EĞER BİLİRSENİZ SİZİN İÇİN DAHA HAYIRLIDIR 4

(Kur’an’da “Eğer bilirseniz bu sizin için daha hayırlıdır” ifadesi ile biten âyetleri açıklamaya devam ediyoruz)

5.Allah yolunda cihad (yoğun çalışma)

Bütün varlıkların Allah’ı tesbîh ettiklerini, bir anlamda Allah’a (st) teslim olduklarını ve O’nun mutlak hakimiyetini tanıdıklarını, dinde özü sözü bir olmanın ve ihlasın önemini haber vererek söze başlayan Saff Sûresi, sonuna doğru mü’minlere bir müjde veriyor. Bu müjdeye kavuşabilmek için onların Allah yolunda ellerinden geldiği kadar, yağun bir şekilde çalışmaları, çaba göstermeleri gerekir.

“Ey İman edenler, sizi acı bir azaptan kurtaracak ticareti göstereyim mi? Allah’a ve Rasûlüne iman edersiniz, Allah yolunda mallarınızla ve canlarınızla cihad edersiniz. Bilirseniz bu sizin için daha hayırlıdır.” (Saff 61/10-11)

Mü’minlerin bilmeleri hâlinde kendileri için hayırlı olacak ‘cihad’ ibadetine bakmakta fayda var.

Kur’an’da türevleri ile birlikte 40 kadar yerde geçen ‘cihad’ çok anlamlı kelimelerden biridir. Bunun kök anlamı; ‘cehd’ veya ‘cühd’dür. Bu da çok gayret etmek, kararlı bir şekilde çalışmak/çaba göstermek demektir.

Kavram olarak ‘cihad veya mücâhede’; öncelikle Allah yolunda, hayırlı işler için yoğun çaba göstermek, dışarıdan gelebilecek saldırılara karşı koymak üzere elinden geleni yapmaktır. Bu düşman ya insanın içinde ya da dışındadır.

Cihadı şöyle de açıklayabiliriz: Dinî emirleri öğrenip zorluğuna rağmen uygulamaya, başkalarına öğretmeye, iyiliği tavsiye edip kötülüklerden sakındırmaya çalışmak, İslâmı tebliğ, nefse ve dış düşmana karşı mücâdele vermek, yoğun çaba sarfetmektir.

Mü’minlerin bu kararlı ve şuurlu çabalarının bedenle yapılanına ‘cihad’ yürekte olanına ‘mücâhede’ fikir ve İslâmî ilimlerde yapılanına da ‘ictihad’ denilir.

Bedeniyle, organlarıyla, malıyla cihad edene, manevi tarafını olgunlaştırmak için çaba sarfedene ‘câhid ve mücâhid’,

İslâmî hükümleri ortaya koymak için gayret edene de ‘müctehid’ denilmektedir.  ‘Cihad’, her üç manayı da içerisine almaktadır.

Allah yolunda yapılan bütün çalışmalar, Allah’ın adı yükselsin diye gösterilen gayretler, İslâmı savunma için ortaya konan çabalar, çalışmalar, faaliyetler ‘cihad’ olarak  nitelendirilir.

Bir müslümanın Allah tarafından kendisine verilen beden, ilim, mal ve zihinsel imkanları Allah yolunda harcaması, yani İslâm için kullanması ‘cihad’tır.

Buna göre ‘cihad’;

1.fikirsel planda başlar, nefsin ve şeytanın aldatmalarına direniş (mücâhede) olarak devam eder,

2.Allah yolunda çaba/çalışma ile gelişir,

3.müslümanların yaptığı haklı fiili savaşa (kıtal’e) yardımcı olmaya,

4.bu yolda infak etmeye kadar uzanır.

İslâmın yanlış ve eksik anlaşılan emirlerinden biri de cihad ibadetidir. Bu hatayı hem İslâm hakkında konuşan ve yazan avrupalılar, hem de dinini yeterince bilmeyen bazı müslümanlar yapıyor. Cihadın anlamına, ilgili âyetlere ve cihada izin verilen şartlara yeniden bakılsa durumun iddia edildiği gibi olmadığı görülecektir.

Mekke’de inen bazı âyetlerde cihadtan bahsediliyor. Halbuki Mekke’de savaş yoktu.

“Öyle ise kâfirlere itaat etme, onlara karşı bu Kur’an’la büyük  cihad et.” (Furkan 25/52)

“Uğrumuzda cihâd edip gerekli gayreti gösterenleri biz, elbette bize varan yollarımıza eriştireceğiz. Şüphesiz Allah, iyi davranan ve yaptığı işi güzel yapanlarla beraberdir.” (Ankebut 29/69)

Cihad kavramının karşılığı ‘savaş’ kelimesi değildir. Kur’an, cihad ile fiili savaş olan kital’ı ve harbi ayrı ayrı kullanıyor. Çünkü bunların arasında çok fark var. Savaş salt askerî harekat olup güce dayanır. ‘Cihad’ ise askerî operasyon da dahil meşru hedefler uğruna gösterilen bütün çabaları kapsar.

İslâma göre ‘dinde zorlama yoktur’ (Bekara 2/256). Allah (cc) insanlara irade hürriyeti vermiştir. İman bir gönül ve ikna olma işidir. Baskı veya silah zoruyla kimseye bir şey sevdirilemez, inandırılamaz.

Buna göre ‘fiilî cihad’, bir saldırı değil, belki olabilecek bir saldırıya karşı yapılan bir savunmadır. Dahası bu saldırıyı savabilmek üzere çaba göstermek, çalışmaktır.

Öyleyse ‘cihad’; hayırlı bir gaye uğruna ortaya konulan her türlü kalbî, fikrî ve fiilî çalışmanın ortak adıdır.

Cihad hedef açısından şöyle özetlenebilir:

1.İnsan ile fıtratın, İslâm ile yürekler arasındaki, insan ile iki dünya mutluluğuna giden yoldaki engelleri kaldırma,

2.insanların kendi özgür iradeleriyle müslüman olmalarını sağlayacak bir ortamı için çalışma,

3.toplumdaki fitneleri ve zulümleri önleme, baskılara direnme,

4.insanlara Nûr’u ulaştırmaya çalışma, insanların gönüllerini İslâma ve onun güzelliklerine açma çabasıdır, bu uğurda gayret etmedir.

Bu nedenle cihad’a “yürek fethi” çalışması diyoruz.

Cihad, bir açıdan da insan hakları mücadelesidir. Hakların sahiplerine ulaşmasına yardım olmadır, duyarlı olup bunun için elinden geleni yapmadır.

Şu gerçeğin de altını çizmek gerekir: İslâm savaş realitesini göz ardı etmez. Çünkü savaş olgusu insanlık tarihi kadar eskidir. Bazen, arzu edilmese de kaçınılmaz olur. Ancak  başkalarının savaşları özünde profandır ve dünyalık çıkarlar, hedefler uğrundadır. Onların savaşlarının çoğunda etik/ahlak kuralları çiğnenir. İslâmda ise savaş (kıtal) hayr, ma’ruf, ulvi bir gaye için, savunma amaçlı ve Allah rızası için yapılır. Özünde âhirete ait bir boyutu da vardır.

Kur’an, cihad ve savaş kavramlarını “Allah yolunda cihad (fî sebîlillah)” şeklinde kullanmaktadır. Öyleyse Allah’ın hükümlerine uymayan, O’nun rızasının dışına çıkan bir savaş –kim yaparsa yapsın- İslâmın emrettiği cihad değildir.

Görüldüğü gibi ‘cihad’ın kapsamı ve hedefi bazılarının sandığı gibi ne saldırı, ne de savaştır (harptir). Ancak yeri gelince dış düşmana karşı fiilî cihad dediğimiz ‘kıtal-savaş’ gündeme gelir.

Bilindiği gibi Rasulüllah’ın hayatında Mekkeli müşrikler ve yandaşları Medine’ye saldırmak, müslümanları yok etmek için ordu hazırladılar, sonra da üç defa saldırdılar. Böyle bir ortamda müslümanlara Allah (st) tarafından kendilerini savunmak için ‘kıtal-savaş’ izni verildi. (Hacc 22/39)

Bu iznin  gerekçesi İslâmdaki “cihad anlayışı”nı ortaya koymaktadır.

Müslümanlar savaş istemezler. Ama kendilerine saldırı olursa sabırla direnirler, mallarıyla-canlarıyla zalimlere karşı koyarlar, zararlarını önlemeye çalışırlar. (Bekara  2/190-192) Bu, onların hakkı, hem de görevleridir.

Muhammed (sav)’in bütün bir peygamberlik hayatı tam bir ‘cihad’ faaliyetidir. Bu da yine ‘cihad’ ibadetinin boyutlarını gösterir.

“Bilirseniz bu sizin için daha hayırlıdır” ifadesinden sonra müjde geliyor:

“İşte bu takdirde O, sizin günahlarınızı bağışlar, sizi zemininden ırmaklar akan cennetlere, Adn cennetlerindeki güzel meskenlere koyar. İşte en büyük kurtuluş budur.

Seveceğiniz başka bir şey daha var: Allah’tan yardım ve yakın bir fetih (ve fethun karîb). Müminleri (bunlarla) müjdele.” (Saff 61/12-13)

Mü’minler, imandan sonra mallarıyla, bedenleri ve canlarıyla Allah yolunda çok çalışırlarsa, yoğun çaba harcarlarsa hem elem veren bir azaptan kurtulular, hem de bu âyetlerde sayılan müjdelere kavuşurlar.

Bu da “eğer bilirlerse” onlar için çok hayırlıdır.

Hüseyin K. Ece

MİRATHABER.COM  -YOUTUBE- 

YAZARIN  DİĞER YAZILARINA ULAŞMAK İÇİN BURAYA TIKLAYINIZ