KUŞATICI BİR USUL DENEMESİ Mezheplerin farklı boyutlara sahip olması, onları dini anlamada bir yöntem olarak kullanabilmeyi mümkün kılarken, kuşatıcı vasfını geride bırakmayı öne çıkarmaktadır. Mezhepler, belirli yöntemler üzerinden din ile sahici bir ilişki kurmanın imkânlarını ortaya çıkarmaktadırlar. Ve bu onları...
ALLAH BÜYÜKLÜK TASLAYANLARI SEVMEZ Kibir hastalığına yakalananlar kendilerini özel, üstün, seçilmiş ve ayrıcalıklı görürler. Diğer insanları da basit, küçük ve değersiz addederler. Ben ki… der ve kelama/zırvaya başlar… Ben olmasam, siz bir hiçsiniz, ben yaptım, ben ettim… Sen ne anlarsın,...
“TÜRK BİRLİĞİ”, “İSLAM BİRLİĞİ” BİR HAYAL Mİ? ABD’de Trump kaybetti diye seviniyoruz. Daha önce de Biden gitti diye sevinmiştik, bir zamanlarda Obama geldi diye sevinmiştik. Ne oldu? Bir kötü gider, yenisi gelir, belki de daha beteri. İşin aslı şu: Karanlık...
TÜRKİYE’DEKİ DİZİ KRİZİ VE DEĞERLERİMİZE YÖNLENDİRMENİN TAM ZAMANI Ülkemizde insan doğasıyla ve İslamî değerlerle çatışan televizyon dizileri ıslaha muhtaç. Ancak dizilerin ıslahı konusunda çözülmesi gereken ciddi sorunlar da var. Biz yıllar önce dizilere ilişkin teklifler sunmuştuk. Hükümetimizin, milletimizin iman ve...
TAASSUBUN FARKLI YÜZLERİ Taassup denildiğinde çoğumuzun zihninde ilk olarak dinî inançlarla ilgili bir katılık ve hoşgörüsüzlük canlanır. Neden ilk anda dinî bir kavram olarak algılarız? Çünkü yıllar yılı Osmanlı’nın gerilemesinin, yeniliklere ayak uyduramamasının sebebi olarak dinî taassup gösterildi. Aynı şekilde...
Artık kimse bize masal anlatmasın. Son yirmi üç yılın haritasını önümüze koyalım ve dürüstçe bakalım: 2003’te Irak’a girdiler. “Kitle imha silahları” dediler, ülkeyi çökerttiler. 2014’ten itibaren Suriye-Irak hattında yeni bir askerî denklem kurdular. “DEAŞ’la mücadele” dediler, Türkiye’nin terör örgütünün uzantısı...
KARAKTERİNDE KURNAZLIK OLANLARIN KAMU İDARESİNDE VE SİYASETTE YERİ OLMAMALIDIR Toplumsal ahlakın ve kamu düzeninin temeli, adalet ile sorumluluk bilincine dayanır. Alın teri dökmeden, yalnızca “şeytani” kurnazlıklar ve katmerli hesaplarla servetine servet katanların kazancı, hangi inanç veya ahlak süzgecinden geçirirseniz geçirin...
KARAMSARLIK VE ŞIMARIKLIK ARASINDA KUR’AN’IN DENGE ÇAĞRISI Bugün popüler ve seküler kültürün beslediği anlayışlar insanı iki uç arasında savrulmaya yöneltebilmektedir. Bir uçta insan ümitsizlik ve karamsarlığa kapılabilmekte diğer uçta da elde ettiği başarı ve imkânlar sebebiyle “Ben yaptım, ben başardım.”...
İNANCIN SIRTINA YÜKLENEN GÜNAHLAR Bir söz yükseldi vaktiyle, Hakkın hatırını her hatırdan üstün tutan. Sonra o söz, makamların eşiğinde sınandı; dillerde ayetler çoğalırken, hayatta hükmü eksildi Kur’an’ın. Secdeler uzundu, hesaplar derin; alınlar yere değdi, gönüller dünyaya. Bir yanda Allah’ın adıyla...
KONFORUN KÖLESİ OLDUK! İbn Haldun, “Mukaddime” adlı eserinde toplumların nasıl yükseldiğini ve zamanla nasıl çöktüğünü anlatırken önemli bir kavrama dikkat çeker: Teref. Teref; aşırı refah, lüks, konfor ve ihtişam içinde yaşamaya alışmaktır. İbn Haldun’a göre teref, sadece insanların rahata düşkün...
AHLÂKI MUHTEŞEM OLAN MÜRŞİD PEYGAMBER 1. Bizim mürşidimiz Muhammed’in (sav) mükemmel ve örnek alınacak bir ahlâkı vardı. “Nûn. Kaleme ve (kalem tutanların) yazdıklarına andolsun ki, sen -Rabbinin nimeti sayesinde- mecnûn değilsin. Hiç şüphesiz senin için bitip tükenmeyen bir ödül vardır....
RADİKAL ORYANTALİZMİN İNTİKAMI MI? Kur’an-ı Kerim’in beyanına göre İslâm nasihtir. Kendinden önce gönderilen şeriatları yürürlükten kaldırmıştır. Zaten gönderilen bu şeriatların hiç birisi evrensel değildir. Tamamı bölgesel ve belirli kavimlere gönderilmiştir. “Ben, bütün kavimlere, peygamber olarak gönderildim” derken Peygamber Efendimiz, İslâm’ın...
GÖSTERİŞ ÇAĞINDA GİZLİCE DUA ETMEK ٱدۡعُوا۟ رَبَّكُمۡ تَضَرُّعࣰا وَخُفۡیَةًۚ إِنَّهُۥ لَا یحِبُّ ٱلۡمُعۡتَدِینَ Rabbinize gönülden yalvararak ve gizlice dua edin. Şüphesiz O haddi aşanları sevmez. (el-A`râf 7/55) Kendini gösterme ve görünür olma arzusunun giderek arttığı günümüzde insan, hayatının neredeyse...
PARA İLE İMTİHANIMIZ Para, hayatımızın vazgeçilmez bir alışveriş aracıdır. Hayırlı ve hayırsız bütün işler onunla döner. O olmazsa hizmetlerimiz de yüzüstü kapanır. Yüce Allah, Hayat Kitabımızın birçok yerinde “Mallarınızla ve canlarınızla cihat edin” buyururken paranın Îlâyı Kelimetullah için ne kadar...
TUZAĞA SAÇTIĞIN TANELER CÖMERTLİK SAYILMAZ Başlığı önce “Azı vermeyen çoğu verir mi?” şeklinde yazmayı düşündüm; ama sonra Mevlâna’nın bu deyişi aklıma geldi. Çünkü dîni yalanlayıp riyayı kendilerine meslek edinenlerin en küçük yardımları bile maksatlı ve karşılıklıdır. Hz. Dâvûd peygamberin kıssasında olduğu...
İsrail’de 78 Yıllık Aşkenaz Hakimiyeti Sarsılıyor: Mizrahi Eisenkot Başbakanlığa Yaklaşıyor İsrail siyasetinde 1948’den bu yana etkili olan Aşkenaz liderliği yeni bir sınavla karşı karşıya. Mizrahi kökenli Gadi Eisenkot’un hükümeti kurmakla görevlendirilmesi, Netanyahu döneminin sona ermesi ihtimalini gündeme taşıdı. İsrail’de Üç...
DOĞRULUK, DÜRÜSTLÜK EN BÜYÜK VE KESİNTİSİZ FARZ İBADETİMİZDİR Dinimizde farz, vacip ve sünnet olan ibadetlerimiz ve ahlâkî değerlerimiz var. Bunların içerisinde EN BÜYÜK FARZ, DOĞRULUKTUR, DÜRÜSTLÜKTÜR. Şu farkla ki, namaz, oruç, zekat, hac gibi ibadetlerimiz muvakkattir/ belli bir vakte bağlı...
ATATÜRK’ÜN HASTALIĞI VE CUMHURBAŞKANLIKTAN AYRILMAMASI: GÜNÜMÜZE BAKAN YÖNLERİYLE “TUTSAK KRAL SENDROMU” (1) Siyasî psikoloji literatürünün öncülerinden Jerrold M. Post ve siyaset bilimci Robert S. Robins, 1993 yılında kaleme aldıkları “When Illness Strikes the Leader: The Dilemma of the Captive King”...
TEMBELLİK: BİR DAVRANIŞTAN BİR ZİHNİYETE Tembellik, çoğu zaman çalışmamak, yapılması gereken işi ertelemek veya sorumluluktan kaçmak şeklinde anlaşılır. Oysa bunlar, tembelliğin sadece görünen yüzleridir. Asıl tembellik, insanın yapabileceği hâlde yapmaması, düşünebileceği hâlde düşünmemesi ve üretebileceği hâlde tüketmekle yetinmesidir. Bu sebeple...
TÜRKİYE EĞİTİM SİSTEMİNİN YAPISAL ANALİZİ VE GELECEK TASARIMI Bir ülkenin geleceğini inşa eden en önemli unsur, o ülkede uygulanan eğitimin niteliğidir. Çünkü eğitim, bireysel gelişim ile toplumsal kalkınmanın en temel yapıtaşıdır. Ülkemizde eğitimle ilgili son yıllarda okullaşma oranı, derslik sayısı...
AVRUPA’DA YÜKSELEN YENİ DALGA: ADİL BÖLÜŞÜM TALEBİ Fransa’da yükselen toplumsal itirazlar, Avrupa’nın tamamını etkileyebilecek yeni bir dalganın habercisidir. Bu dalganın ortak talebi adil bölüşümdür. İnsanlar çalışarak ürettikleri zenginlikten hak ettikleri payı almak, ödedikleri vergilerin karşılığını görmek ve çocuklarının kendilerinden daha...
AHLAKIN UYGULANMAYIŞI, SOSYAL ÇÖKÜŞÜN BAŞLANGICIDIR Çağdaş toplum, ahlakı önemsemeyen ve şahsi menfaatleri ön plana alan bir toplumdur. Buna rağmen medeni ve bilgi merkezli olduğunu iddia etmektedir. Fakat insan tutumları ve ilişkilerine baktığımızda, birçok sosyal ve psikolojik problem ve açmazlarla yüz...
SUÇUN BEDELİ CEZAYA DEĞMEZSE HUKUK CAYDIRICILIĞINI KAYBEDER! Büyük suçlara küçük cezalar, küçük suçlara büyük bedeller mi? Hukuk, yalnızca suç işlendikten sonra devreye giren bir mekanizma değildir. Hukukun en önemli görevlerinden biri de suçun işlenmesini önlemek, insanların haklarını korumak ve toplumda...
KRİZ YOLUNA DÖŞELİ ALTINDAN KALDIRIMLAR – 2 Altın fiyatlarında son dönemde yaşanan sert düşüşleri, televizyonlar ve ekonomi sayfaları genellikle “enflasyon düştü” ya da “faizler yükseldi, altına talep azaldı” gibi klasik cümlelerle açıklıyor. Oysa önceki yazımda (Kriz Yoluna Döşeli Altından Kaldırımlar)...
BİR ŞAİRİN SESİ BİRLEŞMİŞ MİLLETLER KÜRSÜSÜNDE Bir ülkenin şair, yazar ve düşünürleri o ülkenin yüz akı ve iftihar vesilesidirler. 22 Eylül 2026’da Birleşmiş Milletler 81. Genel Kurulu’nda konuşan Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, isim vermeden sadece merhum şair diye “Onlar Sanıyorlar...
ÇOCUĞUN SALTANATI Haftanın konuşulan konularından biri, özel ders veren bir öğretmenin öğrencisine karşı sergilediği tavırdı. Öğretmen, bireysel ders anlattığı çocuğun sürekli oflamasına sinirleniyor; bu tavırdan nefret ettiğini, dersi yarım bırakacağını, ücretin yarısını alacağını ve yaşananları annesine anlatacağını söylüyor. Öğretmenin ses...
SİSTEM Mİ SORGULANMALI, SEBEP OLDUĞU SONUÇLAR MI? Modern toplumların ve entelektüel çevrelerin en büyük yanılgılarından biri, karşı karşıya kaldıkları ahlaki, ekonomik ve toplumsal yozlaşmaları sistemden bağımsız, münferit birer “arıza” olarak görmeleridir. Oysa her toplumsal kurgu, kendi içinde kusursuz bir paradigmatik...
SİSTEMSEL BUNALIMDAN TOPLUMSAL REFAHA: BORÇ DAYATMASINA KARŞI BÜTÜNCÜL BİR ÇÖZÜM İRADESİ Anayasa Mahkemesi binası önünde emekli bir yurttaşımızın yaşamına son vermesi, toplumun kılcal damarlarına kadar sirayet eden ekonomik ve sosyal çöküşün göz ardı edilemez, ertelemeye gelmez bir ikazıdır. Bu acı...
MAZLUMDER: FİKİRLER YASAKLARLA, SANSÜRLE VEYA TOPLATMA KARARLARIYLA ORTADAN KALDIRILAMAZ! MAZLUMDER Şehid Seyyid Kutub’un “Yoldaki İşaretler” kitabının toplatılması ve sonra bu yanlış karardan dönülmesiyle ilgili basın açıklamasında bulundu. Geçtiğimiz haftalarda Kahramanmaraş’ta gerçekleştirilen bir soruşturmayla alakalı eleştirilerimiz daha ortada dururken, Ankara ve...
MODERN DÜNYADA İSLAM’A ŞEKİL VERME YARIŞI “Hangi İslam?” sorusu, modernleşme serüvenimiz boyunca her entelektüel krizde ve kimlik arayışında yeniden sorulan gerilimli bir sorudur. Vitrinde teolojik bir arayış gibi sunulan bu tartışma, satır aralarında toplumun yönünü ve egemen güçler karşısında alınacak konumu belirleme mücadelesidir. Ancak bu külliyata tavizsiz bir eleştirellikle bakıldığında...
AK Parti’de Çatlak Büyüyor: Aziz Babuşçu’nun Ardından Şamil Tayyar da Ses Yükseltti Eski Aile ve Sosyal Politikalar Bakanı Fatma Betül Sayan Kaya’nın fon soruşturması kapsamında tutuklanmasının ardından AK Parti içinde başlayan tartışmalar ve eleştiriler hız kazanıyor. AK Parti MKYK Üyesi Aziz Babuşçu’nun fon skandalına tepki göstererek dile getirdiği eleştirilere, eski...
AMERİKAN SEÇMENİ TRUMP’A NE MESAJ VERDİ Amerikan siyasi tarihinde seçimler, mevcut yönetimin performansının doğrudan oylandığı ve toplumsal ruh halinin yansıdığı en net aynadır. ABD’de 3 Kasım 2026’da yapılan ara seçimler, yalnızca Kongre’nin yapısını değiştiren bir seçim olmadı. Aynı zamanda Donald Trump’ın iki yıllık yönetimine ilişkin önemli bir siyasi değerlendirme niteliği...
İKLİM ADALETİ KİMİN İÇİN? Dünyayı kirletenler bedelini yoksullara ödetiyor! Dünyanın gözü 9-20 Kasım tarihleri arasında Antalya’da gerçekleştirilecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Konferansı COP31’e çevriliyor. Yaklaşık 200 ülkenin temsilcilerini, bilim insanlarını, çevre kuruluşlarını ve uluslararası aktörleri bir araya getirecek zirvede iklim kriziyle mücadele, enerji dönüşümü ve iklim finansmanı gibi başlıklar ele...
BİR ŞEHRİN KALBİNDE TİK TAK EDEN ZAMAN: OSMANLI SAAT KULELERİ Bir zamanlar şehirlerin kalbi meydanlarında atardı. O meydanların en güzel köşesinde ise gökyüzüne doğru yükselen, dört bir yanından zamanı gösteren bir saat kulesi bulunurdu. İnsanlar zamanı öğrenmek için telefonlarına değil, başlarını kaldırıp o kulelere bakarlardı. Belki de bu yüzden saat...
HELÂL FON, HARAM YATIRIM! MÜSLÜMANLARIN PARASI İSRAİL’LE BAĞLANTILI ŞİRKETLERE GİTTİ İngiltere‘de Müslüman yatırımcıların helâl kazanç hassasiyetiyle tercih ettiği HSBC‘nin İslami yatırım fonu, İsrail ordusuyla bağlantılı şirketlere milyonlarca dolarlık yatırım yaptı. El Cezire ve İngiliz yayın kuruluşu Hyphen’ın ortaya çıkardığı skandal, İslami finans dünyasında ciddi tartışmalara yol açtı. HSBC‘nin Islamic Global...
Bakan Bayraktar: Oruç Reis Pakistan Yolunda Enerji Bakanı Alparslan Bayraktar, Oruç Reis’in Pakistan açıklarına doğru yola çıktığını açıkladı. Türkiye, yurt dışındaki enerji arama faaliyetlerini yeni ortaklıklarla genişletmeyi hedefliyor. Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı Alparslan Bayraktar, İstanbul Finans Merkezi’nde basın temsilcileriyle buluştu. Bayraktar, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının (TPAO) uluslararası büyüme hedeflerine...
Sudan Sınırında Altın Operasyonu: İki Mısırlı Subay Öldürüldü Mısır ordusu, Sudan sınırındaki yasa dışı altın madenciliğine yönelik operasyonlarda iki subayın öldürüldüğünü açıkladı. Ölenler arasında üst düzey bir sınır muhafız subayı da bulunuyor. Mısır Silahlı Kuvvetleri, ülkenin güney sınırında yürütülen operasyonlarda iki subayın hayatını kaybettiğini duyurdu. Açıklama, 5 Kasım Perşembe günü...
YAPAY ZEKÂNIN GİZLİ FATURASI: TEKNOLOJİ UĞRUNA İNSANDAN MI VAZGEÇİLİYOR? Teknolojik gelişmeler, baş döndürücü bir hızla ilerlerken, “Altın bir geleceğe” doğru yelken açtığımız iddiası, her gün zihinlerimize işleniyor. Yapay zekanın sözde havarileri, akla hayale gelmeyen vaatleriyle bu teknolojiyi adeta bir kurtarıcı gibi pazarlıyor. Ancak bu pembe tablonun arkasında, insanlığı ve dünyayı...
Dünya Bankası uyardı: Borç yükü 9,4 trilyon dolarla rekor kırdı! Faiz İnsanlığın Sonunu Hazırlıyor Küresel ekonomide tehlike çanları her geçen gün daha yüksek sesle çalıyor. Dünya Bankası’nın yayımladığı 2026 Uluslararası Borç Raporu, dar ve orta gelirli ülkelerin karşı karşıya olduğu ekonomik kırılganlığı ve çöküş riskini gözler önüne serdi. Rapora göre,...
İsrail’de yapılan genel seçimlerin ardından Filistinli Arap partilerinin Meclis’te (Knesset) 19 sandalye kazanması, Netanyahu yönetimi ve aşırı sağcı koalisyon ortaklarında büyük bir panik yarattı. İradelerini meşru mecrada göstererek sandıkta tarihi bir başarı elde eden Filistinlilere karşı İsrail hükümeti baskın, gözaltı, askeri arama ve karalama kampanyalarına hız verdi. İsrail’de Sandık Başarısına...
93 YAŞINDA AMA GÖNLÜ GENÇ: 60 YILDIR YAPTIĞI BASTONLARI PARA ALMADAN HEDİYE EDİYOR! “Para lazım değil, bana Allah razı olsun lazım!” Ankara’nın Kızılcahamam ilçesinde yaşayan 93 yaşındaki Hacı Mehmet Özen, yarım asrı aşan baston ustalığını karşılıksız iyiliğe dönüştürdü. Yaklaşık 60 yıldır birbirinden güzel bastonlar yapan yaşlı usta, el emeği göz...
CHP’li Gürsel Erol’dan Fon Soruşturması ve Tutuklama Değerlendirmesi Sözcü TV canlı yayınında gündeme ilişkin değerlendirmelerde bulunan CHP Elazığ Milletvekili Gürsel Erol, eski bakan ve AKP Genel Başkan Yardımcısı Fatma Betül Sayan Kaya’nın “fon soruşturması” kapsamında tutuklanmasını yargıya olan güvenin tesis edilmesi açısından önemli bir gelişme olarak değerlendirdi. Erol, canlı yayın...
MAZLUMDER: FİKİRLER YASAKLARLA, SANSÜRLE VEYA TOPLATMA KARARLARIYLA ORTADAN KALDIRILAMAZ! MAZLUMDER Şehid Seyyid Kutub’un “Yoldaki İşaretler” kitabının toplatılması ve sonra bu yanlış karardan dönülmesiyle ilgili basın açıklamasında bulundu. Geçtiğimiz haftalarda Kahramanmaraş’ta gerçekleştirilen bir soruşturmayla alakalı eleştirilerimiz daha ortada dururken, Ankara ve Mersin’de devam etmekte olan birtakım soruşturma dosyalarına dair bazı bilgiler...
Yunanistan ve Hindistan’dan Girit Açıklarında Ortak Deniz Tatbikatı Yunanistan ve Hindistan deniz kuvvetleri, stratejik iş birliğini ve askeri koordinasyonu artırma hedefiyle Doğu Akdeniz’de ortak bir deniz eğitimi gerçekleştirdi. Yunanistan Deniz Kuvvetlerine ait LİMNOS fırkateyni ile Hindistan Deniz Kuvvetlerine ait INS Trishul fırkateyni, 4 Kasım tarihinde Girit Adası’nın kuzeyinde bir araya...
MODERN DEVLETİN ONTOLOJİK ZORUNLULUĞU: İCAT EDİLMİŞ ÖTEKİ Modern devletin varoluşsal meşruiyeti ve bekası, kendi sınırlarının ötesinde veya içinde kurguladığı bir “Öteki” figürünün varlığına sıkı sıkıya bağlıdır. Siyaset felsefesi ve sosyoloji literatüründe sıkça işlenen bu dinamik, devletin homojen bir toplumsal kimlik yaratmak, kitleleri mobilize etmek ve kendi tekelindeki şiddet kullanımını meşrulaştırmak...
İMAM GAZALİ’NİN İKTİDARLARA VE ALİMLERE SINIR ÇİZEN UYARILARI İslam düşünce tarihinin en parlak zekalarından biri olan İmam Gazali, sadece teorik bir kelamcı ya da fıkıh alimi değil, aynı zamanda bizzat sarayın merkezinde bulunmuş, siyasi gücün doğasını yakından gözlemlemiş bir alimdir. Selçuklu Devleti’nin en parlak döneminde, Vezir Nizamülmülk’ün himayesinde Bağdat Nizamiye...
İNGİLTERE’DE KAMUOYUNUN TEHDİT ALGISI DEĞİŞİYOR: HALK İSRAİL VE ABD’YE MESAFELİ İngiltere’de yürütülen geniş kapsamlı araştırmaya göre, halkın ezici çoğunluğu İsrail ve ABD’yi küresel barış açısından en büyük tehditler arasında görüyor. İngiltere’de yayımlanan İngiliz Sosyal Tutumlar (British Social Attitudes) araştırmasının son verilerine göre, İngiliz kamuoyunda dış politikaya ve küresel aktörlere bakış...
ABD’DE KONGRE EL DEĞİŞTİRDİ: TRUMP’IN EMPERYAL POLİTİKALARI FREN YİYECEK Mİ? Demokratlar Temsilciler Meclisi ve Senato’da çoğunluğu kazandı. Ancak Beyaz Saray hâlâ Trump’ın elinde. Washington’un küresel güç hesapları değişecek mi? ABD’de 3 Kasım 2026’da gerçekleştirilen ara seçimlerde Demokratlar hem Temsilciler Meclisi’nde hem de Senato’da çoğunluğu kazandı. Böylece Başkan Donald Trump, görev...
SAVCI SAYAN’DAN FON VURGUNCULARINA: MİLLETİN PARASI KİMİN CEBİNDE? Fon vurgunu kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor. Basında yer alan haberlere ve yapılan açıklamalara göre, vurgunun boyutu henüz net olarak ortaya çıkmış değil. Fon vurgununa ciddi bir tepki de İktidar partisi mensuplarında ve 2019 – 2023 yılları arası Ağrı Belediye Başkanlığı yapmış olan...
CHP, Rezalet Bir Durum, Dokunulmazlığı kaldırılmalıdır Milletvekilliği Suç İşleme Özgürlüğü Sağlamaz Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Sözcüsü Müslim Sarı, Yeni Parti’den istifa eden Mustafa Sarıgül hakkında gündeme gelen iddiaları son derece sert bir dille eleştirdi. Yaşananları “rezalet” olarak nitelendiren Sarı, siyaset kurumunun ve milletvekilliği unvanının hiçbir şekilde hukuki sorumluluklardan kaçış yolu...