DİNİ ALLAH’A ÖĞRETMEK YA DA ALLAH’A AİT KILMAK

Bir hidayet rehberi olarak Kur’an’ın,  Tevrat ve İncil’de yer alan bilgilerden ve  Cahiliye adetlerinden doğru olanları tasdik, yalan ve yanlış olanları da tekzip  ve tashih ettiği;  bunları  da kendine özgü bir üslup ile yaptığı biliniyor. Bu üslubun da yerine ve duruma göre teşvik etme, uyarma, hatırlatma, müjdeleme ve korkutma  şeklinde olduğu görülüyor. Bunlar arasında “Dinin Allah’a öğretilmesi?” ve “Dinin Allah’a ait kılınması”  da dikkat çekici bir nitelik arz ediyor.  Nitekim Hucurat suresinin 16. Ayetinde, “Ey Peygamber! De ki: ‘Dininizi Allah’a siz mi öğreteceksiniz? Oysa Allah (sadece sizin kalplerinizdekileri değil) göklerde ve yerde ne varsa hepsini bilir. O her şeyi hakkıyla bilendir.” Bu ayetin  öncesinde,

“Ey Peygamber! Bir kısım bedevî Araplar[1] sana gelip, “Biz iman ettik” demişlerdi. Sen onlara de ki: Siz, gerçek mânada iman etmediniz, en iyisi siz, ‘Teslim olduk’ deyin. Çünkü iman sizin kalplerinize henüz tam olarak yerleşmedi. Eğer Allah’a ve Elçisine gerçekten itaat ederseniz, Allah yaptığınız hiçbir iyi işi karşılıksız bırakmaz. Çünkü Allah Gafûr’dur; yürekten iman edenlerin günahlarını bağışlar, Rahîm’dir; kullarına karşı daima şefkatli ve merhametlidir.”  

“Gerçek müminler, Allah’a ve Elçisine yürekten inanan, inançlarında şüpheye hiç yer vermeyen, Allah yolunda mallarıyla ve canlarıyla cihad edenlerdir. Onlar iman konusunda özü sözü bir olanlardır.”[2]

“Dininizi Allah’a mı öğretiyorsunuz”  ayetinin devamında ise,

“Bu bedevîler, (Biz seninle savaşmadan) Müslüman olduk, diye bunu senin başına kakıyorlar. Sen onlara de ki: Müslüman olmanızı başıma kakmayın. Eğer (imanınız konusunda) gerçekten doğru söylüyorsanız, imanı nasip ettiği için, asıl sizin Allah’a minnet borcunuz vardır.” [3]  İkazı  yer alıyor.

“Dininizi Allah’a siz mi öğreteceksiniz?”  ifadesine bazı meallerde siyakındaki ayetlerin bağlamına uygun olarak “Nasıl bir imana sahip olduğunuzu Allah’a siz mi öğreteceksiniz?” şeklinde bir anlam  verildiği de görülüyor. Zira ilk ayette göçebe Arapların “iman ettik” demekle mümin olduklarını sandığı,  ama gerçekte mümin olmadıkları,  sadece İslâm’ı bir din olarak tanıdıkları anlamında Müslüman oldukları anlatılıyor.

Bu ayetler, her ne kadar göçebe Araplar için nazil olsa da (nüzul sebebi  bu olsa da) dünyanın her yerinde ve her zaman benzer  durumlar için de  geçerli olduğunu  asla unutmamak gerekiyor.  Bu ayetlerle ilgili olarak Seyyid  Kutup, özetle şunları söylüyor:

İnsanoğlu, kendi nefsini ve duyguları ve  bu duyguların gerçek niteliğini bilmediği halde bilgiçlik taslar. Oysa Allah Teâlâ,  göklerde ve yerde olanları gerçek anlamda bilir,  bunların sadece  dış görünüşlerini ve neticelerini değil, asıllarını ve hakikatlerini  de bilir. Hem de sınırlı ve süreli olmayan kapsamlı ve kuşatıcı bir bilgi ile bilir.  Zira Resulullah’a gelen bu Bedeviler, İslam’a girmelerini, Resulullah’ın başına kakıyorlar sonra da iman ettiklerini iddia ediyorlardı. Onlara cevap olarak, İslam’a girmiş olmalarını Hz. Peygamber’in başına kakmalarının yanlış bir davranış olduğu,  şayet  bu konuda bir  minnet söz konusu olacaksa, onlara imanı nasip ettiği için, asıl onların Allah’a minnet borcu olduğu hatırlatılıyor.

Çünkü iman, Allah’ın kullarına bahşettiği büyük bir nimettir. Bu nimet, kullarına bahşetmiş olduğu varlık nimetinden ve varlığı ile ilgili  rızık, sağlık, hayat ve geçim nimetinden daha  önemli ve değerlidir. Bu iman, öyle bir nimettir ki insana ayrı bir gerçeklik ve kainat sisteminde  de köklü ve büyük bir fonksiyon kazandırmaktadır.  Zira imanın gerçek cevheri, insanın kalbine yer eder etmez, insana varlık düşüncesi vermekte, enginlik ve derinlik kazandırmaktadır.  Bu enginlik ve derinlik de insanın eşyayı, kişileri ve  olayları doğru algılamasına önemli katkılar sunmaktadır.  Çünkü iman, insanın yeryüzü yolculuğunda Allah’a kavuşana dek, geniş bir iç huzura kavuşmasını, kendisini çevreleyen her şeyle barışık olmasını ve Allah ile dostluk kurmasını sağlayan bir etkiye sahiptir. Bu nedenle insan, imanın değerini  bilmeli ve bunu kendine bahşeden Allah’a teşekkür etmelidir. [4]              

Ne var ki kimi insan, Allah’a inanmadığı ve şükretmediği gibi zaman zaman haddini aşarak, hatta küstahlaşarak O’na din öğretmeye de kalkışabilmektedir Bu nedenle Allah Teâlâ, bir taraftan  bu kişileri kınarken, diğer taraftan da  kullarından gönderdiği dinin safiyetini bozmamalarını,  Allah’a hâlis/ait kılmalarını; riyaya ve gösterişe kapılmadan ihlâsla ve samimiyetle gönderdiği dini  yaşamalarını istemektedir  Bu  isteğini de  şöyle ifade etmektedir:

“Elbette Kitab’ı sana hak olarak indirdik. Öyleyse sen de dini O’na has kılarak yalnızca Allah’a ibadet et.”[5]

“Bilmez misin, gerçek din (ed-Dinü’l-Halis) Allah’ındır. Allah’ın dışında birtakım dostlar (evliya) edinenler ise, ‘onlara, yalnızca bizi Allah’a yaklaştırsınlar diye tapıyoruz’ (kanısındadırlar). Oysa Allah, ihtilafta oldukları bu konularda aralarında hüküm verecektir. Elbette Allah, yalancı kâfiri hidayete erdirmez.”[6]

“De ki, ben Dinimi O’na has kılıcı olarak Allah’a ibadet etmekle emrolundum. Yine, Müslümanların ilki olmakla da emrolundum. De ki, eğer Rabbime isyan edersem, büyük günün azabından korkarım. De ki, dinimi O’na has kılıcı olarak ben Allah’a ibadet ederim. Siz de O’nun dışında dilediğinize ibadet edin.” [7]

Bu ayetlerde verilen mesajdan da anlıyoruz ki Allah Teâlâ, kullarından gönderdiği dine ve  bunun  ilke ve kurallarına  uymalarını; yalan, yanlış yorum ve çarpıtmalarla  bu kural ve ilkeleri  bozmamalarını; rast gele ve indî hükümler vererek  bu hükümleri sanki Allah’ın hükümleriymiş gibi göstermeye kalkışmamalarını istemekte; bu konuda  onları  duyarlı olmaya davet etmekte ve onlara  şu uyarılarda da  bulunmaktadır:

“Dilleriniz yalana alışageldiğinden dolayı “Şu helaldir, şu haramdır” deyip durmayın, Allah üzerine yalan söyleyen müfteriler olursunuz. Muhakkak ki Allah üzerine yalan uyduranlar asla mutluluğa/kurtuluşa ermezler.”[8]

“Ey inananlar! Allah’ın size helal kıldığı iyi ve temiz şeyleri haram etmeyiniz/kendinizi mahrum etmeyiniz, aşırı da gitmeyiniz. Muhakkak ki Allah aşırı gidenleri sevmez.” [9]

Hz. Peygamber’in de bu konuya dikkat çekerek şu  uyarıda bulunuyor:

“Helâl olan şeyler belli, haram olan şeyler bellidir. Bu ikisinin arasında, halkın birçoğunun helâl mi, haram mı olduğunu bilmediği şüpheli konular vardır. Şüpheli konulardan sakınanlar, dinini ve ırzını korumuş olur. Şüpheli konulardan sakınmayanlar ise gitgide harama dalar. Tıpkı sürüsünü başkasına ait bir arâzinin etrafında otlatan çoban gibi ki, onun bu arâziye girme tehlikesi vardır. Dikkat edin! Her padişahın girilmesi yasak bir arâzisi vardır. Unutmayın ki, Allah’ın yasak arâzisi de haram kıldığı şeylerdir. Şunu  da iyi bilin ki, insan vücudunda küçücük bir et parçası vardır. Eğer bu et parçası iyi olursa, bütün vücut iyi olur. Eğer o bozulursa, bütün vücut bozulur. İşte bu et parçası kalbdir”[10]

Dinî konularda hüküm verme işi  ciddi bir konudur. Öyle herkesin rast gele din hakkında konuşması ve “Bana göre”  deyip indî  hükümler vermesi son derecede yanlış ve sakıncalı bir durumdur. Zira din konusu da tıpkı doktorluk gibidir.  Nasıl ki  tıp tahsili  yapmadan  hasta muayene edilemiyor, teşhis ve tedavi yapılamıyorsa; dinî tahsil yapmadan, gerekli ve yeterli bilgi donanımına  sahip olmadan da din konusunda indî  yorumlar  ve hükümler  verilmemelidir.  Bırakınız tahsilini görmeden  doktorluk ve hocalık yapmayı, yarım yamalak tahsil  görenlerin dahi  doktorluk ve hocalık yapmamaları gerekiyor. Atalarımızın, engin tecrübesiyle söylediği “Yarım doktor candan, yarım hoca dinden eder”  sözünü, asla unutmamak icap ediyor.

Buna rağmen günümüzde bazı kişilerin dinî konuları metalaştırdığı, daha fazla beğeni alacağım diye uluorta ve rast gele yorumlar yaptığı, dolayısıyla dinî konuları istismar ettiği; bundan  daha da vahimi yaptıkları bu indî yorumları  mutlak doğrularmış gibi  sunarak Allah adına pazarladıkları görülüyor. Bu durum,  mutlaka çözülmesi gereken  ciddî bir  sorundur ve Allah’a din öğretmenin bir başka versiyonu ve yansımasıdır.  Bu nedenle Müslümanın görevi Allah’a din öğretmek değil, dini Allah’a ait kılmak ve O’nun  dinini doğru anlamak ve yaşamaktır.

Prof. DR. Celal Kırca

İSLAMİ HABER ‘MİRAT’  -YOUTUBE- 

YAZARIN DİĞER YAZILARINA ULAŞMAK İÇİN BURAYA TIKLAYINIZ 

[1] Hicretin dokuzuncu yılında çöllerde yaşayan bir kısım bedevî Araplar, heyetler halinde Hz. Peygambere gelip Müslüman olduklarını söylüyor ve sadakalardan, sosyal yardımlardan kendilerine de pay verilmesini istiyorlardı. Bu insanlar aslında tam olarak iman etmiş değillerdi. Bu bedevîler arasında Benî Esed ve Benî Temim gibi kabilelere mensup kimseler de vardı.

[2] Hucurat,49/14-15.

[3] Hucurat,49/17.

[4] Seyyid Kutup, Fi Zilâli’l Kur’ân, Beyrut tarihsiz, 7/  150-151, 26.cüz.

[5] Zümer,39/2.

[6] Zümer,39/2-3.

[7] Zümer 39/11-15.

[8]Nahl,16/116.

[9] Maide 5/87.

[10] Buhârî, İmân 39.