

2. Kur’ân-ı Kerîm Tilâveti

Bu müstesnâ gecede yapılacak en güzel ibadetlerin başında Kur’ân okumak gelir. Yalnızca tilâvetle yetinmeyip mânasını tefekkür etmek, onu hayata tatbik azmiyle gönle sindirmek esastır.

3. Tövbe ve İstiğfar

Geceyi pişmanlık ve samimiyetle Allah’a yönelerek geçirmek, işlenen günahlardan samimi bir tövbe etmek, bu mübarek gecenin en kıymetli amellerindendir.

Bu gece; insanın nefsini hesaba çektiği, geçmişinin muhasebesini yaptığı ve Rabbine yönelerek geleceğe tertemiz bir sayfa açmaya niyet ettiği bir fırsat gecesidir.

4. Kadir Gecesinin Duası

Hz. Âişe (r.anhâ) validemiz, “Ey Allah’ın Resûlü! Kadir gecesine rastlarsam ne dua edeyim?” diye sorduğunda Efendimiz şu duayı öğretmiştir:

اَللّٰهُمَّ إِنَّكَ عَفُوٌّ كَرِيمٌ تُحِبُّ الْعَفْوَ فَاعْفُ عَنِّي

“Allah’ım! Sen affedicisin, kerîmsin, affı seversin; beni de affet.”

Bu dua, gecenin en kıymetli zikridir. Çokça tekrarlanması tavsiye edilir.

5. Zikir ve Salavât-ı Şerîfe

Tesbih, tehlil ve zikre devam etmek; Peygamber Efendimiz’e salâvat-ı şerîfe getirmek bu gecenin bereketinden hissedar olmanın en güzel yollarındandır.

6. Sadaka ve Hayır

Fakir ve muhtaçlara sadaka vermek, yetimleri, yaşlıları ve kimsesizleri sevindirmek; bu gecenin ruhuna uygun ve sevabı büyük amellerdendir.

7. İtikâf

Ramazan’ın son on gününde mescitte itikâfa girmek, Hz. Peygamber’in sünnetidir. İmkân bulanların itikâfa girmesi veya en azından bu geceyi camide cemaatle ihya etmesi büyük bir kazançtır.

AİLEYİ VE YAKINLARI UYANDIRMAK

Resûlullah (s.a.v.) Efendimiz, Ramazan’ın son on gününe girildiğinde dünyevî işlerden uzaklaşır, geceleri ibadetle ihya eder; aile fertlerini de uyandırırdı. Kadir Gecesi’ni yalnızca bireysel bir ibadet olarak değil, ailenin ve toplumun birlikte ihya ettiği manevî bir seferberlik olarak yaşamak sünnete daha uygun düşmektedir.

Bu geceyi ihya edemeyen, manevi nimetlerden mahrum kalır. Peygamberimiz şöyle buyurmuştur: “Ramazan ayı size yaklaştı; onda bin aydan daha hayırlı bir gece vardır. Kim o gecenin hayrından yoksun kalırsa gerçekten büyük bir kazançtan yoksun kalmıştır.”

Bu mübarek gecede kalpler uyanık, eller açık, gözler yaşlı olsun.

GECENİN ÇOĞUNU UYANIK GEÇİREMEYENLERE MÜJDE VE TESELLİ

Fıkıh literatüründe “ihyâu’l-leyl” kavramı; gecenin büyük bölümünü ibadet ile geçirmeyi ifade eder. Ancak Resûlullah’ın şu hadisi, bu konuda önemli bir kolaylık getirmektedir:

مَنْ صَلَّى الْعِشَاءَ فِي جَمَاعَةٍ فَكَأَنَّمَا قَامَ نِصْفَ اللَّيْلِ، وَمَنْ صَلَّى الصُّبْحَ فِي جَمَاعَةٍ فَكَأَنَّمَا قَامَ اللَّيْلَ كُلَّهُ

“Kim yatsı namazını cemaatle kılarsa gecenin yarısını ihyâ etmiş gibi olur. Kim de sabah namazını cemaatle kılarsa gecenin tamamını ihyâ etmiş gibi olur.” (Ebû Dâvûd, Müslim)

İmam Nevevî bu hadisi şerh ederken şunu kaydeder: Söz konusu sevabın tahakkuku, ilgili namazların bu niyetle ve cemaatle edâ edilmesine bağlıdır. Bu hüküm; hasta, yaşlı, bebekli kadın ve benzeri mazeret sahiplerine büyük bir kolaylık sunmaktadır.

Öte yandan şu hadîsi şerif gereğince:

إنَّما الأعمالُ بالنِّيَّاتِ

“Ameller ancak niyetlere göredir” (Buhârî ve Müslim)

Geceyi ihyâya niyet etmiş olup bedenen buna gücü yetmeyen kimsenin niyeti, Allah katında karşılıksız kalmaz. Nitekim Allah Teâlâ şöyle buyurmuştur:

لَا يُكَلِّفُ اللّٰهُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا

“Allah, bir kimseyi ancak gücünün yettiği şeyle yükümlü kılar.” (el-Bakara, 286)

O hâlde ey kardeşim, kendini bu rahmetin dışında sanma!
Yaşlıysan, belini bükemedin mi? Yatsı ve sabah namazını cemaatle kıl.
Hastasın, uzun süre ayakta duramadın mı? Gücün yettiğince dua et, zikret, yatağında kalbinle o geceye katıl.
Bebeğin seni yorgun mu düşürdü? O da ibadettir; niyetin hâlisse her an Kadir olabilir.

Allah’ın rahmeti, bizim zannettiğimizden çok daha geniştir. Rabbimiz buyuruyor:

“Kullarıma söyle: Ben çok bağışlayanım, çok merhamet edenim.” (el-Hicr, 49)

Kapı herkese açıktır. Önemli olan şudur: O geceye sırtını dönme. Gücün ne kadarsa, onu yap. Kalanını Allah tamamlar. Zira O; Kerîm’dir, Afüvv’dur, Vedûd’dur.

“Allah çok bağışlayandır, çok merhamet edendir.” (el-Ahzâb, 5)

DUAMIZ VE NİYAZIMIZ

Rabbimiz Allah’tır. Rahman’dır, Rahîm’dir, Afüvv’dur, Kerîm’dir.

O’ndan niyazımız şudur:

Bizleri Kadir gecesinin feyzinden ve bereketinden nasiplendirilmiş kullarından eylesin. Tevbelerimizi kabul, dualarımızı makbul, günahlarımızı mağfur eylesin. Bizleri sağlık ve afiyet içinde, iman ve ihlas üzere bayrama ulaştırsın.

Gazze’de akan kanı durdursun. Doğu Türkistan’daki kardeşlerimizi zindanlardan kurtarsın. Her coğrafyada zulüm altında inleyen mazlumların feryadını, zalimin zulmünü sona erdirsin.

Âmin. Âmin. Âmin.

Kadir Bekil

Yazarımızın Diğer Yazılarını Okumak İçin Lütfen Bu Linki Ziyaret Ediniz.

Mirat Haber – YouTube