islami haberortadoğu haberlerimirat analizmirat tv
DOLAR
17,9625
EURO
18,2568
ALTIN
1.027,59
BIST
2.857,18
Adana Adıyaman Afyon Ağrı Aksaray Amasya Ankara Antalya Ardahan Artvin Aydın Balıkesir Bartın Batman Bayburt Bilecik Bingöl Bitlis Bolu Burdur Bursa Çanakkale Çankırı Çorum Denizli Diyarbakır Düzce Edirne Elazığ Erzincan Erzurum Eskişehir Gaziantep Giresun Gümüşhane Hakkari Hatay Iğdır Isparta İstanbul İzmir K.Maraş Karabük Karaman Kars Kastamonu Kayseri Kırıkkale Kırklareli Kırşehir Kilis Kocaeli Konya Kütahya Malatya Manisa Mardin Mersin Muğla Muş Nevşehir Niğde Ordu Osmaniye Rize Sakarya Samsun Siirt Sinop Sivas Şanlıurfa Şırnak Tekirdağ Tokat Trabzon Tunceli Uşak Van Yalova Yozgat Zonguldak
İstanbul
Açık
30°C
İstanbul
30°C
Açık
Salı Açık
31°C
Çarşamba Açık
32°C
Perşembe Az Bulutlu
30°C
Cuma Parçalı Bulutlu
31°C

EKONOMİK DURUM, SADECE EKONOMİK TEDBİRLERLE DÜZELEBİLİR Mİ ?

EKONOMİK DURUM, SADECE EKONOMİK TEDBİRLERLE DÜZELEBİLİR Mİ ?
27.11.2021
A+
A-

Türkiye’nin bitmeyen çilelerinden biri, iktisadi durumun bozukluğu ve iktisadi sistemin belirsizliği konusudur. Ben, bu yazımda; iktisadi durumun, sosyal faktörler olmaksızın düzeltme imkanına sahip olmayacağımızı ele alacağım.

İktisad, arapça manası ile “ölçülü yaşamak, bir şeyi iktisatlı kullanmak” manasına gelir. Fakat batı ekonomisi, iktisatlı olmayı kabul etmediği için, serbest yani “kontrolsüz” bir iktisadi piyasayı benimsemiştir. Bu serbest piyasa anlayışı, iktisatçılara göre devletin devre dışı bırakılması olarak açıklanır. Halbuki, liberal anlayış;  sadece devleti değil, ahlaki, dini ve kültürel hiçbir kontrol sistemini kabul etmeyen “mekanik bir iktisadi sistem”i öngörmektedir. Tabii, böyle bir sistemin insani ve adil olabilme ihtimali mümkün değildir.

İktisat, mal ve emek çerçevesinde gerçekleşen ticari ve  üretim etkinliği olurken; “endüstri toplumu” mantığıyla tüm sosyal hayatı içine alacak bir fonksiyona kavuşturulmuş ve böylece, sosyal hayat; bütünüyle onun kontrolü altına girmiştir.

Batı’dan ezberleri bozan bir açıklama, Polanyi’den gelmiş ve batılı iktisadın sosyal olmayan yapısına dikkat çekilmiştir:

İktisat, sosyal ilişkiler içine yerleşecek (embedded) yerde, sosyal ilişkiler;  iktisadi sistemin içine yerleşirler. İktisadi unsurun toplumun varoluşçu açıdan taşıdığı hayati önem, başka bir sonuca varılmasını engeller. Çünkü bir kez iktisadi sistem ayrı kurumlar aracılığıyla düzenlenince, toplumun da bu sistemin kendi kanunlarını göre işlemesine imkan verecek biçimde dönüştürülmesi gerekir. (Polanyi,2003:101)

Aslında Liberal-Kapitalist ve demokratik, modernist düşünce; sahipsiz, denetimsiz ve ölçüsüz dünya görüşünün kurumları olarak varlığını sürdürmektedir. Teorisyenler ve İdareciler, bu kurumların işleyişini halkın denetimine bıraktıklarınıı iddia ederler. Fakat halk kesimleri, uzmanlar da dahil; bu sistemleri kontrol etme gücünden mahrum oldukları gibi,  onların kendilerine ne gibi haklar sağladığını da çoğu zaman bilmezler. Bilseler de, ona itiraz etmek gücüne ve imkanına sahip değildirler. Dolayısıyla; liberal düşünce teorisyenleri, sistemlerini tartışmaya devam ederken, uygulamacılar; bu sistemleri kendi güç ve hakimiyetlerini sürdürmek için onları kendilerine uygun hale getirirler.

Bankalar, Sermaye grupları ve siyasi iktidarların; yıllardan beri “serbest piyasa” hikayesi ile, toplumları aldattıklarını ünlü Batılı iktisatçı Karl Polanyi  şöyle açıklamaktadır:

On dokuzuncu yüzyılda uluslararası bankacılığın niteliği üzerine henüz kapsamlı bir araştırma yapılmadı: bu esrarengiz kurum daha yeni yeni politik “iktisat mitolojisi”nin gölgeleri arasından sıyrılıp ortaya çıkıyor. Bazıları, onun yalnızca hükümetlerin kullandığı bir araç olduğunu söylemekle yetindiler. Bazıları ise, hükümetlerin; onun doymak bilmez kazanç açlığının bir aracı olduklarını.. Bazılarına göre, uluslararası anlaşmazlıkların kaynağı, bazılarını göre erkek ulusların gücünü tüketen kadınsı bir kozmolpolitliğin aracıydı. (Polanyi,2003:43).

Görüldüğü gibi, iktisat; dünyada, hegemonik  işadamlarının emrinde bir mekanizma olarak çalışmakta ve toplum da, böyle bir senaryoyu sadece seyrederek,  bu güçlerin isteklerine uymaktan başka bir tavır gösterememektedir. Tabii, siyaset de; bu güçlerin doğrultusunda hareket etmek zorunda bırakılmaktadır.

Özellikle Weber’ci bürokrasi, kendisinin de dediği gibi, Kapitalist iktisadın gücünü ayakta tutmak için, önemli bir kontrol mekanizması olarak çalışırken; piyasadaki teşebbüsleri ve bürokrasideki memur ve teknokratları kontrol eden bir güç olmaktadır.

Hukuk; batılı özelliği ile, “olayların arkasından” giderek, meydana gelecek iktisadi ve siyasi-bürokratik güce karşı koyabilecek ahlaki ve manevi güçten yoksun olduğunda, artık geriye sadece demokrasinin merhametine sığınmaktan başka bir yol kalmamaktadır. Ama bu merhamet, ne dinin ve ne de ahlakın yer almadığı bir merhamettir ve  iktisadi ve siyasi güçlere tabi olmaktan başka da yapacağı bir şey yoktur. Bu sistemden medet umanlar, bir hayali yakalamaya çalışmaktadırlar.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu yukarıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.