Prof. Dr. Sami ŞENER

Yaklaşık ikiyüz yıldır, Batı’nın önümüze koyduğu  fikir, kavram ve metotlarla  şuursuzca boğuşuyor ve çok ciddi mana ve zaman kayıplarıyla enerjimiz kayboluyor. Bu durumu, bizler de çok zaman sonra anladık.  İçimizdeki birkaç fikir adamı ve İslam dünyasından takip ettiğimiz bazı araştırmacı...

Kazanç ve başarı, insan ve toplumun hedeflerine göre değişen bir kavramdır. Bir Kapitalistin başarısı, daha fazla kar etmek ve işini geliştirmektir. Bir Pozitivist’in başarısı ise, herşeyi maddi açıdan değerlendirmek ve maddi olayların birçok şeyi. yönlendirmesi ve düzenlemesini sağlamaktır. Bir Müslümanın...

Batı yaşama felsefesi ve kurallarının genel geçer bilgi olarak görülüp, kendi insan ve toplum yapımıza uygun bir felsefe anlayışı üretememenin sıkıntısı, batılıların görüş ve anlayışlarının bütünüyle alınması şeklinde  düşünce salgınına yol açtı. Bu salgın, kendimizi başkalarının düşünce ve yaşama felsefesi...

Bu ifade bazılarının garibine gidebilir. Fakat biraz düşünüldüğünde ruh dünyamızın ne kadar sığlaştığını ve insanlığımızdanönemli değerler kaybettiğimizi anlayabiliriz. Acaba ruh ve maneviyat iklimi, insanını tutum ve davranışlarında bir derinlik ve istikamet verdiğinin ne kadar farkındayız? Aklın hakim olduğu bir dünyada...

Adalet, bizim kültür ve yaşama felsefemizin  ayakta tutmaya çalıştığı muazzam bir  değerdir.  Değerdir, çünkü  adalet, öncelikle  insanın ruhi ve fikri dünyasında  kökleşerek hayata yayılan bir müessesedir.  Adalet, bir manada “hak”kın  hakim kılınmasıdır.  Dolayısıyla, öncelikle hak’kın  ne olduğunun bilinmesi gerekiyor.  Acaba...

Ramazan, oruç gibi  dini bir ibadet olmasının  yanında; insanı, kendi iç dünyasında  değerlendirmeyi de  sağlayan, psikolojik ve manevi  kritiğin yapıldığı bir ay olarak  bilinir. Dinin her konusu gibi, orucun da  salt bir  aç kalma olayı olmadığı ve  insanın ihtiyaç duyduğu...

Türkiye, birçok olumlu ve olumsuz gelişmelerin etkisiyle oldukça dinamik bir toplum olma yolunda görünüyor. Bir yanda toplumsal duyarlılık son derece ileri seviyelere ulaşırken; diğer yanda da Siyasi sistemin mekanikliğinden kaynaklanan suni ve yapmacık tutumlar, eski siyasi kavgalar dönemlerini hatırlatacak şekilde...

Tabii olarak, toplumların ayakta kalabilmesi için çok çeşitli mali, ekonomik, ham madde ve kaynakların,  bilgi  ile tecrübeye dayalı birikimlerinin varlığı kaçınılmazdır. Ama, acaba bu bilgileri işleyecek insanın yetiştirilmesi ve belirli bir kültür ve metoda göre şekillendirilmesi daha mı az önemlidir?...

Kozmopolitlik, karışıklık ve karmaşıklık manasına gelen bir kelime. Özellikle kültür bakımından aynı cisten olmayan grup ve toplumlar için kullanılır. Çoğu zaman da, olumsuz bir mana taşır. Kültürel kavramların her medeniyet ve toplumda farklı manalara işaret ettiğini söyleriz. Fakat, batı dünyasında ...

Şehir, insanların kendilerini en rahat ve iyi hissedecekleri bir ortam olarak bilinmektedir. Bir manada, medeniyetin gelişme alanı olarak da kabul edilmektedir. Bütün bu hayal ve beklentiler içerisinde günümüz şehirleri, sanki farklı bir dünyanın yerleşim yerleri olarak karşımızdadır. Çünkü; yerleşim darlığı,...

Avrupa’da  ve Hindistan, Çin  gibi  bazı doğu ülkelerinde  kadın, tarihi süreç içerisinde üzerinde spekülasyonlar yapılan ve  kötülük  kaynağı kabul edilen bir anlayış çerçevesinde  horlanmış ve aşağı seviyelerde bir yer edinmesi  sağlanmıştır.  Biz, eski Yunan ve Roma’da  kadınların bir taraftan ilahi...

İktisat kelimesinin, ekonomi kelimesiyle eşdeğer olarak anlaşılması, aslında önemli bir kavram eksikliğimizi ortaya koymaktadır.  İktisad, kelimesi arapça olarak  “iktisatlı olma” tutumunu ifade etmektedir.  Bir bakıma, dengeli ve ölçülü bir davranış ile hareket etmeyi  bize  anlatır. Hayatımızda iktisadi olma ve iktisadi...

Yabancılaşma, sosyolojik bir kavram. Bu terim, bir topluma ait değer ve kültürün kaybı ve onlardan uzaklaşma ve farklılaşmayı içine alan sosyal bir değişme  olayını gündeme getirmektedir.  Yabancılaşma konusu, aslında Türkiye’de batılılaşma ile başlayan bir  olay olarak dile getirilmekle birlikte, aslında...

Bir yeri uzaktan görmek ve dinlemekle bizzat görmek, hayatı ve ilişkileri müşahede etmenin farkını Farkını bir kere daha gördüm. Pakistan,  onlarca dil ve toplum grubunun yer aldığı büyük bir toplum. O derecede yoğun bir nüfusa sahip. Bu kadar farkl ve...

Türkiye’de siyaset, Meşrutiyet dönemi ile birlikte batıcı parlamenter sistemi benimsedi. O dönemden sonra, Türkiye’nin siyasetinde istikrarlı bir gelişme olduğunu söylemek mümkün değil. Siyasetin, Tanzimat dönemi öncesi kültürel değerlerimiz ve ahlak sistemimiz çerçevesinde bin yıllık süre içinde başarılarla dolu olduğunu biliyoruz....

Münevver kelimesi,  kişinin bilgi ve hikmet kavramlarını üzerinde toplayan insan  niteliğini anlatır.  Eski bir kelime olan münevver; nurlanmış, aydınlanmış   kişi olarak kültür sistemimize girmiştir.  Modernleşme ile birlikte, bu kelime; sadece  kelime olarak değil, kavram olarak  “aydın” şekline dönüştürülmüştür.  Kelime, “nitelik”...

Siyaset, sözlüklerde insan yönetme sanatı olarak bilinmektedir. Dolayısıyla siyasetin bir toplumda çok önemli bir görev olarak işlerlik göstermesi gerekir Elbette siyaset yapmanın salt bir yönetme fonksiyonu olmadığını da belirtmek lazım. Çünkü siyasi yönetim fonksiyonunun temelinde, köklü bir ahlak felsefesi, bilgi...

Şehir, insanların  kendilerini en rahat ve iyi hissedecekleri bir ortam olarak bilinmektedir.  Bir manada, medeniyetin gelişme alanı olarak da  kabul edilmektedir.  Bütün bu hayal ve beklentiler içerisinde günümüz şehirleri, sanki  farklı bir dünyanın yerleşim yerleri olarak karşımızdadır. Çünkü; yerleşim darlığı,...

Türkiye, Meşrutiyet döneminden beri yabancı uzman ve  sosyal bilimcilerin yön verdiği bir ülke. Bunlar içinde, Türkiye’nin gerçekleri ile  uygun görüş ve düşünce sahipleri olduğu gibi,  Türkiye’yi tanımayan ve Türkiye’nin sosyal ve kültürel yönü ile  ilgilenmeyip, kendi toplumunun bulgu ve gerçekleri...

Bilgi, insanın en önemli ve değerli  mirasıdır. Çünkü insanın ahlaki ve fikri  varlığı, onun  hayatının en önemli kararlarına etki etmekte ve medeni gelişimini sağlamaktadır.Bilginin, İslam medeniyetinde sadece zihni bir olay olmadığını, sosyal ve ahlaki değerlerle bağlantı ve karşılıklı etkileşim içinde...

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Kurulu Politikası, bugünkü toplantısında aldığı kararları açıkladı. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Kurulu Politikası, bugünkü toplantısında aldığı kararları açıkladı. Politika faizi olan bir hafta vadeli repo faizi yüzde 17.75’ten yüzde 24’e yükseltti. Böylece...

Türkiye,  Meşrutiyet ile birlikte  batılı aydınlar olarak  Liberal ekonomik  düşünce sistemini gündemine  aldı  ve  batılılaşmanın tabii sonucu olarak batı sistemi, sadece  askeri, eğitim ve hukuk alanında değiştirilmekle kalmadı, iktisadi ve sosyal sistem de  sırasıyla batılı niteliğe  büründü. Önemli sosyologlarımızdan Hilmi...

Siyasi sistemler, kendi  kültür ve değer sistemleriyle  bir  yapı  ve özellik kazanırlar.  Demokratik siyasi sistem de, kendi  şartlarına göre  bazı kavram ve  yapılar  hazırlamış ve günümüzün siyasi  kültürünü de bu şekilde biçimlendirmişlerdir.  Uzun zamandır demokratik olma, bir meziyet  gibi  kabul...

Ahlak, insanın iyiliğe ait kurallara uygun hareket etmesi ve yaşamasıdır. İslam dinini benimseyen kişi ve toplum ise, iyiliğe ait kuralları dini kaynaklardan alarak onların çerçevesinde bir ahlak sistemi ile hayatını sürdürmek durumundadır. Batı tarifinde ahlak, genelde batı sosyolojisinin ifade ettiği...

Türkiye, Ak Parti iktidarından sonra siyasi bakımdan istikrarlı bir döneme girmiş ve yeni iktidarın hemen arkasından, iktisadi piyasa ve yatırımlar müsbet bir ivme kaydetmişti. Bu durum, ne yeni iktidarın çabasıyla ve ne de başka bir dış faktörün desteğiyle gerçekleşmişti. Tamamen,...

Son yıllarda aktüel bir kelime olan diyaloğun uluslar arası alanda fazlaca kullanıldığına şahit oluyoruz. Kelime, sanki hoşgörülüğün ve medeniliğin bir sembolü gibi toplumsal alana aktarılmakta ve bizleri, daha nezaketli ve anlayışlı olmaya yöneltmektedir. Sosyal hayatta, insanların birbiriyle  münasebetlerini verimli ve ...

Hukuk, hakları güvence altına alan kurallar sistemidir. Hukuk, öncelikle hak kavramının insanın gönlünde ve aklında yer etmesi ve bu değerleri kabulüyle gerçekleşir. Yani, insanın ruhen haklar sistemini kabule hazır olması ve onu benimsemesi ile hukukun hayat bulması mümkün hale gelir. Aksi...

Son yıllarda bilgi teknolojisinin gelişimi ve bio-teknoloji alanında meydana gelen değişmeler ile insanın kendi kendini yönetmesinin sona ereceğine ve bioteknoloj’iye hakim olan küçük bir grubun insanlığı yönetecek bir sistem geliştirerek dünyayı kontrol altına alacağı yönünde görüşler var. Hatta bu konunun...

“KÖTÜ İNSAN YOKTUR, KÖTÜ EĞİTİMLER VARDIR.” Çocuk, Yüce Allah’ın ana-babasına bir lütfu, bir armağanı ve bir emanetidir. Lütuf layık olana, armağan sevilene, emanet de güvenilene verilir. Bu sözümden çocuğu olmayanlar üzülmesin. “Biz sevilmediğimiz için mi bize verilmemiş” demesinler. Bazen de...

Eğitim, çokca dile getirildiğinin aksine; bilgiden çok bir kültür ve hayat tarzı aktarılan bir süreçtir. Batı’da yoğun olarak kabul edildiği gibi, insanı mesleğe hazırlayan yönü, eğitimin daha küçük ve uygulamalı özelliği ile ortaya çıkan sonucudur. Eğitim, insanın kişiliğinin inşasında  ortaya...

Türkiye, dünya  ölçeğinde  Müslüman bir medeniyetin  devamı olan  bir ülke.  Tarihi ve sosyolojik açıdan bunu herkes kabul ediyor.  Özellikle, son onbeş yıldır  dünya siyasetinde  İslami  hassasiyetleri de  açıkça dile getiren bir  devlet  olarak kendisini gösteriyor.  Bu yüzden de, dünyadaki  müslüman...

İslam medeniyeti, yeni gelişmeler karşısında aciz ve tepkici bir tutum içinde olmamıştır. Fetih hareketleri ve buna bağlı çabalarla çeşitli kültür ve medeniyetlerle karşı karşıya gelmiştir. Bütün bunlar karşısında İslam, özünden bir şey kaybetmeden pek çok yeni müesseseleri, hükümleri özümsemiş ve...

İslam toplumu, kendi iç bünyesinde ortaya çıkan ve itikadi görüşlerine ters bazı rahatsızlıklarla belli bir ölçüde sapmaya uğrarken, yabancı hayat tarzlarının benimsenmesiyle de içten içe bir çözülmeye uğruyordu. Prof. Nedvi’ye göre, Müslüman cemiyet, diğer toplum ve kültürlerle temasa geçmeye başladıktan...

İnsan, bilgi ve inanç: Bilgi, insanın fizik ötesi aleme uzanabildiği yegane yoldur. Aslında bilgi, insanın kendisini keşfetmekle başlar ancak, bu noktada kalmaz. İnsan idrakinin uzanabildiği her noktada bilgi ile elde edilmiş zenginlikler bulunmaktadır. İnsanın kainata bakıp ta, gerek kendisi ve...

Geçen yazımda bilginin yabancılaşmayı sağlayan bir nitelik taşıdığını ve bunun da eğitim sistemini istenilen verimlilik ve faydaya ulaştıramadığından bahsetmiştim. Buna sebep olarak sosyal hayata cevap veremeyen batı kaynaklı ve batı ihtiyaçlarına uyarlanmış bilginin varlığını dile getirmiş, bu bilginin kendi inanç...

Türkiye, yıllardır “eğitim”de reform”u konuşuyor ve eğitim sisteminin yaz-boz tahtasına döndüğünden şikayet ediyor. Genel olarak bakıldığında bu şikayet haksız değil. Özellikle, yedi sekiz yıl öncesi için bu değerlendirme son derece doğru. Eğitim muhtevasına baktığımızda, bugün için de geçerli bir sıkıntı....

Bilgi ve teknolojinin alabildiğine geliştiği bir dönemde, insan kendini ve hayatın amacını anlama noktasında oldukça cahil ve duyarsız bir halde bulunuyor. Eşyalar ve teknolojik gelişmeler, onun adeta aklını başından almışcasına bir vurdumduymazlık ve şaşkınlık içinde olayların etkisinde ve onların sürüklediği...

Toplumların kendi varlıklarını sürdürme ve geliştirme konusunda kabaca maddi ve manevi iki temel dinamik bulunmaktadır. Bunlardan manevi ve sosyal dinamikler, insan ve toplumun geleceğini etkileyecek derecede kazanımı ve seçimi önemli bir yaşama alanıdır. Maddi dinamikler ise, insanın ve hayatın sürdürülmesi...

Institute of Objective Studies’in rahmetli Prof.Dr.İsmail Raci Faruki’nin hayatı ve ilim dünyasına yönelik yaptığı çalışmalarını gündeme getiren bir toplantıya katıldım. Öncelikle bu toplantı, ilim adamımızın sosyolojik açıdan ele aldığı bilgi felsefesi, dini bilgi ve sosyal hayat ile ilgili meselelerle yüzleşerek...

Toplumların yönetiminde bazı kişiler, halktan yetki alırlar. İster demokratik sistemlerde, ister dini veya geleneksel sistemlerde farklı şekillerde de olsa toplumdan yetki alma özelliği vardır. Toplumlar tarafından kişilere ve gruplara verilen yetkiler kesin değildir ve toplumsal haklar ile sınırlı bir özellik...

Haçlı seferleri, İslam dünyasına yönelik dini ve manevi değerlerin korunması ismi altında, yapılan askeri seferleri dizisidir. Bu hareket, aslında Hristiyanlığı korumak ve ona yönelik tecavüzleri ortadan kaldırmak yerine, kendi hakimiyet ve sömürülerine dini alet ederek, hristiyanları tek bir güç altına...

Günümüz Türkiyesinde İslam, Meşrutiyet devrinden beri  devletin kontrol altına aldığı bir din ve medeniyet olarak varlığını sürdürmeye çalışmıştır.  Halkın müslüman olması ve asırlardır İslamın hayatı şekillendiren bir inanç ve kültür halinde  varlığını sürdürmesi, hükümetlerin batıcı ve seküler bir tercih yapmasına...

2002’de Ak Parti, hükümet ve siyasi partilere olan güvenin kalmaması sebebiyle halkın büyük bir teveccühü ve beklentisi ile seçimi kazanıyor ve iktidara tek başına geliyordu. Bu durum, halkın artık yeni bir siyasi hareket ile geleceğini tayin etmenin kararlılığının sonucu olarak...

Türkiye’de, 2002’den sonra farklı bir siyasi vizyon ve anlayışa kavuşarak hükümet ve halk arasında sıkı ve yakın bağlar ortaya çıktı. Ondan önce de aynı doğrultuda bir tavır ortaya koyulmaya çalışıldıysa da, Türkiye’nin şartları ve siyasi yapının metot, hazırlık ve yaklaşımlarının...

Batı, Yeni çağa Aydınlanma ve Rönesans hareketleriyle kendi eski bağlarını koparak, aklın ve ilmin verileriyle hareket edeceği iddiası ile girmişti. Bu hareket, bütün dünyada etkisini gösteren büyük bir devrim olarak lanse edildi. Batı toplumu, artık dinin ve geleneğin etkilerinden kendini...

Türkiye, Bilecik’te Osmanlı beyliği ile tarih sahnesine çıktıktan sonra, belli bir kültür, ahlak ve sistem anlayışı ile kendi ruhuna ve düşünce sistemine yönelik bir toplum felsefesi ortaya koydu. Bu toplum felsefesi, Müslüman Türk cemiyetini sadece Osmanlı devleti ismi altında 650...

Teknoloji ile insanın karşılaşması, insanın sistematik düşüncesinin sonucu olmakla birlikte, onu kendi kontrolü altına alması gibi beklenmeyen bir noktaya ulaştı. İnsanın zekası ile başardığı bu mucize, aslında yılların getirdiği bilginin birbiri üzerine koyulmasının sonucu olan tabii bir birikim idi. Üstelik...

Türkiye’de yıllardır eski siyasi sistemin kalıntılarını ve kötü yönetim sistemini giderek düzenli hale geliyor. Yaşama standardı yükseliyor. Bazı alanlarda iyi politikalar üretiliyor. Sağlık, Ticaret, Ulaştırma ve Dış Politika alanlarında başarılı işler ortaya konuluyor. Fakat, bu olumlu gelişmeler içinde hala haksız...

İnsanın kendine odaklanması, dünyada nasıl bir hayat yaşamasına ait düşünceler içine girmesine sebep olur. Aksi halde, başka etki gücüne girer ve kendisi ile yapacağı işler arasında güçlü olmayan ve anlamsız bir bağlantı kurulur. Düşünme, insan tutum ve davranışlarının kendini yüceltecek...

Yaşadığımız hayat, aslında şimdiye kadar düşündüğümüz ve hissettiğimiz bir dünyanın pratiğe geçmesinden başka bir şey değil. Çünkü insan, düşünen ve hisseden bir varlık.  Yaptığı işleri, düşünmeden yapması mümkün olmadığı için; yaptıkları da, düşünerek ve hissederek belli bir şuur ve değer...

Milliyetçilik,  insanların kendi  renk, ırk  ve bazı  milli ideallerini yüceltmeleriyle ortaya çıkan batılı bir kavram. İslam dünyasında insanlar, Allah’a olan yakınlık ve  dini emirleri yerine getirmeleri ve iyi ahlak sahibi olmalarıyla değerli olmakta ve kimlik kazanmaktaydılar. Bu konuda, Kur’an insanların...

Gençliğin önemli bir değer ve hazine olduğu sürekli söylenen bir tekerlemedir. Fakat, bu kanaatin gereğinin yapılması konusunda, aynı şevk ve çabanın ortaya konulmadığını belirtmek gerekiyor. Özellikle, çocuk ve gençlere gerekli ihtimam ve ilginin gösterilmediğini biliyoruz. Bu konuyu, gereğince yerine getirebilen...

Aile, günümüzde çeşitli hayati kurumlar gibi üzerine gölge düşürülmeye çalışılan önemli bir müessese. Bilhassa, Batı toplumlarında neredeyse geçerliliğini yitiren bir hale gelmiş durumda. Aileden kopmuş bir toplumun, elbette Ailenin ne derece gerekli ve insan için vazgeçilmez bir ortam olduğunu anlayabilmesi...

Gün geçmiyor ki, Batı”nın ahlak ve mantık dışı herhangi bir tavrı ve politikası ile karşılaşmayalım. Bu tavır, bir bakıma bizim için olumlu yöne de sahip. Çünkü, son on-onbeş yıldır yaşanan dünya çapındaki olaylarla, Batı”nın insanlık ve hak alanında sadece “çifte...

Dildeki kavramlar, insan ve toplumun nasıl bir dünya tasavvur ettiğine dair çok net işaretler taşırlar. Kölelik, Aforoz, Sınıf, Pragmatizm, Sömürgecilik gibi kavramlar, insan ve toplumlara o dünyanın, hangi temel problemler etrafında geliştiğini ve ilgi alanlarının nelere yoğunlaştığını gösterir. Öte yanda;...

Milliyetçilik, bir insanın; sadece belli bir kavimden gelmesinden dolayı elde edeceğini düşündüğü üstünlük veya ayrıcalık felsefesi. Dolayısıyla, böyle bir kanaat; tüm araştırma, çalışma ve güzel özellikleri bir anda ikinci plana atması bakımından son derece zararlı bir düşünce oluyor. Bir kişinin...

Değerli Meslekteşım ve dostum Ali Seyyar’ın “nasıl bir sosyal ilim” ile ilgili sorusuna, metodolojik açıdan aşağıdaki açıklamalar ile başlanılabileceğini düşünüyorum. Sosyal ilim ve özellikle sosyoloji, İslam medeniyet alanında Tarih ilmi çerçevesinde yer almış ve tarih felsefesi şeklinde ortaya çıkmıştır Ayrıca...

Türkiye’nin son yıllarda maruz kaldığı problemleri, bir tek sebeple açıklamak mümkün değilse de, en önemli tehlikenin kimlik kaybı olduğu söylenebilir. Bir toplum ve medeniyetin en acıklı hali, kendi gerçeğini bilememesi ve varlığının farkına varamamasıdır. Çünkü  kendi varlığının farkına varamayan bir...

Ülkemize ve insanımıza sahip olmak, çok geniş bir sorumluluklar zincirini ortaya çıkarır. Bunların başında aynı kaderi paylaştığımız insanlarla olan münasebetimiz ve onları düşünüp, gözetmemizdir. Ortak bir kaderi paylaştığımız yakınlarımız, komşu ve hemşehrilerimiz, bizim farklı derecelerle dostlarımız ve hatta kardeşlerimizdir. Aslında...

Türkiye’de yıllardır kabul edilmekte zorlanılan bir konu var. O da Sosyal ilimlerin etkinliğinin bir türlü sağlanamaması. Bu konunun iki boyutu var: Birincisi, mevcut sosyal bilimlerin toplumumuzda işe yaramayan bir nitelikte olması; ikincisi ise, sosyal ilimin boyutlarının tam olarak bilinemeyip, anlaşılamaması....