Murat KAYACAN

  Önceki yazımızda Hûd suresi 79.-81. ayetler çerçevesinde Hz. Lût’un, cinsel sapıkları (homoseksüeller) tövbe edip kızlarıyla evlenmeye davet ettiğinden ama bu hayra davetin ilgi görmediğinden, onların kötülüklerini engelleyememiş olsa da Hz. Lût’un sapıklığa karşı tavrını net bir şekilde ortaya koyduğundan...

Aynı cinsiyetteki insanlar arasındaki romantizm, cinsel çekim ya da cinsel davranış olarak tanımlanan sapıklık türü konusunda “Homoseksüelliğe Karşı Mücadelede Sorumluluklar ve Direniş: Hz. Lût Örneği” adlı bir yazımız yayımlanmıştı. O yazıda Hûd 77.-78. ayetler bağlamında cinsi sapıklara (homoseksüeller) karşı Hz....

Hz. Lût, toplumundaki ahlaki çöküşü sonlandırmak için elinden geleni yapmıştır. Bu yazıda onun konuklarının güvenliğiyle nasıl ilgilendiğinden, cinsi sapkınlara karşı nasıl tavır takındığından ve onları ahlaksızlıktan nasıl uzaklaştırmaya çalıştığından söz edilecektir. Hûd 11/77.-78. ayetlerle sınırlı yorumlarda klasik ve modern dönem...

Bir önceki yazıda Hûd suresinin 71. ayeti çerçevesinde Hz. İbrâhim’in eşinin, “sapkınca tutumları nedeniyle Lût kavminin cezalandırılacağı” haberine sevinmiş olabileceğinden bahsedilmişti. Ayrıca çocuk müjdesinin Hz. İbrâhim’e değil de doğrudan hanımına verildiğinden -Hz. İbrâhim’in zaten Hacer’den bir oğlu (Hz. İsmâil) vardı.-...

“İbrâhimî Konukseverlik ve Meleklerin Tutumu” adlı bir önceki yazıda Hûd suresi 69.-70. ayetler bağlamında meleklerin insan görünümünde Hz. İbrâhim’i ziyaretlerinden, Hz. İbrâhim’in cömertliğinden, misafirlerin ikram almamasının Hz. İbrâhim’in nasıl etkilediğinden ve meleklerin onu nasıl rahatlattıklarından söz edilmişti. Bu yazıda ise...

Daha önce Hz. İbrâhim’in güzel bir örnek olduğundan, babasıyla ve oğlu İsmail ile ilişkilerinden söz eden yazılar kaleme almıştık. Bu yazıda ise Hûd suresi 69.-70. ayetler bağlamında meleklerin insan görünümünde Hz. İbrâhim’i ziyaretlerinden, Hz. İbrâhim’in cömertliğinden, misafirlerin ikram almamasını Hz....

Önceki yazımızda Hûd suresi 63.-64. ayetler dolayımında Allah’ın elçisi Hz. Sâlih’in, sorular sorarak Semûd toplumunun dikkatlerini hakikate çekmeye çalıştığı, mucize olarak verilen “Allah’ın devesi”ne zarar vermemeleri konusunda onları uyardığı, aksi takdirde olumsuz tutumlarının yani peygambere karşı gelmeleri ve mucizeyi yok...

  Daha önceki yazımızda Hûd suresi 61.-62. ayetler bağlamında Hz. Sâlih’in, insanları tek olan Allah’a ibadete davet ettiğinden, O’nun verdiği nimetlere dikkat çektiğinden, kavminin katı gelenekçi tutumunun onları hakka yönelmekten alıkoyduğundan ve batıl konusunda “kesin inançlılığı” seçtiklerinden söz edilmişti. Bu...

Daha önceki bir yazımızda Kur’an’da “Semud kavmine de kardeşleri Salih’i (gönderdik)” ifadesinin geçtiği üç Mekki surenin üç ayeti, o surelerin iniş sırasına göre ele alınmış ve Hz. Sâlih’in kavmini tevhide, bağışlanma dilemeye ve tövbe etmeye davet ettiğinden söz edilmişti. Öncekinden...

Önceki yazımızda Hûd suresi 56.-58. ayetler bağlamında Yüce Allah’ın hakimiyeti dışına çıkabilecek bir şeyin olmadığından, peygambere itaat etmeyen toplumlara Allah tarafından bir cezanın gündeme gelebileceğinden, söz konusu cezanın dünyada da ahirette de olabileceğinden, peygamberlerin yaşadığı ve onlara haber verildiği dönemlerde...

Önceki yazımızda Hûd suresi 53.-55. ayetler bağlamında Hz. Hûd dönemi inkârcılarının, batıl inançlarında mutaassıp olduğundan, uydurdukları ilahlardan birinin tevhid çağrısında bulunan peygamberi çarptığını ileri sürdüklerinden, onların batılda ısrarı karşısında Hz. Hûd’un, Allah’a tevekkül edip davasına sahip çıktığından söz edilmişti. Bu...

Önceki yazımızda Hûd suresi 50.-52. ayetler bağlamında Hz. Hûd’un, Allah’a inandırmaktan daha ziyade O’na ortak koşulmasını engellemeye yönelik bir gayret içinde olduğundan, diğer peygamberler gibi onun da -tabiri caizse- dünyayı kalbinde değil cebinde taşıdığından, tebliğinde Allah’tan bağışlanma dileme ve tövbe...

Daha önce A`raf suresi 7/65.-72. ayetler bağlamında Hûd kıssasını iki köşe yazısı şeklinde ele almıştık. Bu yazıda ise Hûd suresi 50.-52. ayetler bağlamında şu soruların yanıtları aranacaktır: “Hz. Hûd’un, müşrik kavminin ‘kardeşi” olması ne anlama gelir? O, dini anlatırken niçin...

Önceki yazımızda Hûd suresi 46.-47. ayetler mihverinde Hz. Nûh’un oğlunun niçin ailesinden sayılmadığı, Hz. Nûh’un yüce Allah’a bağlılığı, inananlarla birlikte kurtuluş gemisinden inişi ve sabretmenin önemine değinilmişti. Bu yazıda ise Hûd suresi 46.-47. ayetler çerçevesinde şu soruların yanıtları aranacaktır: “Kur’an...

Önceki yazımızda Hûd suresinin 44.-45. ayetleri yorumlanmış ve Yüce Allah’ın; cansız varlıklara da emir verdiğinden ve bu emirlerin yerine getirildiğinden, Hz. Nûh’un oğlunun münafık olabileceğinden ve bu nedenle Hz. Nûh’un onu Müslüman sanıp gemiye davet etmiş olabileceğinden söz edilmişti. Bu...

Önceki yazımızda Hûd suresi 41.-43. ayetler dolayımında felaketlerden kurtulmak söz konusu olsa bile bunun tedbirlerden ziyade yüce Allah’a bağlanması ve O’nun adının anılması, Müslümanlarla birlikte hareket edilmesi ve Allah’ın azabından korunmak için dünyevi tedbirlerin yanında peygamberin yolundan gidilmesi gerektiğinden söz...

Önceki yazımızda Hûd 11/38.-40. ayetler bağlamında Hz. Nûh’un, kâfirlerin alaycı tutumlarına karşı gereken cevabı verdiği, onları azap ile tehditten vazgeçmediği, azap süreci başlayınca da ona ve gemiye binen müminlere lazım olacak hayvanlardan gemiye aldığı böylece inananların tufanın öldürücü etkisinden korunup...

Önceki yazımızda Hûd 11/35.-37. Ayetler bağlamında inkârcıların, peygamberlerinin mesajını yalanladığından, onların bu tutumunun dünyevi cezasının, artık iman açısından onlardan umudun kesilmesi olduğundan, onların cezalandırılacağından müminlerin ise kurtulacağından ve Hz. Nûh’tan, inkârcılara Allah’tan dünyada ya da ahirette herhangi bir yardım talebinde...

Önceki yazımızda Hûd 11/31.-34. ayetler bağlamında Hz. Nûh’un; erdemli olmayı mal, mülk, makam, mevki vb. unsurlarda değil takvada gördüğünden, yoksul kimseleri dışlamadığından, inkârcılara karşı sağlam duruşundan, bir peygamber olarak azabın geliş zamanını belirlemesinin mümkün olmadığından ve inkârcılara karşı vahiy perspektifinden...

Önceki yazıda Hûd suresinde yer alan Nûh kıssasına dair ilk üç ayet (Hûd 11/25-27) değerlendirilmiş ve Hz. Nûh’un risalet vazifesini güzelce yerine getirdiğinden, insanları Allah’a inanmaya davet ederken “şirksiz bir iman” vurgusunda bulunduğundan, inkârı seçenlerin “nüfuz sahibi kimseler olmalarını” hakkın...

Nûh kıssası, Müslümanları zayıf olduğu Mekke döneminde de etkili oldukları Medine döneminde de inmiş olan Kur’an ayetlerinde anlatılmıştır. Bu kıssaya ilişkin Hûd suresi ayetlerinin ilk üçü (Hûd 11/25-27) hakkındaki bu yazıda şu soruların yanıtları aranacaktır: “Hz. Nûh’un kavmine apaçık bir...

Muhsinler yaptığı işi iyi yapan Müslümanları tanımlamak için kullanılır. Onlar Allah’ı görür gibi ibadet ederler. Bu yazıda amaç Kur’an’dan ilham alarak içinde yaşadığımız çağda nasıl iyi Müslüman nasıl olunacağına dair mümkün görülen Müslümanca birtakım fiiller konusunda sesli düşünmektir. Bu bağlamda...

Rahmetli tefsir öğretim üyesi Yusuf Işıcık (1949-2020), “Vazo değiliz ki kırılalım.” derdi. Mekânı cennet olsun. İncitici tavırlar karşısında müsamahakâr olmak ne güzel. Buna dair tanıdığım bir Müslümanın ikisi Konya’da biri Kayseri’de olmak üzere üç hatırasını paylaşmak istiyorum. Üniversiteyi Konya’da okumuştu....

Kimi her şeyi kötü tarafından görür, hep kötü ihtimalleri düşünür. Hâlbuki kötümserlik şeytanın işidir. Müslüman ise Allah’ın yardımını uman kişidir. Bu yazıda kötümser hava yayma çabalarında olanların söylemlerine, çelişkilerine dikkat çekilecek; iyimserliğin faydalarına, imkânlarına vurgu yapılacaktır. Amaç, ıslah çabalarında Müslümanları...

Hak yoldan saptıran kimselere tağut denir. Bu anlamda şeytan da onun izinden gönüllü giden kimseler de tağuttur. Bu yazıda risalet öncesi, risalet dönemi ve yakın tarihten tağuti tutumlara ve o tutumları aşmaya dair taktik tutumlar içeren birkaç örnek verilecektir. Amaç,...

“Gençler deizme, ateizme kayıyor.” denilse de Ariela Keysar ve Juhem Navarro-Rivera’nın incelemesine göre ateistler, dünya nüfusunun %7’sine tekabül ediyor. Yani dinler değil, dinsizlik zor durumda. Karl Marks (1818-1883), “Din afyondur.” demiş olsa da halklar dini değil, Marksizm’i kenara çekti. Demek...

Camiler Müslümanların sosyalleşmesi için bulunmaz nimettir. Bu mekânlarda belki de en büyük faaliyet yükü, imam (ve varsa müezzin) kardeşlerimizin sırtındadır. Bununla birlikte onlara destek olmak, başta ilahiyat öğretim elemanlarının, din dersi öğretmenlerinin ve cami cemaatinin sorumluluğudur. Cami din görevlilerinin neler...

2007 yılında Konya’da Bilgi İletişim Kültür Araştırma Derneği (BİLKAD) söyleşilerinin konuğu ilahiyatçı Fethi Ahmet Polat idi ve Oryantalizmin (Doğu araştırmacılığı) karşısında konumlandırılabilecek “Oksidentalizm” (Batı araştırmacılığı) üzerine faydalı bir söyleşide bulunmuştu. Sunumu büyük oranda Mısırlı düşünür Hasan Hanefi’nin (1935–2021) Muqaddime fî...

Türk şairi ve nesir yazarı Yahya Kemal (1884-1958) şöyle demiş: “Türk milleti dinini istediği gibi benimsemiş, İslamiyet’i kendi mizacına göre kabul etmiş ve çok eski putperestliği ile karıştırmış ve öyle sever, onun uğruna yalnız bu sebeple ölür.” Yahya Kemal bu...

Yıl 2006… gazetelerde manşet: “Meryem Ana Mucizesi!” Olay nedir? İzmir’in Selçuk ilçesinde çıkan yangının Meryem Ana Evi’ne ulaşmak üzereyken söndürülmesi; fakat olayın yansıtılması, Hz. Meryem’in olayı haber alıp yangına müdahale etmesi ve söndürmesi şeklinde. Peki böyle bir şey olabilir mi?...

Ümmet bilinciyle hareket edip mümkün olduğunca Müslümanlarla didişmemek erdemli bir tavırdır. Bu yaklaşımda hüsnü zan merkezdedir. Asıl olan şey, muhatabın iyi yanlarını görmek, ön plana çıkarmak ve bu sayede iç çatışmayı en aza indirmektir. Peki, bu durumda Müslümanların, sert mizaçlı,...

Yıllar önce (21 Temmuz 2006) CHP Konya il teşkilatında çalışan ve aynı zamanda gazeteci olan biriyle internet üzerinden yazışmıştım. Muhatabımın sözleri beni hayal kırıklığına uğratmıştı; çünkü Türkiye’nin bir ordu devleti olduğunu söylüyor hatta bu durumu bilmediğim düşüncesiyle “Amerika’da yaşayıp yaşamadığım.”...

Yıl 2006. Ağustos ayının ilk günleri… Konya’da Bilgi İletişim Kültür Araştırma Derneği (BİLKAD) söyleşilerinin konuğu Sait Şimşek, program moderatörü de Fethi Ahmet Polat idi. Polat, İslâm ümmetinin problemlerine “yol gösterici” (hidayet) olan Kur’an ile çözüm bulmaya çalışan sosyolojik tefsir ekolüne,...

İlahiyatçı yazar Ali Rıza Demircan’ı gençlik yıllarımdan biliyorum. Maşallah hâlâ ilmî heyecanını kaybetmedi. Okuyor, yazıyor, Müslümanca gündem oluşturmaya çalışıyor. Bu yazıda onun Kur’an ve Sünnet Işığında Cariyeler ve Sömürülen Cinselllikleri adlı kitabın yaklaşık ilk 50 sayfası bağlamında birtakım değerlendirmelerde bulunmak...

İnsan zihni tutarlılık arar. Bununla birlikte insanlar pek çok çelişkiye de imza atar. Bu yazıda bunların bir kısmına dikkat çekilecektir. Saati kurup işe vaktinde gitmek ama işi/rızkı nasip eden yüce Allah’a şükretmek için sabah namazını camide kılmamak. Sahabenin ve onlara...

Mikail Bayram 1940 yılında Van’da dünyaya geldi. Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesinden mezun oldu. Adana Kız Lisesinde Din Bilgisi öğretmeni olarak görev yaptı. Konya Yüksek İslam Enstitüsünde Fars Dili ve Edebiyatı Bölümünde öğretim görevlisi olarak çalıştı. Onunla Selçuk Üniversitesi İngiliz Dili...

25-28 Mayıs 2006 tarihleri arasında Konya’daki altmış iki Sivil Toplum Kuruluşunun (STK) Afyon’un Bolvadin ilçesinde düzenlediği “Ufuk Turu 3” adlı bir programa katılmış ve faydalanmıştım. Bu yazıda o programda dikkat çeken yaklaşımlara değinilecek ve günümüzden bakarak o döneme bir projeksiyon...

Resul ve nebi, Kur’an’daki kullanımı açısından handiyse aynı anlamda iki kelimedir. Bununla birlikte ıstılah olarak tanımlarken müfessirlerin çoğu iki kelimenin anlamlarının aynı olmadığı fikrini benimsemişlerdir. Bu iki kavramın, kök anlamlarını ele almak ve Kura’n-ı Kerim’de o mefhumların nasıl geçtiğini görmek,...

Seyyid Hüseyin Nasr, İslâmî ilimler uzmanı olarak bilinir. Ülkesindeki İslâm Devrimi’nin ardından Amerika’ya (ABD) gitti. Hâlâ da orada ve George Washington Üniversitesinde öğretim üyesi olarak çalışıyor. Bu yazar, 7 Nisan 2005 tarihinde Alaaddin Keykubat konferans salonunda Konya’da belediyenin davetlisi olarak...

Osmanlı padişahı II. Abdülhamid (1876-1909), İslâm ümmetinin hayrına birçok eyleme imza attığı için dinî duyarlılığı olan çevrelerde genellikle “hayırla” anılır. Bu tutum iyidir; ancak “öncekilerin” yaptıklarından ibret almak, olumsuzlukların yinelenmesinden çok daha iyidir. Bu bağlamda Müslüman düşünce dünyasında Fatih Sultan...

Bir zamanlar Aytunç Altındal (1945-2013), dine duyarlı kesimlere ait basın yayın organlarında devamlı misyoner tehlikesine dikkat çekerdi. Ulusalcılar bu konuya ülke bütünlüğü, Müslümanlardan misyonerlik meselesini canlı tutanlar ise dinî kaygıları açısından yaklaşıyordu. Devlet ülke halkını bir arada tutan unsur olarak...

İtaat kelimesi Arapçada طوع kökünden türer ve boyun eğmek ve uyum göstermek anlamına gelir (Ferâhîdî, ts., II: 209). Bu yazıda, Hz. Lokman’ın oğlunun ve Rasulullah’ın “İtaat etme!” emri ile muhatap alındığı ayetler, Elmalılı Hamdi Yazır’ın (1878-1942) Hak Dini Kur’an Dili...

Ümmetin derdiyle dertlenen bazı kimseleri dışlamak isteyenlerin bulduğu kolay yollardan birisi, onları Haricilikle suçlamalarıdır. Diğer bir suçlama yolu da onları neo-Mu`tezili ilan etmektir. “Neo” eki Mu`tezili kelimesinin Arapça oluşu nedeniyle yeterince iticilik çağrıştırmamasından kaynaklanmaktadır. Benzer bir durum ıslahatçı ekol için...

Yıl 2006. Fecr Yayınları, IX. Kur’an Sempozyumu’nu, Çınar Derneği’nin özverili çabalarıyla Konya’da organize etmişti. Program başladığında protokol konuşmaları epeyce uzun sürmüş dolayısıyla ilgi çeken bir giriş yapılamamıştı. Buna rağmen, programın devamı olumsuz etkilenmedi ve üç gün boyunca sempozyuma olan ilgi...

Tarih 1 Nisan 2006. Şerafettin Sevencan Konya’da faaliyet gösteren Eğitim, Dayanışma ve Araştırma Vakfı’nda (EDAV) yaptığı konuşmasında şöyle demişti: “Çok uluslu 500 şirket, dünyayı paylaşıyor. Hedefleri, mevcut devlet sayısını ilk aşamada 500, sonra da 1000’e çıkarmak. Karikatür krizini çıkaranlar araç...

“Kur’an’daki ‘Oku!’ (Alak 96/1) emrinin hedefi gerçekten günümüzde sıkça vurgu yapıldığı gibi okuma yazma faaliyetleri olsaydı Hz. Peygamber (s) emri alır almaz, Mekke’de var olan 16-17 okur yazarın yanına gider, ‘Bana Allah’tan oku diye emir geldi. Bana da okuma yazma...

“Allah’ın yardımı (nasrullâhi)” ifadesi, biri Mekki diğer ikisi, iki Mekki surede olmak üzere toplam üç surenin birer ayetinde geçmektedir. Bu yazıda söz konusu ifadenin yer aldığı ayetler, içlerinde bulundukları surelerin iniş sırasına göre ele alınacaktır. Risalet döneminde Ehl-i Kitap Rumlar...