Prof. Dr. Sami ŞENER

Sosyal hayatta, çeşitli olay ve durumlar hakkında birtakım değerlendirmeler yapıyor ve geleceğe dair tahminler yapıyoruz. Akıl ve duygularımız, bizim için önemli  değerlendirici ve belirleyici özellikler olurken, bu özellikleri kullanma durumumuz; her zaman doğru bir şekilde gerçekleşmiyor. Davranışlarımız nasıl şekilleniyor: Aile...

Türkiye, seçim ortamına girerken; çok büyük bir afet yaşadık ve acılarımız kat kat büyüdü. Hayatı, nasıl yaşadığımızın bile farkına varmadık.  Hala da, artçı sarsıntılar ile, 13 milyon civarındaki insanımız, büyük sıkıntı ve zorluklar içinde maddi ve manevi kayıplarla, zorluklar içinde...

Türkiye, bugünlerde ciddi bir kıskacın içinde varlık ve yokluk çabasının mücadelesini veriyor. Dürüstlük, neredeyse sevilmeyen ve istenmeyen bir hale geldi. Yalan, her konuda; başucumuzda duran bir kurtarıcı gibi. İnsanlar, birbirlerinden emin bir halde olamıyor ve karşısındakine şüphe ve endişe ile...

  İnsan hayatı, tesadüfi ve rastlantılarla yürüyen bir süreç değildir. İnsanın niteliği, ruhi ve fikri yönüyle ön plana çıkmaktadır. Dolayısıyla insanın varlığı ve gelişimini, bu iki temel faktörün üzerine kurulması gerekiyor. İnsanın kendini idraki: İnsan; öncelikle kendi varlığını bilmek ve...

Millet olarak, çok büyük bir afet ile karşı karşıya kaldık. Afetlerin bir yönü, irademiz dışında gerçekleşirken, bir bölümünde de bizim eksiklik ve hatalarımızdan kaynaklandığı açık bir gerçek olarak karşımızda duruyor.  Afetin tabii ve sosyal temelleri: Ülkemiz, dağlık bir coğrafyada yer...

    Türkiye 200 yıldır Batı rüyası ile hayaller dünyasında yaşıyor. Aradan bu kadar yıl geçmesine ve Batı ile ilgili beklentilerin gerçekleşmemesine rağmen, aynı hatayı sürdürerek batı ideal ve yaşama tarzının, daha iyi bir sosyal yapı ve gelecek dünyası hazırlayacağına,...

İnsan toplumlarında, belki de en fazla hakim olması gereken iki değer, ahlak ve adalettir. İslam’da din, inanma ve bu inanca dayalı  bir hayat tarzı getirirken; onu ahlaki değerler ile toplumlara sunmakta ve inanış, bir yerden sonra hayat ve ilişki tarzı...

Toplumların kaderi, o toplum ve medeniyetin insan idraki, kültür niteliği ve ahlaki olgunluk seviyesine bağlıdır. Bu görüş, önemli bir ilim adamımızın tespitidir. Gerçekten de bir devletin kaderi, sadece siyasi istek ve  çabalarla değil, o medeniyet ailesine bağlı insan anlayışı, ahlak...

Siyaset, sosyal hayatın gerek duyduğu bir alandır. Her toplum, bir devlet anlayışına sahip olup, onu kendi yaşama sistemine uygun olarak siyaset eliyle gerçekleştirmeye çalışır. Burada anlıyoruz ki, siyaset; devlet olma ve devlet halinde kalabilmenin şartıdır. Siyaset, bir manada yönetim politikası...

Türkiye’de batılılaşma (daha doğrusu Fransızlaşma) öncesi insanımızın ahlak ve kültüründe  çözülme başladığını biliyoruz. Bunun manası, inanç ve ahlak değerlerinin davranış ve yaşayıştan uzaklaşmasıdır. Bir diğer ifade ile toplumun hayat tarzına ters bir yozlaşma ve yabancılaşmanın başlamasıdır. Nirekim, bu nitelik ve...

Hak ve hakikat, değerlerle bağlantılı bir hadisedir. Değerler, insan ve toplumların inançları doğrultusunda şekillendiği için, hak ve hakikatin din ile bağlantısı, yerli ve yabancı sosyal bilimcilerin dile getirdiği bir konudur. Hak ve Hakikat’e hakim olma çabası: Hak ve hakikati, dinin...

Her toplum, kendi değerleri ile bir hayat tarzı ortaya koyar. Bu değerler, sosyal davranış ve sistemlerin temelini teşkil ederek, onları biçimlendirir ve bir hayat tarzı haline getirir. Elbette ki bu değerlerin ahlaki ve manevi olma durumu söz konusu olduğundan, herhangi...

Türkiye, uzun yıllardan beri kuralsızlığı sıkıntılarını çekiyor. Bunun temelinde, yaşama kültür ve felsefesine uygun prensiplerle hareket edemeyiş yatmaktadır. Aslında bu durum, prensiplerin olmamasından çok, bu prensipleri anlayacak ve fiiliyata geçirecek irade ve gücün bulunmayışından kaynaklanmaktadır. Prensiplerin hayatımızdaki yeri: Prensip, kişinin...

Bazan, içinde yaşadığımız olayların doğru açıklamasını yapmakta zorlanırız. Bunun sebebi, karşımıza çıkan olayın net ve kesin bilgilerle desteklenmemesidir. Böyle bir olay, hem bazı doğrular, hem de yanlışlıklar taşıdığı için, o olayı değerlendirmekte güçlük çekeriz. Bugün, geçirmekte olduğumuz dönem, böyle bir...

Aydın olmak, ne bir meslek ve ne de bir statüdür. Batı’da önce dini, daha sonra felsefi alanda topluma yön veren aydınlar, genelde bir ekol veya ideolojinin parçası olarak ortaya çıkarlar. Her iki durumda da topluma değil, devlete veya ideolojilere yönelik...

Sanal bir dünya ile tanışmak, günümüzün internet dünyasının bizi ulaştırdığı yeni bir durum. Fakat bu hadise, bizi bazı bilgi imkanlara kavuştururken, aynı zamanda çeşitli yanılgı, sapma ve dejenerasyonlara da yöneltmektedir.  Aslında teknoloji gelişmeden de önce, insanların birbirini yanıltması ve kandırması...

Böyle bir soru, birçok kimsenin garibine gidebilir ve hatta ” yok canım, böyle bir şey olabilir mi !” diye soruyu soranı itham edebilir. Fakat, İslam tarihinde bunun örnekleri, dün olduğu gibi maalesef bugün de vardır. Din, ilahi ve ilahi olmayan...

Son yıllarda, dünyada ve Türkiye’de ciddi bir maddi ve iktisadi faktörlere bağlı bir gelişme eğilimi var. Neredeyse, her şey; iktisadi, mali ve teknolojik bir sistem içerisinde gerçekleşecekmiş gibi bir düşünce zihinlere yerleşmiş durumda. İktisadın hakimiyeti, maddeci bir hayata yönlendiriyor: İktisadi...

Fikir; bilgi ve anlayışların insan tarafından seçilerek, bir yaşayış sistemi haline getirilmesidir. Fikir, insanın hayat anlayışının çerçevesini meydana getiren bir  varlık sebebi oluşturmaktadır. İnsan, hayatı rastgele veya tesadüfi bir şekilde yaşayan bir varlık olmayacak kadar üstün ve değerli özellikler ile...

İnsan, her şeyin kendisi için kurulduğu bir dünyada yaşıyor. Ama, acaba kendisi ile yaşadığı dünya arasındaki bağlantıyı ve ilişkiyi sağlıklı bir şekilde kurabiliyor; kendi özel mevkiinin farkında olabiliyor mu? İnsanın, önce kendini tanıması gerekiyor ki, çevresini gereği gibi tanıyabilsin. Çünkü,...

Türkiye, Osmanlı’dan sonra çeşitli grup ve partiler arasında bir bölünme yaşamaya başlamıştır. İlk batılılaşma döneminde, Jöntürkler veya yenilikçiler ile muhafazalar olarak bir bölünme yaşadı. Batı sistemini almak isteyenler ile eski Osmanlı sistemi taraflıları, farklı bir gelecek beklentisi ile birbirinden ayrıldı....

Hayatımız, farklı olaylar ve sıkıntılarla sürekli etki altında bulunuyor. Bütün bu beklenmedik ve planlanamayan gelişmeler karşısında, büyük bir irade ve hayat felsefesine ihtiyacımız olduğunu hiç düşünebildik mi? Acaba bütün bu sarsıntılı ve stres içerisindeki hayata karşı ne gibi hazırlıklar içindeyiz?...

Sosyal hayat, kurallı bir hayattır. Yani, bir toplumda yaşayan insanlar, birbirlerine saygı göstermek ve birbirlerini rahatsız etmemek zorundadırlar. Bunun için de, ahlak, hukuk ve kültür gibi değer ve kurallar işlerlik göstermektedirler. Sosyal hayat, keyfilik ve kuralsızlık değil: Çünkü, sosyal hayat...

Bugün, ilahi bilgiyi; modernizm ve  ilim karşıtı gösteren batı; Kilise’nin iktisadi, siyasi ve ruhi  alandaki hakimiyetini ortadan kaldırmak için reddetti. Yani, suçluyu cezalandırırken, suç kavramını da yok etti.  Halbuki sadece yaratılış olarak değil, sosyal hayatın anlaşılması, düzenlenmesi ve insanın ruh...

Önemli batılı sosyologlar, Modern toplumun, insanın ferdi irade ve hürriyetini en fazla baskı altına alan bir sistem olduğunu, söylüyor ve modern devletin, ilkel dönemlerdeki devlet ve yönetim sistemlerinden daha acımasız ve baskıcı bir özelliğe sahip olduğunu belirtiyorlar. Devletin baskı aracı...

Sosyal hayat, kurallı bir hayattır. Yani, bir toplumda yaşayan insanlar, birbirlerine saygı göstermek, dayanışma içinde olmak ve diğerlerini rahatsız etmemek gibi insani ve medeni bir çerçevede yaşarlar. Çünkü, sosyal hayat “ keyfilikler ve ölçüsüzlükler” üzerine kurulamaz. Buna karşılık, çeşitli güç...

Böyle bir cümleyi kullanmak, hiç kolay değil. Hele, böyle bir olayı, bütün bir topluma yaygınlaştırmak da doğru değil. Fakat, toplumun önünde yer alan kişi ve kurumlarda ortaya çıkan bu sosyal hastalık, son derece tehlikeli ve yaygınlık kazanan bir nitelikte. İnanç...

Gözlerimizi açtığımızda, bilmediğimiz bir dünyada olduğumuzu gördük. Her şeyi büyüklerimizin gösterdiği şekilde yaparak, çevremizde kurulan bir yaşayışa adapte olmuştuk. Yaşayışımız bize öğretilen ve gösterilen şekilde belliyor, bize sunulan doğrulara göre hareket ediyorduk. Hayalin sislerinde yol bulmaya çalışmak: Belli bir zaman...

Tarih boyunca insanlık taciz olayına şahid olmuştur. Fakat, günümüzde farklı bir taciz türü, gözler önünde gerçekleşirken, bilerek veya farkında olunmadan bu taciz şekli, gözlerden uzak tutulmaktadır. Taciz nedir: Taciz, bir kişinin isteği ve arzusu dışında fiili, fiziki, sosyal ve psikolojik...

Fikir, belli bilgi ve anlayışların; insan tarafından seçilerek, bir yaşayış sistemi haline getirilmesidir. Fikir, öncelikle bir ruh ve anlam arayışı olarak meydana gelir. İnsan, kendi değerini ancak fikir sahibi olmakla elde eder. Fikir ve insan: Fikir, insanın hayat anlayışının çerçevesini...

Toplumumuz kültür edinme sürecinde değişik iniş ve çıkışlar yaşadı; halen de yaşamaya devam ediyor. Kültür edinmelerin bir kısmı, toplumun isteği dışında gerçekleşirken; bir kısmı da, toplumun kendi karasızlık ve zayıflığının sonucu olarak gerçekleşmektedir. Kültür Kayıpları: Elbette toplumdaki kültür kayıplarının sorumluluğunu...

Hain kelimesi, rahatsız edici ve yıpratıcı bir kelime. Fakat, buna rağmen; ülkemizde kutsal ve milli değerlere yönelik çok sayıda zıt ve düşman insan yetiştirdiğimizi de, görmekteyiz. Fakat, “hain” kelimesinin karşılığı ve bu kelimeyi sahiplenme ve kullanma ile ilgili ciddi bir...

Bu kelime, gündemimize Meşrutiyet döneminde giriyor. Osmanlı münevverininin yabancı olduğu bir kelime. Ama efsunlu ve büyüleyici özelliği olan bu kavram, büyük bir ilgi görüyor. Aynı zamanda, toplumda yerleşmiş kurallara karşı, bir meydana okuma anlayışı geliştiriyor!. Üstelik, insanın keyfini okşayıcı  ve...

Siyaset, insan ve toplumun iyilik ve huzurunu gerçekleştirme mekanizmasıdır. Bunun da yolu, toplumun ihtiyaçlarından çok; ahlak, eğitim, kültür ve dayanışma gibi sosyal amaç ve programları gerçekleştirmektir. Çünkü ihtiyaçları karşılamak, var olan ve benimsenen bir anlayış ve sistem içerisinde gerçekleşir. Sistem...

Günümüzde devlet, dün olduğu gibi bugün de önemini ve ağırlığını koruyan bir kavram. Fakat, devlet kavramı; acaba gereği gibi anlaşılabiliyor mu? Bu makalede, devlet ve siyaset münasebetini ve halkın devlet kavramıyla nasıl bir sorumluluk taşıdığını düşünmesini  hedeflemekteyim. Devlet, nasıl  bir...

Toplumların ruh ve fikir dünyası, onların hayata bakış ve insanı değerlendirmeleriyle bağlantılı bir olaydır. Yani, olaylara verdikleri ölçü ve değer, toplumların yaşama kültürü tarafından şekillenir. İnanç merkezli birlik anlayışı: Birlik duygusu, İslam dininin temel özelliğidir. Çünkü, aynı inançtan olanlar; manen...

İktisadı, mal ve hizmet üretimi olarak açıklayan düşünce eksiktir. Çünkü iktisadi faaliyet, sadece üretim boyutlu bir olay değildir. Aynı zamanda  sosyal ve ahlaki özellik ve niteliklere  de sahiptir Çünkü, bütün iktisadi faaliyetler, insanın istek, arayış, tatmin, kendini başarılı görme, güzel işler ortaya...

Medeniyet, bizim kültürümüzde “medeni” kelimesinden gelmektedir. Batı’da ise medeniyet, ilim ve teknolojinin ortaya koyduğu bir gelişmişlik seviyesi. Birinde, insanın niteliğinde meydana gelen bir yücelme ve  nitelik kazanma; diğerinde ise, bilginin eşya ve fiziki dünyaya biçim verme özelliği kendisini gösteriyor.  Medeniyetin...

Bir süredir kendimde ve çevremde önemli bir eksikliği fark ettim: Farkında olmadan dini, ahlaki ve insani duygularımızı kaybetmişiz!.. Duyguların kaybı, düşünceyi de etkiliyor: Duygu, his sahibi olmak; insani özelliğimizin en önemli tarafı. Çünkü, ruh ve sosyal dünyamızda duygularımızla yer alıyor;...

İnsanlık tarihi, mutlu ve güzel günlerin yanında; sıkıntı ve felaketlerle de imtihan ediliyor. Sanki, ödül ve ceza  birbirini takip ediyor gibi. Hayat da bu iki aksi kutupta, dönem dönem deveranını sürdürüyor. Felaket günlerini biz mi davet ediyoruz? Kimsenin mutlu ve güzel...

Öyle sanıyorum ki, bu başlık birçoklarını şaşırtmayacak. Çünkü, sanal , yani etrafımızda sun’i olarak oluşturulan dünya o kadar bizi çevrelemiş ki, birçok insan dünyanın asıl gerçeklerini görmek istemiyor. Daha doğrusu, gerçeklerle yüzleşmekten korkuyor. Sanal dünya, nasıl zihinlere yerleşiyor Sanal dünya,...

Yeni Dünya kavramı, hep bugün yani içinde bulunduğumuz dönem için söylenmiş bir sözdü. Toplumsal manada, Çağdaş dünya.. Dünya toplumları; belki de yüz, yüzelli yıldır bu Çağdaş Dünya’ya girmek için, delicesine önüne ne kondu ise, onu gerçekleştirmeye çalıştı. Sanki, bir mucizeye...

Rusya, tarihi ve ideolojik siyasi kodu olan Emperyalizme, yeniden ve dünyanın gözü önünde dönmüş durumda. Fakat, bu olayın ortaya çıkmasında; dünya hegemonyasının diğer ucundaki Amerika ve onun çevresindeki Avrupa’lı devletlerin de, “hesapçı ve ideolojik yaklaşımları”nın büyük rolü var. Dünya toplumları,...

Reklam, Kapitalist iktisat düşüncesinin bir sonucu. Kapitalizm, mal ve eşyaların üretimini, hiçbir kayıt ve sınırlama olmaksızın çoğaltmayı ve bunları da ne pahasına olursa olsun satmayı hedefler. Bu yüzden de, “ihtiyaç faktörü” dışında üretim ve tanıtımını gerçekleştirir. Dolayısıyla, reklamın herhangi bir...

Müzik, insanlığın ilk zamanlarından beri toplum hayatında yer alan bir gerçek. Müzik, ilahi  duygulara da eşlik etmiş, dini heyecan ve haykırışın ifadesi  olmuştur. Aynı şekilde, insanların sevgi, nefret, arayış ve sevinçlerini de dile getirmiştir. Bu yönüyle müzik, duyguların dile getirilip; toplumla...

İnsanın imtihan sorumluluğu, sosyal hadiselerin ibresini değiştirebilecek önemli bir şuur davranışıdır. Sosyal değişme kavramı, sosyoloji’de üzerinde çok fazla durulan bir konudur.  Batılı sosyologlar, sosyal değişmeyi; önemli ölçüde iktisadi, siyasi ve teknoloji ile bağlantılı bir şekilde ele almışlardır.  İnsan ve toplumu...

Covid 19’la tanışmak, bizim irademiz dışında gerçekleşen bir kader… Fakat, kader’i oluşturan tutum ve davranışları biliyor ve inancımız açısından, “kaza” denilen, insan iradesiyle ortaya çıkan ve  kader çerçevesinde  gerçekleşen olaylar dizisinin varlığından da haberdarız. Kaderimiz, aslında layık olduğumuz olaylar silsilesi...

Müslüman, Allaha inanan ve bu inancı ile güzel duygulara sahip,  başkalarına saygılı, Kur’an’ın çizdiği  yolda belli değerlere göre hayat süren ve  ideal davranış ölçülerine sahip insan demektir. Bu tasvir, sosyolojik açıdan yapılmıştır. Bu yaşam modelindeki en önemli prensip, yaşayışını ve...

Türkiye, İslam medeniyet ailesinin en güçlü bir öğesi iken, kendi kimliğinin farkına varamayan ve kendi geleceğini batı’da gören, bir grup idareci ve entellektüelin hayali ile, kimlik değişimine maruz kaldı.  Böyle bir duruma, elbetteki ilmi ve fikri  zayıflık ve sosyal düşüncemizdeki...

Liberal görüş, Avrupa’da din ve geleneklerden  uzak bir dünya görüşünün adıdır. Her ne kadar, konu iktisatla sınırlı tutuluyor gibi göründe de, yaşayışın tüm alanlarında geçerli olan bir kontrolsuzluğu ve hatta keyfiliği  sembolleştirmektedir. Liberal sistem, devleti hakim mevkiinden indirerek, paraya dayalı güç...

Medeniyet, toplumların ahlak, fikir ve kültür seviyesi olarak olgunlaşma durumunu gösterir. İktsadi, teknik veya iletişim imkanları ise, eşya ve vasıtalardaki gelişmişlik düzeyini anlatır. Bu durum bazan bilgisizlikten, bazan da medeniyetin istikametini tersyüz etmek için, asıl niteliğinden uzaklaştırılmak için öne sürülür....

Türkiye’nin bitmeyen çilelerinden biri, iktisadi durumun bozukluğu ve iktisadi sistemin belirsizliği konusudur. Ben, bu yazımda; iktisadi durumun, sosyal faktörler olmaksızın düzeltme imkanına sahip olmayacağımızı ele alacağım. İktisad, arapça manası ile “ölçülü yaşamak, bir şeyi iktisatlı kullanmak” manasına gelir. Fakat batı...

Türkiye’de Sosyal İlimlerin garip bir kaderi var: Dünyada, insan ve toplum ilimlerini geliştiren büyük ilim adamları Müslüman toplumlardan çıkmasına rağmen, anlaşılmaz bir şekilde Batıyı rehber alma durumuna düşmüşüz. Böyle bir hata ve basiretsizliğin sebebinin, sosyal ilimlerimize temel olan ahlak, inanç...

Siyasi hareketler, çeşitli sosyal olay ve gelişmelerin etkisiyle yükselebilir veya mevcut durumlarını kaybedebilirler. Türkiye ve dünya siyasetinde bu gibi örnekler çoktur.Türkiye’nin yakın siyasi geçmişinde Turgut Özal’ın karizmasının ve popülerliğinin hangi seviyelere geldiğini biliyoruz. Cumhuriyet tarihinde Menderes’ten sonra en büyük halk...

Sosyal değerleri; ölçü aldığı inanç, ahlak ve gelenekle bir toplumun hayatını düzenleyici ve yol gösterici kurallar olarak ifade edebiliriz. Aslında, bir toplumun hayatını sistemleştirmede sosyal değerlerin varlığı, insanlara büyük bir rahatlık ve kolaylık sağlamaktadır. Sosyal değerleri oluşmamış ve hayata aktarılmamış...

Sosyal Medya, iletişim devriminin toplumlara getirdiği yeni bir “güç ve imkan” olarak karşımıza çıkmıştır.  Güç olmuştur; çünkü, hızlı bir şekilde bilgi, ses  ve fotoğrafların nakledilmesini gerçekleştirerek, kitleler üzerinde önemli etkiler meydana getiriyor. İmkan olmuştur; insan ve gruplar, bilgiyi ve tecrübeyi...

Bu soruyu acaba kaç kişi kendine soruyor diye merak ediyorum. Çünkü, böyle bir soru, kültür ve inanç olarak nerede durduğumuzu ve hangi hedefler için yaşadığımızın cevabını bize verecektir. Böyle bir cevaba, herkesin ihtiyacı olduğunu düşünüyorum. Sosyal hayatın dengesizliği: İnsan, büyük...

Modern toplum, iktisadi ve teknik gelişmeye odaklanmış, sosyal ve ahlaki yönü iptal edilmiş bir toplum tipidir. Bu toplumda, sosyal olan da bu maddi çerçevenin içinde düşünülmekte ve onun mantığı içinde değer görmektedir. Halbuki bu durum, insan ve toplumun fikir ve...

Prof. Dr. Sami Şener Afganistan, 1979 yılında Sovyetler Birliğinin işgali ile dünya kamuoyunun gündemine girmişti. Birleşmiş Milletlerin beş üyesinden biri, Kuruluşun temel prensiplerine aldırış etmeksizin stratejik ve iktisadi menfaatlar sebebiyle bu ülkeyi işgal etti.  Yine Birleşmiş Milletlerin diğer üyesi Amerika,...

İnsan, şuur sahibi bir varlıktır. Dolayısıyla hayat tarzına ait seçimini, kendisi ve çevresine faydalı bir şekilde yapmak durumundadır. Şuur halini kaybedip, kararlarını başka güç ve etki alanlarının dışında yapma noktasına geldiğinde, artık onun güdümlü bir yaşama tarzı içine girdiğini söylemek,...